Γράφει ο Γιώργος Σακελλαρίδης
διδάκτορας μουσικής παιδαγωγικής και διευθυντής Χορωδιών




Τούτο το κείμενο θέλω να το αφιερώσω, με ταπεινότητα, σε μια μεγάλη ψυχή, σ’ ένα φωτεινό πνεύμα, σ’ ένα οικουμενικό μουσικό, σε μια ανθρώπινη φύση με τα «συστατικά» του «σωστού» και του «λάθους», στο ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ.

Η Παιδεία - ως αληθινή Μόρφωση – και όχι ως Κατάρτιση σε ένα ειδικό τομέα ή ως «αποθησαυρισμός» χαρτιών που παραπέμπουν σε «συναλλαγματικές χωρίς αντίκρισμα» - είναι θείο δώρο. Αυτό το θείο δώρο, οι σημερινές «νέο δικτατορικές» δυτικές κυβερνήσεις το έχουν μετατρέψει σε κάλπικη παιδεία.

Μια παιδεία που ενώ «μιλά» για πρόοδο, την ίδια στιγμή απεχθάνεται τα «ανοιχτά» μυαλά και όσους δεν υποτάσσονται στις προσταγές , τους σχεδιασμούς και τα θέλω των «σχεδιαστών» του «υπηκόου ανθρώπου». Του ανθρώπου που χωρίς διάθεση για αντίσταση και αγώνα, ακολουθεί , υποτάσσεται, σωπαίνει, συμφωνεί , την ίδια στιγμή που διαφωνεί με τους «κυβερνήτες» του.

Τους «κυβερνήτες» του που δυστυχώς ξεχνά πως ο ίδιος, με τη ψήφο του, τους έβαλε να τον δυναστεύουν. Να αποφασίζουν για τη δυστυχία του, αντί για την προκοπή και την ευτυχία του.

Αναρωτιέμαι. Μήπως γίναμε κι εμείς οι Έλληνες αντίγραφα «τεχνολογικού ανθρώπου;» Πρόλαβαν λοιπόν να μας «αλώσουν» διαβρώνοντας την παιδεία μας, τη γλώσσα μας, τον πολιτισμό μας;

Αυτό όμως που πραγματικά φοβίζει και συνάμα κινητοποιεί ώστε να επιμένουμε να το επισημαίνουμε όποτε μας δίνετε η ευκαιρία, είναι η παθογένεια πολλών μέσων μαζικής ενημέρωσης, κυρίως τηλεοπτικών σταθμών.

Βλέπετε, τα Μ.Μ.Ε. (στη μεγάλη τους πλειοψηφία), «παράγουν» τη δική τους παιδεία. Κι είναι αυτή μια παιδεία που πολλές φορές «διδάσκει» ευτέλεια, κοινωνική κριτική (αλλιώς κουτσομπολιό), λήθαργο αναφορικά με τις σημαντικές ανθρώπινες αξίες και τα πραγματικά προβλήματα που ταλανίζουν το λαό μας.

Από την άλλη πλευρά, όσο θα στηριζόμαστε στα ελάχιστα «φωτεινά πνεύματα» και θα τα αναζητούμε με απελπισία για να τα κάνουμε οδηγούς μας, τόσο θα κινδυνεύουμε να μείνουμε άπραγοι.

Πολύ περισσότερο δεν πρέπει να ψάχνουμε «οδηγούς» μέσα από τα διάφορα κομματικά πλαίσια. Καθένας από μας είναι που πρέπει να γίνει το «φως» και η «σπίθα» για αντίσταση και αγώνες, απέναντι στους νέους «οικονομικούς αποικιοκράτες-κατακτητές» των λαών.

Όσο μένουμε κλεισμένοι στους «φόβους» μας, τόσο θα χάνουμε δικαιώματα, τόσο θα «υποθηκεύουμε» το μέλλον των παιδιών μας και το δικό μας παρελθόν και παρόν.
Ο Σαράντος Καργάκος σε μια μελέτη του για την παιδεία σημειώνει «πως προκύπτει ένα σοβαρό εθνικό πρόβλημα.

Το πρόβλημα της αποξένωσης της παιδείας του Έλληνα μαθητή από την ελληνική γλώσσα και συνεπώς του αυριανού Έλληνα από τη γλώσσα του. Και δεν είναι αυτός ο μόνος μελλοντικός κίνδυνος. Οι νέοι ιμπεριαλισμοί έχουν πνευματικό χαρακτήρα».

Οι λαοί δεν κατακτώνται πλέον με συμβατικά όπλα, αλλά με τον αποπροσανατολισμό της παιδείας τους από τον ανθρωποκεντρικό της προορισμό, με την έντεχνη αποδυνάμωση και τη «φθορά» του πολιτισμού τους, με την οικονομική τους εξαθλίωση.

Για μας τους Έλληνες, η επίθεση στρέφεται και εναντίον της γλώσσας μας. Της γλώσσας που μας κράτησε και μας κρατά «στη ζωή» ως έθνος με ξεχωριστή πνευματική ιστορία.
Η μουσική - μέσα από τη διάσταση της μελοποιημένης ποίησης- είναι ένας τρόπος αυθεντικής μόρφωσης του λαού και συνάμα τρόπος αντίστασης απέναντι στους τεχνοκρατικούς σχεδιασμούς που παραβλέπουν και παραγκωνίζουν τον άνθρωπο.

Ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν ο πρώτος σύγχρονος έλληνας καλλιτέχνης μουσικός που συνειδητοποίησε πως η μελοποιημένη ποιοτική ποίηση , μπορεί να λειτουργήσει ως μια ιδιότυπη μορφή «λαϊκής» παιδείας.

Τα πιστεύω, τις αξίες, τα οράματα, την ιδεολογία , την υψηλή αισθητική ελλήνων και ξένων ποιητών, ήρθε ο Μίκης Θεοδωράκης να τα συνδέσει με μουσικά μοτίβα κατανοητά από τον απλό άνθρωπο και το σημαντικότερο, να τα αποδώσει με μουσικά όργανα της λαϊκής παράδοσης, όπως το μπουζούκι και το σαντούρι και με ανθρώπινες φωνές, άλλοτε βυζαντινού και άλλοτε λαϊκού χαρακτήρα.

Σε περιόδους μεγάλων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών δυσκολιών η μελοποιημένη ποίηση του Μίκη Θεοδωράκη, «όργωσε» και «έσπειρε» στις ψυχές μας.
Μας μίλησε και εξακολουθεί να μας μιλά με αισιοδοξία και αποφασιστικότητα .

Με «φωνή» ελληνική και συγχρόνως οικουμενική, μέσα από «τραγουδισμένους» στίχους όπως αυτοί του ʼγγελου Σικελιανού που ακολουθούν, ( από το Πνευματικό Εμβατήριο), μακριά από «χρώματα» κομμάτων. Έτσι όπως τους όρισε ο ποιητής. Το νόημα τους μπορεί να μας φανεί σήμερα χρήσιμο, όσο ποτέ άλλοτε.

Μπρος βοηθάτε να σηκώσουμε
τον ήλιο πάνω απ’ την Ελλάδα.
Ομπρός βοηθάτε να σηκώσουμε
Τον ήλιο πάνω από τον κόσμο.

Τι ιδέτε κόλλησεν η ρόδα του
Βαθιά στη λάσπη.
Κι α ίδετε χώθηκε τ’ αξόνι του
Βαθιά μες το αίμα.

Ομπρός παιδιά και δε βολεί
Μοναχός του ν’ ανέβει ο ήλιος.
Σπρώχτε με γόνα και με στήθος
Να τον εβγάλουμε απ’ τη λάσπη.

Σπρώχτε με στήθος και με γόνα
Να τον εβγάλουμε απ’ το γαίμα.
Ομπρός αδέλφια και μας έζωσε με τη φωτιά του
Εμπρός κι φλόγα του μας τύλιξε αδελφοί μου.