«Αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων» - Ομήρου

(Πάντοτε να αριστεύεις και να αναδεικνύεσαι υπέρτερος των άλλων). (Με ευγενική άμιλλα). Κάθε άτομο έχει έμφυτη την τάση, ζήλο για υπερτέρηση, ανάδειξη.

Αυτή η επιθυμία να ξεπεράσει τους άλλους, παρωθεί σε υψηλότερες βαθμίδες προόδου σε κάθε τομέα της ζωής με το εξαιρετικό προσόν της πρωτιάς, υπεροχής, αγαθό αναντικατάσταστο, καθώς ευαγγελίζεται λαμπρό μέλλον, βασικό στοιχείο, απροσμέτρητο μεγαλείο της ανθρώπινης υπόστασης. Υπάρχουν ρήσεις που κρατούν αμείωτο το κύρος τους στους αιώνες, μιας τέτοιας βαρύτητας αξίωμα έχει και ο προκείμενος τίτλος που διατυπώνει ο ποιητής των ποιητών, ο μεγαλύτερος, γνωστότερος στην υφήλιο επικός ποιητής Όμηρος που για τα δυο έπη του, Ιλιάδα, Οδύσσεια, εκδηλώνεται θαυμασμός σε όλες τις εποχές και μέχρι σήμερα εμπνέουν.

Τα πιο πολυδιαβασμένα στον κόσμο, έχουν λογοτεχνική, μορφωτική αξία, παιδαγωγική απόλαυση, προβάλλουν πρότυπα. Το αριστείο αποτελεί το ευγενές ποτό της ψυχής, τη μαγιά για την επιτέλεση αξιολογότερων έργων.

Δικαιολογείται απόλυτα ο υπέροχος, βαθυστόχαστος τίτλος του θέματος, η λακωνικότητα της βραχύλογης, μεστής από άριστα, βαθύτατα διδάγματα προτρεπτικής αυτής γνωμολογίας καθολικού κύρους, αποδεχτής απ’ όλους, κατευθύνει, συντροφεύει άτομα, λαούς, στην εκπλήρωση της αποστολής τους, ο ρόλος της είναι εξανθρωπιστικός, ανθρωποπλαστικός. Στη Σπαρτιατική αγωγή έχει την πρώτη θέση «άμες δε γ’ εσόμεθα πολλώ κάρονες».

Η άμιλλα υπήρξε η κατεξοχήν θεά των αρχαίων Ελλήνων, και αυτό αποδεικνύεται απ’ ότι έθεσαν ως αφετηρία του ιστορικού τους βίου, την πρώτη ολυμπιάδα τους (776 π.Χ.) με το αγαθό πνεύμα της άμιλλας. «Αρχαίο πνεύμα αθάνατο, αγνέ πατέρα του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού». Κ. Παλαμά. (Ολυμπιακός Ύμνος). Για τον απελευθερωμένο Έλληνα, όποιας εποχής, έχουν αξία μ’ όποιαν έκφραση κι αν έρχεται το καθένα.

Με τις συνεχείς δραστήριες σύντονες ενέργειες, ο συνετός ικανός γονιός φτιάχνει ιδανική οικογένεια. Τροφοδοτεί την κοινωνία με σωστά μέλη, το παιδί πρωτομαθαίνει να αγαπά, αγαπιέται, η απόλυτη κι ανεπιφύλακτη αγάπη υψηλότατος ψυχικός δεσμός, υψηλότερο ανθρώπινο συναίσθημα, τρυφερή, πονετική, υποδειγματική, την τραγούδησε ο ελληνικός λαός, καλλιεργεί την πολύμορφη αγωγή. Συμβάλλει στην εργασία και εργατικότητα, που η εργατικότητα καθοδηγημένη σταθερά από τον πυρετό της δημιουργικής άμιλλας, συνεισφέρει στους τριγυρινούς μας, αυξάνει τις δυνατότητες δράσης του εαυτού μας και του συνόλου.

Φλογίζονται τα παιδιά για ύψιστα χρέη, υψηλούς προορισμούς, ενατένιση, ανύψωση στις υψηλές κορυφές του άγνωστου χρέους. Στην οικογένεια αναπέμφτηκαν οι σπουδαιότεροι ύμνοι. Ο Όμηρος ύμνησε τον Οδυσσέα και την Πηνελόπη, τον Έκτορα και την Αδρομάχη, τον Αλκίνοο και την Αρήτη. Τη μητέρα του Ξέρξη θα διαλέξει ο Αισχύλος για να θρηνήσει τη συντριβή των πλοίων στη θάλασσα της Σαλαμίνας. Η «Άλκηστις», στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη, γίνεται τραγικό πρόσωπο για να θεμελιώσει με τη θυσία της την οικογενειακή αγάπη και συνοχή. Ο καθένας αποτελεί οργανικό μέλος της οικογένειας.

Η ευγενής αρίστευση στο σχολείο από τις κατώτερες μέχρι τις ανώτερες βαθμίδες, το ασφαλέστερο εφαλτήριο κοινωνικής ανόδου, υποθάλπει ενθουσιασμό, καλλιεργεί την αγάπη για το ωραίο, προσανατολίζει προς αξιόλογα πρόσωπα. Οι μαθητές αμιλλώνται σε επιμέλεια, γιατί αποβλέπουν στο αξιοζήλευτο ποιοτικό προβάδισμα, στη διάκριση.

Ο έπαινος (επί+αίνος=βραβείο) επιδοκιμασία, καταξίωση προσώπου ή κάποιας πράξης, εγκωμιάζεται όποιος αριστεύει στα μαθήματα, διακρίνεται στο ήθος, χρηστότητα. Το βραβείο αποτελεί μέγιστο παράγοντα για μάθηση, επιτυγχάνονται τα μέγιστα. Ο προικισμένος, κυρίως, μαθητής μικρός ή μεγάλος, δεν περιορίζεται σε ό,τι του παρέχει το σχολείο, αλλά απλώνει τα διαφέροντά του, επιστρατεύει τις δυνάμεις του και για πολλά άλλα θέματα, γίνεται δάσκαλος του εαυτού του, αυτοκαλλιεργείται.

Μετά την αποφοίτησή του από την οργανωμένη εκπαίδευση θα συνεχίσει το έργο της αυτοαγωγής, ελπιδοφόρο μήνυμα. Ο λειτουργός δάσκαλος, εργάτης του πολιτισμού, μοχθεί, προσφέρει έργο τεράστιας σημασίας, εισάγει στην πολιτιστική κοινότητα, η διδασκαλία δεν τελειώνει ποτέ, έτσι νοείται το «γηράσκω αεί διδασκόμενος» του Σόλωνα». Η κατάλληλη διαπαιδαγώγηση καλλιεργεί το συναίσθημα της ευθύνης, βασικός, αρχικός στόχος του σχολείου η διάπλαση χαραχτήρα, γνώρισμα κατεξοχήν της νεανικής ηλικίας. Το άγρυπνο μέλημα, κύρια μέριμνα του κράτους, η ανοιχτόμυαλη, ανοιχτόκαρδη εκπαίδευση, παιδεία, αναδεικνύει το ανθρώπινο κάλλος.

Ο κορυφαίος σύγχρονος νεοέλληνας, εμβριθής μελετητής με τους υψηλούς στόχους αναπτύσσει την επιστήμη, (επίσταμαι = ξέρω καλά), ένα σύνολο από ταξινομημένες, εξειδικευμένες γνώσεις με αντικειμενικό κύρος. Ο εκλεχτός με την αδιαμφισβήτητη επιρροή, κατορθώνει να ανεβαίνει ταχύτατα τις βαθμίδες της εξελιχτικής κλίμακας, επισημαίνει τους νόμους που διέπουν τα ανθρώπινα πράγματα, θηρεύει τη γενεσιουργό αιτία των φαινομένων της φύσης, συντελεί στη ραγδαία ανάπτυξη άφθονων υλικών παραγόντων, και των πνευματικών που με αυτά η ζωή παίρνει νέο περιεχόμενο, αποχτά ιδιαίτερη εσωτερικότητα, πετυχαίνει το θρίαμβο. Μια τέτοια πνευματική ανάπτυξη συνεπιφέρει, συνεπάγεται τελείωση, ανέβασμα της ηθικής ποιότητας.

Ψυχή του πολιτισμού είναι ο πολιτισμός της ψυχής, η Ελλάδα ηγέτιδα δύναμή του. Η έλλογη επιλογή με το παντοτινό σε εγρήγορση ορθό κριτικό πνεύμα, την ακατάπαυστη έρευνα, αναζητά την, δύσκολη σε πολλές περιπτώσεις κοινωνικοποίηση, ιδεώδη αλήθεια, φως της ζωής, ζωοδότρα ενωτική δύναμη, που είναι η σωστή γνώμη των όντων, φαινομένων, έχει βάρος συντριπτικό. Είναι στόχος που συνέχεια μετακινείται, γρήγορος ο ρυθμός της προόδου, δυσχερής ανηφορικός ο δρόμος. Τα νέα δεδομένα αποτελούν αφετηρίες νέας πραγματικότητας.

Δεν περιγράφεται η χαρά που αισθάνεται με την εύρεση, αποκάλυψή της. Το «εύρηκα» του Αρχιμήδη, η παρομοιώδης φράση του Δημόκριτου ότι «θα προτιμούσε να βρει μια αιτιολογία, παρά να είναι μέγας βασιλεύς». Γενέθλια γη της επιστήμης στάθηκε η Ελλάδα. Χρειάζεται μυαλό καθαρό, μεθοδικό απροκάλυπτο, αισθήσεις υγιείς, υπομονή, επιμονή, αφιλοκέρδεια, επιστημονικό ενδιαφέρον.

Το «ευ αγωνίζεσθαι» κίνητρο για θαυμαστή μεγαλουργία, απ’ τα ευγενέστερα προσόντα, ωθεί σε ολοένα καλύτερες επιτεύξεις. Δημιουργεί υπερθαύμαστα έργα ανεχτίμητης τέχνης, αισθητικής απόλαυσης, καθολικής περηφάνιας, όπως ο ηλιόλουστος Παρθενώνας, που πολλοί πασίχαροι τον επισκέπτονται, διασώζει ολοζώντανο το πνεύμα που το δημιούργησε, κοσμούν τις 92 μετώπες του οι ριζοσπαστικές ιδέες του γλύπτη Φειδία, η κάθε κολώνα του πειθαρχεί στο γενικό ρυθμό.

Η ζωφόρος του φανερώνει το ιδανικό της ελληνικής ελευθερίας με τα δικά της γνωρίσματα η κάθε μια μορφή που την αποτελούν. Με την απλησίαστη βρυσομάνα της ομορφιάς του, η ψυχή μεθά από την τέχνη του. Η πεντηκονταετία από το έτος 480 έως το 431 είναι συνδυασμένη με τη δημιουργία των μεγαλύτερων έργων στη μαγεύτρα Ακρόπολη.

Η λατρεία της ομορφιάς κυριεύει ακόμα και τους θεούς. Από τους μύθους της Κρήτης η Αριάδνη γίνεται βασίλισσα του Ολύμπου και η ομορφιά της λάμπει στο στερέωμα. Η Αφροδίτη θεά της ομορφιάς λατρευόταν και στη Ρόδο με ιδιαίτερη έμφαση.

Αλλά και οι κορυφαίοι συγγραφείς με τις άφθαστες πινελιές τους, τον αρίφνητο εκφραστικό πλούτο, εθνοφωτιστική σωτήρια προσφορά τους, αφυπνίζουν, δείχνουν οράματα, καθοδηγητές υψηλών στόχων, αγκαλιάζουν παντού και πάντα τη ζωή, η κοσμοπλάστρα τέχνη τους σ’ όλα δίνει φως, και το ενδιαφέρον τους για τους άλλους γίνεται πηγή απ’ την οποία αντλούμε χαρά, (χαρήναι, αόρ. β΄ παθ. του χαίρομαι) ψυχικό συναίσθημα ευάρεστης κατάστασης. Κοινή αλήθεια η διατύπωση ότι η μεγαλεπήβολη φιλοδοξία φωτίζεται από τη φρόνηση, ενδυναμώνει, τονώνει το θάρρος μιας πειθαρχημένης σχεδιοποίησης.

Χωρίς τη διαρκή, ασταμάτητη, κοπιώδη προσπάθεια, τ’ αγαθά διαρρέουν, όπως το νερό μέσα απ’ τα δάχτυλά μας. Γνώρισμα του ανθρώπου του χρέους ύψιστο, είναι η απέλπιδη επιμονή στο χρέος, που η έκβασή της, είναι καταδικασμένη εκ των προτέρων. Δεν μπορεί να υπάρξει αγώνας, ιδροκόπημα, χωρίς να υπάρχει αντίπαλος, και χωρίς να υπάρχει αντίπαλος, δεν μπορεί να υπάρχει το στεφάνι της νίκης.

Η ανθρώπινη ύπαρξη, αναμφίβολα, η πιο αξιόλογη, δυναμική ικανότερη παρουσία στον έμψυχο και άψυχο κόσμο, απ’ όλες τις δυνάμεις που υπάρχουν στη φύση. Ο άνθρωπος από τα πρώτα του βήματα με την πνευματική δημιουργική ώσμωση, ευγενή ενέργεια, προσπάθησε να καλυτερέψει τη μοίρα του, πάντα έδειξε ανείπωτο ενδιαφέρον να προχωρά πέραν από αυτά που παρέλαβε, ακολουθεί απαρέγκλιτα την πορεία που του επιβάλλει η πρωτοτυπία, διαφοροποίηση, το ξεχώρισμα. Με την άμιλλα, ακαταμάχητη δύναμη, ασφαλής οδηγητής, αγωνίστηκε αδιάλειπτα πολλές χιλιετίες, δ’ατρύτων (α στερ.+τρύω=κατατρύχω) πόνων πέτυχε να διαμορφώσει κοινωνικούς θεσμούς, αξιοποιήσει τα αγαθά του πλανήτη, βελτιώσει τις βιοτικές συνθήκες, εκπολιτιστεί, καταλαβαίνει «οίος δει είναι», μόνιμο μέλημά του οι ανώτερες βλέψεις. Κάθε υψηλός στόχος απαιτεί εξοπλισμό με τα απαραίτητα εφόδια.

Σε αγωνιστικούς, αθλητικούς χώρους, αξιοποιούν στο έπακρο τις δυνατότητές τους με τον ποιοτικό, αγνό πρωταθλητισμό, ο οποίος προωθεί πρώτιστα τη δημιουργία αθλητών με αξίες, αρχές που εστιάζουν, συνθέτουν το αθλητικό ιδεώδες στην ευγενή άμιλλα, στο σεβασμό, ήθος, ομαδικότητα. Η έντονη κίνηση του σώματος είναι ζωή, θα αναπηδήσει φλόγα φωτεινή, η ψυχή και θα φθάσουμε σε πολύτιμες αρετές.

Το αγωνιστικό, γενικά, φρόνημα απομάκρυνε τον άνθρωπο από τον πρωτογονισμό, τον κάνει εχέφρονα, ευρυμαθή, ενήμερο στη ζωή. Η συνετή άμιλλα εκφράζεται ανεξάρτητα από ηλικία, γένος, φυλή, χρώμα, επάγγελμα. Ακατάλυτη μέσα στους αιώνες, σαν υψηλή αξία, για σπουδαίους σκοπούς πάντα θα υπάρχει. Κατά το μύθο το αθάνατο φυτό λέει στον τράγο, ότι όσον κι αν το φάει, οι ρίζες του μένουν και βλασταίνουν και ανθούν.

Η ευγενική ψυχή εμφορείται από τη διάκριση, ζητάει συνεχώς το καλύτερο, ακούγοντας τη φωνή της συνείδησης, μένει ακλόνητα πιστή στο δρόμο της ευγενικής άμιλλας. Ανεκτίμητοι οι κοινωνικοί παράγοντες οι οποίοι συμμετέχουν σε συλλόγους, σωματεία, οργανώσεις, εκθέσεις, ευαγή ιδρύματα, ιδιώτες, εξυπηρετούν κοινά συμφέροντα, μη κερδοσκοπικού σκοπού, ανιδιοτελείς οι ενέργειές τους. Με το μάτι στραμμένο ψηλά, στην κορυφή, ενημερώνονται πάνω σε κοινωνικά θέματα, με αυταπάρνηση επιδιώκουν να δημιουργηθεί ένας «όμορφος κόσμος, ηθικός, αγγελικά πλασμένος», όπως τον οραματίστηκε ο Δ. Σολωμός. Η ανακάλυψη μιας όασης στη Σαχάρα, όπου βασιλεύει το αναποδογύρισμα των αξιών, χαρίζει σ’ όλους μας άφθαστη ικανοποίηση τα ψυχικά χαρίσματα των ανθρώπων αυτών.

Με τη συνεχή άμιλλα επικοινωνούν με τους συνανθρώπους τους, συμμετέχουν στις χαρές, καημούς τους, γεμίζουν τη ζωή τη δική τους και των άλλων σε όλο το βάθος και το πλάτος της, οδηγούν στο ανθρωπισμό, έννοια την οποία πρώτοι στον κόσμο συνέλαβαν οι Έλληνες, υπέρτατη εκδήλωση του ανθρώπου, είναι υπεύθυνοι, συνεπείς, φίλεργοι, ευσυνείδητοι, και το θάρρος, η τόλμη, η αποφασιστικότητα, αποτελούν βασικά γνωρίσματά τους. Όμως τα μεγάλα έργα είναι αφεαυτού τους απαιτητικά.

Ο Ησίοδος λέει: «Της αρετής ιδρώτα οι θεοί προπάρηθεν έθηκαν» (= Οι θεοί από παλιά έβαλαν μπροστά στην αρετή τον ιδρώτα). Και ο Ευριπίδης: «Συν μυρίοισι τα καλά γίνεται πόνοις» (= Τα καλά τα επιτυγχάνει ο άνθρωπος με χίλιους δυο κόπους). Αλλά και ο μύθος της θυσίας της Ιφιγένειας στην Αυλίδα (Ιφιγένεια η εν Αυλίδι) του Ευριπίδη, ο μύθος του Γιοφυριού της Άρτας, αυτό το συμβολικό νόημα έχουν.

Σκηπτούχοι, σύγχρονοι επίλεκτοι, δεσπόζουσες μορφές που το υψηλότατο ισόβιο αγώνισμα ηθικής πρωτιάς είναι το κυρίαρχο στοιχείο τους, βοηθούν τον άνθρωπο να εχτιμήσει το ορθό, καλό, ωραίο, δίκαιο, για να γίνει πολύτιμο, ισορροπημένο στοιχείο της κοινωνίας. Τιμή μας, καμάρι μας οι προεξάρχοντες αρχαίοι Έλληνες κλασικοί, που δίπλα τους στέκονται οι σημερινοί υψηλόφρονες δημιουργικές προσωπικότητες, οι οποίες αμιλλώνται για να ζήσουμε σε μια εποχή θάμβους, διαπλάσσουν νέες αξίες σύστοιχες προς τις ανάγκες του σημερινού ανθρώπου, ατενίζοντας δημιουργικά τους φωτεινούς πόλους των αρχαίων Ελλήνων διαπλάθουν το νεοελληνικό πολιτισμό, μήτρα του μέλλοντος, παρόλο που ο χρόνος πέρασε, εξακολουθούν να ίπτανται σαν πεταλούδα γύρω μας.

Η διάδοση του τεράστιου πατρογονικού πολιτισμού, της περιλάλητης επί αιώνες ακένωτου θησαυρού της γλώσσας μας, έθεσε τις βάσεις του σύγχρονου δυτικού κόσμου, επηρέασε τη λατινική, λατινογενείς γλώσσες, καθώς και αυτές που αναπτύχθηκαν στο γεωγραφικό χώρο της βορειοαφρικανικής ηπείρου και της Μέσης Ανατολής. Τα κέντρα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού απ’ όπου η ελληνική σκέψη, στο χωρόχρονο, φώτισε και φωτίζει είναι, κυρίως, η Ιωνία, οι Συρακούσες και οι πλούσιες πόλεις της Σικελίας, Μεγάλης Ελλάδας, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια, Πέργαμος, Ρόδος. Οι πολιτισμοί αλληλεπιδρούν, χτίζουν νέους δρόμους επικοινωνίας.

Πολλοί με σπουδαίες ικανότητες, θαυμαστά προικισμένοι, βασικό τους χαραχτηριστικό θεωρείται η κίνηση προς τα πάνω, η τάση προς τα ψηλά, διαρκής αναζήτηση, ανανέωση. Η λέξη άνθρωπος παράγεται από το άνω + θρώσκω (= πηδώ) ή από το άνω + αθρέω (= παρατηρώ). Στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία ο άνθρωπος παρουσιάζεται ως ον, το οποίο «θείας μετέσχε μοίρας», θαύμα των θαυμάτων της φύσης, ανεπανάληπτο θαύμα στον κόσμο. Οι άριστοι, θετική παρουσία, εμφορούνται από το ευγενικό πνεύμα ανώτερης άμιλλας, ενσαρκώνουν τον τύπο του τέλειου ανθρώπου, κάνουν αμείλικτη πάλη να μην κατεδαφιστούν οι αξίες, και δεν αναρριπίζονται τα κατώτερα ένστικτα. Διαθέτουν απίστευτες δυνατότητες, έχουν ανεξάντλητο απόθεμα δυνάμεων για ανιδιοτελείς έρευνες, και επιτυγχάνουν τα ακατόρθωτα.

Οι αληθινοί, έξοχοι ανθρωπιστές αισθάνονται σε έντονο βαθμό το χρέος απέναντι του εαυτού τους, τη βελτίωση της κοινωνίας της οποίας είναι οδηγοί, συλλαμβάνουν τα μηνύματα της εποχής τους, γίνονται υποδείγματα ανωτερότητας, πρότυπα, συνδυάζουν εύστοχα θεωρία και πράξη. Κλασικό παράδειγμα ο Σωκράτης, έζησε ζωή συνειδητή, βάδισε με άνεση το δρόμο του θανάτου, επισφράγισε τη διδασκαλία του. Ο ίδιος φιλόσοφος, όταν ρωτήθηκε ποιων ο λόγος ισχύει, «ων η πράξις», είπε, «συνακολουθεί τω λόγω». Το κοινωνικό συμφέρον προϋποθέτει κένωση του «εγώ» από τον ατομοκρατισμό, και έξοδο του ανθρώπου σε συνάντηση του «συ» για την κοινωνία του «εμείς».

Θεματικό κέντρο του λόγου της επικεφαλίδας είναι η αρετή της ευγενικής άμιλλας που κοσμεί και τον επαγγελματία, η αρμονική συνύπαρξη της πρακτικής πλευράς της ζωής με τα οράματα, αποβλέπει στην ατομική βελτίωση και στην εξύψωση του κοινωνικού συνόλου. Η λέξη επάγγελμα παραγόμενη από το επαγγέλλομαι (=υπόσχομαι) σημαίνει την υπόσχεση που δίνει ο άνθρωπος προς το κοινωνικό σύνολο, ότι θα ασκήσει τίμια, ευσυνείδητα το έργο του, κυριεύεται από τον αγνό πόθο της υπεροχής, φλέγεται από το ευγενικό πάθος να κάνει πάντα κάτι ανώτερο απ’ τα υπάρχοντα.

Αποκτά πείρα, επινοητικότητα, ασκεί την αγωνιστική του διάθεση, δοκιμάζει τη χαρά της απέραντης δημιουργικότητας, αντιμετωπίζει καλύτερα τις πολύμορφες, πολύπλευρες δυσκολίες, ανάγκες του, αδιάπτωτη φιλοδοξία του να αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα του για οτιδήποτε σημαντικό, αποχτά αισιοδοξία, ευγενέστερη απόλαυση της ζωής, το συναίσθημα της ευθύνης και ευτυχεί [παρασ, ευτυχής (ευ + τυχείν του τυγχάνω) = έχω καλή τύχη, ευδοκιμώ, πετυχαίνω].

Η ευθυνοφοβία χαραχτηρίζει άτομα με χαμηλό ηθικό ανάστημα, ανάλγητα, ψυχικά διαβρωμένα, εγωκεντρικά, φυγόκοσμα, ερημικά, αυτά είναι αδύνατο να καταξιώσουν την ύπαρξή τους. Η εργασία σύμφυτη με την ύπαρξη του ανθρώπου, βάση για να γεννηθεί το πολιτιστικό θαύμα, συζεί αρμονικά με τους άλλους, συνεργαζόμενος επιτυγχάνεται η ομαλή κοινωνική συμβίωση. Δεν υποτιμιέται καμιά εργασία, ο άνθρωπος δίνει αξία στο επάγγελμα και όχι το επάγγελμα στον άνθρωπο. Ειδικοί βοηθούν σε θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού.

Η ευγενής άμιλλα, (αμιλλάομαι = ανταγωνίζομαι προς κάποιον) ο θεμιτός συναγωνισμός είναι η μέθη της υπερτέρησης άλλων με έντιμα μέσα, κοπιώδη αγώνα, του οποίου το αποτέλεσμα είναι ωφέλιμο για το νικητή, ηττημένο, κοινωνία, συμβάλλει στη βελτίωση όσων συναγωνίζονται. Στολίδι, ωθεί σε λαμπρότερες αναζητήσεις, οι κρυμμένες ικανότητες έρχονται στο φως, γιγαντώνεται η διάθεση για δράση, προσδίδει στον άνθρωπο διαστάσεις τιτάνα, απομακρύνει από τα μικροσυμφέροντα της καθημερινής βιοπάλης, δρα στα πλαίσια του γενικού συμφέροντος.

Τη μνήμη του διαφυλάττει η ιστορία, γιατί βλασταίνει ο σπόρος που σπέρνει, η κοινωνία τον υψώνει σε αιώνιο παράδειγμα. Όμως η δόξα προκαλεί αντίδραση, η ζήλια μερικές φορές παρούσα, και ξέρουμε εκείνους που βαδίζουν προς τον ήλιο, αναγκαστικά τους ακολουθεί η σκιά. Είναι η ζήλια ζημιά, φιδάκι μοχθηρό, παράλογο, που μπορεί σε ελάχιστες περιπτώσεις να συνοδεύεται από φαγωμάρα, ο κόσμος είναι μωσαϊκό, δεν είναι άσπρο-μαύρο.

Ο μεγαλύτερος εχθρός του ανθρώπου είναι ο εαυτός του. Αλλά όσοι υπηρετούν αυτοπροαίρετα τις υψηλές αξίες, ξέρουν ότι «Η καλυτέρα εκδίκησις είναι η συμπάθεια». Κάλβου. Το να συγχωρεί κάποιος είναι ευγενέστερο από το να τιμωρεί. Το «ουδ’ αδικούμενον ανταδικείν» υπήρξε το κορύφωμα της σωκρατικής ηθικής, η συγγνώμη εκφράζει το υψηλό ανθρώπινο ήθος. Όσους αγωνίστηκαν τίμια τους μιμούνται αρκετοί και με τη σειρά τους, μοχθούν για να προσφέρουν ωφέλιμους καρπούς προς το σύνολο. Ο αθέμιτος ανταγωνισμός γίνεται ωραιοκτόνος, πρόξενος φοβερών πολέμων, παράδειγμα ο πελοποννησιακός πόλεμος (431-404 π.Χ.). Η σκληρότερη εμφύλια σύγκρουση του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Τα έθνη είναι καταδικασμένα στην αφάνεια, στην εποχή μας μπορεί να εξαφανιστούν κράτη σε πολλοστημόριο χρόνου.

Με την αδρομερή έκθεση συμπεραίνουμε ότι η άμιλλα, ηθική πανοπλία, αναδείχνει τις αξιόλογες προσωπικότητες που γίνονται αντικείμενα σεβασμού, εχτίμησης, απ’ τις οποίες πηγάζει κάθε μορφή αρετής στη ζωή μας. Αυτή η βασική πεποίθηση του Περικλή, όπως διατυπώνεται στον αθάνατο Επιτάφιό του, (431 π.Χ.) αρωματικό λουλούδι της αττικής ευγλωττίας. «Άθλα γαρ οις κείται αρετής μέγιστα, τοις δε και άνδρες άριστοι πολιτεύουσι». (= Όπου προβάλλονται μεγάλα βραβεία της αρετής, εκεί και άριστοι πολίτες αναδεικνύονται). Και οι μεγάλοι όλων των εποχών δρασκελίζουν όλο τον κόσμο σαν κολοσσοί.

Ο δε χείμαρρος του νεωτερισμού, ο πανδαμάτορας, πετροκαταλύτης χρόνος δεν άγγιξε καθόλου τους υψηλούς στόχους της ζωής, που αν δεν είναι δεμένη με τον «ομφάλιο λώρο» της ευγενικής άμιλλας, τότε είναι αποσυνδεμένη από την πηγή της, που είναι ο άνθρωπος. Η πολύτιμη υποθήκη, επιγραμματική ευστοχία, άφταστη, αθάνατη, περίφημη ομήρεια ρήση, άξια να σκαλιστεί σε μάρμαρο. Αν δεν είναι τίμια η διαχρονική άμιλλα, τότε «Εν αμίλλαις πονηραίς αθλιώτερος ο νικήσας». Αριστοτέλη. (= Σε κακοήθεις ανταγωνισμούς πιο άθλιος είναι αυτός ο οποίος νίκησε).

Γράφει ο Μανόλης Ζουμπάς