Οι σχέσεις Γερμανίας  και Τουρκίας κατά τους  δύο παγκοσμίους  Πολέμους και σήμερα

Του Κυριάκου Μιχ. Χονδρού

Αφορμή για οτύτες τις γραμμές μας έδωσε η πρόσφατη ένταση μεταξύ Βερολίνου και Αγκυρας, έπειτα και από τις απειλές της Τουρκίας, ότι εάν μέχρι τον Οκτώβριο δεν αποφασιστεί η απελευθέρωση του καθεστώτος της βίζας για όσους Τούρκους θέλουν να ταξιδέψουν στην “Ενωμένη” Ευρώπη, θα πάψει να ισχύει και η συμφωνία του Μαρτίου για το προσφυγικό.
Ενας περίεργος έρωτας, μεταξύ δύο κρατών, της Γερμανίας και της Τουρκίας, κράτησε πάρα πολλά χρόνια, αλλά τώρα η φιλία τους ομοιάζει σαν φυλλοβόλο δέντρο.

Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι σχέσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τη Γερμανία ήταν πολύ στενές. Αλλά και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρξε μεγάλος θαυμασμός εκ μέρους των Γερμανών εθνικιστών και φυσικά των ναζί απέναντι στους Τούρκους και ιδιαίτερα στο πρόσωπο τους Κεμάλ Αττατούρκ, θαύμαζαν ακόμα τις γενοκτονίες των Νεότουρκων.
Από το 1890, η Οθωμανικής Αυτοκρατορία και η Γερμανία βρισκόντουσαν σ’ ένα καθεστώς συμμαχίας. Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν απόψεις και γνώμες που αναφέρουν πως δεν ήταν όλοι οι Νεότουρκοι γερμανόφιλοι.

Πλην όμως οι Γερμανοί διέβλεπαν πως σπουδαίες περιοχές των Οθωμανών, ήταν σημαντικές για τα συμφέροντά τους-οικονομικά και στρατιωτικά.

Το 1912, η Τουρκία, ήταν ανίκανη να προστατέψει τα εδάφη της και δεν είχε τα πλοία, εκείνα που να κρατήσουν άμυνα τόσο στα κατεχόμενα νησιά όσο και στα παράλια της Μικρασίας.

Γι’ αυτό και οι Ιταλοί εκείνη τη χρονιά με σχετική ευκολία κατέλαβαν ένα-ένα τα νησιά της Δωδεκανήσου.
Από το 1913, διαγράφεται πλέον καθαρά η στρατιωτική δραστηριότητα των Γερμανών στην Τουρκία.

Το 1914 είναι η απαρχή της διάλυσης μιας από τις τελευταίες και μεγάλες μη ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες, η Οθωμανική, η οποία θεωρητικά εκτεινόταν από το Μαρόκο ως την ατλαντική όχθη της Αμερικής και μέσω Αιγαύπτου και Αραβίας ως τον Καύκασο.

Το 1919 Ευρωπαϊκές Δυνάμεις χρησιμοποιώντας σ’ ένα μεγάλο βαθμό συμμάχους, όπως τους Ελληνες και τους Αρμένιους, επεδίωξαν να διαμελύσουν την Τουρκία. Μια χώρα η οποία από το 1900 ήταν έτοιμη να καταρρεύσει, όπως εξάλλου ο μη ευρωπαϊκός κόσμο που βρισκόταν υπό διάλυση.

Κατά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, τόσο οι Γερμανοί όσο και οι Τούρκοι ηττήθηκαν στον πόλεμο και υποχρεώθηκαν σε ταπεινωτικές συνθήκες ειρήνης. Οι δύο αυτές χώρες συνέχισαν να έχουν πολλά κοινά.
Ο τουρκικός αγώνας ανεξαρτησίας συνέπεσε με την ίδρυση του Εθνοσοσιαλιστικού Κόμματος και τα πρώτα χρόνια του ναζισμού.

Γενικά το τουρκικό μοντέλο εξερέθισε τα όνειρα και τα πάθη των Γερμανών, γι’ αυτό και διαδραμάτισε κυρίαρχο ρόλο στους ναζί, σε τέτοιο βαθμό ώστε έλαβαν την απόφαση να αρχίσουν δράση.

Για τούτο και ο Χίτλερ όταν αναφέρθηκε στο μοντέλο του Αττατούρκο των θαύμαζε και τον εκτιμούσε πιο ψηλά και από τον Μουσολίνι.

Παρ’ όλα αυτά ο Αττατούρκ, διέβλεπε τον Χίτλερ ως ένα άτομο επικίνδυνο. Σε κάποια δήλωση του ο Χίτλερ αποκάλεσε τον Αττατούρκ “λαμπρό αστέρι μέσα σκοτάδι”.
Γενικά ο Εθνικοσοσιαλισμός και ο Κεμαλισμός αποτελούσαν αδερφιά κράτη.

Η Τουρκία αντιγράφοντας πολλές πρακτικές της Γερμανίας προχώρησε σε γενοκτονικές πολιτικές κατά των Αρμενίων και κατά των Ελλήνων της Μικρασίας, αντιγράφοντας το εθνικιστικό-φυλετικό μοτίβο.

Ο Αττατούρκ, αποτελούσε ένα αγαπημένο θέμα στη Γερμανία του Μεσοπολέμου και ο θάνατός του (10 Νοεμβρίου 1938), έγινε μεγάλη είδηση στη γενέτειρα του Γ’ Ράιχ.
Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά τις εκκλήσεις των Βρετανών και των άλλων συμμάχων η Γερμανία παρέμεινε φιλογερμανική και δήθεν ουδέτερη.

Σήμερα η Γερμανία, που τόσα πολλά έχει προσφέρει στην Τουρκία και άλλα τόσα έχει πάρει, δηλώνει ξεκάθαρα πως δεν δέχεται απειλές απ’ αυτήν και δεν θα υποχωρήσει σε τουρκικές αξιώσεις και προκλήσεις.

Η Γερμανία, ξεκαθάρισε ακόμα πως η επαναφορά της θανατικής ποινής στη γειτονική μας χώρα, θα σημάνει και την αναστολή κάθε ενταξιακής διαπραγμάτευσης για την Ευρώπη.
Επίσης η Γερμανία, στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αμφισβητεί τώρα η συμφωνία με την Τουρκάι και δηλώνει πως οι κανόνες Δικαίου εκεί δεν τηρούνται και υπό το φως των τελευταίων εξελίξεων.
Μια στενή φιλία και συνεργασία που κράτησε πολλά χρόνια μεταξύ Γερμανίας Τουρκίας, οδεύει να διακοπεί...