Διαζύγιο  χωρίς έλεος...

Γράφει η  ψυχολόγος
Μαρία Καρίκη

 

Γιατί άραγε δύο άνθρωποι που κάποτε ένιωσαν όμορφα συναισθήματα ο ένας για τον άλλο μπορούν να φτάσουν στα άκρα και να παρασυρθούν σε έναν «πόλεμο» αλληλοκατηγοριών χωρίς τέλος; Τι είναι αυτό που διακατέχει δύο πρώην συντρόφους και ο χωρισμός τους γίνεται «επιθετικός», ως και επικίνδυνος; Ίσως ο πληγωμένος εγωισμός, ίσως ο ανεξέλεγκτος θυμός ή και η υπέρμετρη απογοήτευση και διάψευση των προσδοκιών τους υποθάλπουν μια ακραία αντίδραση από μέρους τους χωρίς λογική και όρια.           

Βλέπουμε συχνά ζευγάρια που ο χωρισμός τους πυροδοτεί μια σειρά από εκρήξεις, πράξεις εκδικητικότητας, αντίποινα και γενικότερα συμπεριφορές που έχουν σκοπό να σπιλώσουν την προσωπικότητα και την ακεραιότητα του πρώην συντρόφου τους. Λες και οδηγούνται από ένα μένος προς το πρόσωπο του άλλου που δεν μπορούν να ελέγξουν. Πρόκειται για καταστάσεις που πραγματικά ξεφεύγουν από τα όρια του «αποδεκτού». Σε αυτή τη συνθήκη δεν έχει πια σημασία ποιος έχει δίκιο ή άδικο, γιατί η δύνη του αλληλοκανιβαλισμού καθιστά και τους δύο ένοχους για τη συμπεριφορά τους.

Το τραγικότερο δεν είναι η αλληλοαπαξίωση, ο φανατισμός και ο αφορισμός εκατέρωθεν. Το τραγικότερο είναι όταν σε όλη αυτή την κατάσταση υπάρχουν παιδιά που βλέπουν τους γονείς τους να «σφάζονται». Τα παιδιά ως παρατηρητές παρακολουθούν και ακούν τις αλληλοκατηγορίες, τους χαρακτηρισμούς και την απόλυτη ισοπέδωση του ενός γονέα από τον άλλο. Δυστυχώς, υπάρχουν και φορές που ο κάθε γονιός ξεχωριστά απευθύνεται στο ίδιο το παιδί προκειμένου να του κάνει παράπονα για τον άλλο γονέα με σκοπό να τον διαβάλλει και να τον απομυθοποιήσει στα μάτια του. Σαν να θέλει, δηλαδή, ο εκάστοτε γονιός να «πάρει με το μέρος του» τα παιδιά του.

Πόσο άκυρο και ψυχοφθόρο είναι για τα παιδιά να κληθούν να πάρουν θέση. Μπαίνουν άθελά τους και απρόθυμα σε ένα παιχνίδι που δεν επέλεξαν και δεν θέλουν! Κανένα παιδί δεν θέλει να είναι ο δικαστής, ο διαιτητής ή ο διαμεσολαβητής. Τους είναι πολύ επώδυνο να πρέπει να παίξουν το ρόλο του ενήλικα ξαφνικά, ενώ δεν είναι!

Παραμένουν παιδιά, τα οποία παρά τις διαφωνίες των γονιών τους, τις αλληλοκατηγορίες και τα διάφορα συμβάντα που οδήγησαν τελικά σε έναν χωρισμό, εξακολουθούν να αγαπούν και τους δύο γονείς τους. Μπορεί να έχουν την κρίση να αξιολογήσουν –ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητα- τα αίτια του χωρισμού των γονιών τους, ωστόσο θέλουν ενδόμυχα να τους επιτρέπεται να συνεχίσουν να αγαπούν και εκείνο το γονιό που μπορεί να «φταίει» ή να έχει άδικο.

Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να βάζει το παιδί να «διαλέξει» στρατόπεδο προκειμένου να «αποδείξει» την αγάπη του! Με αυτό τον τρόπο το παιδί υφίσταται τεράστια πίεση που του δημιουργεί ένα ψυχικό βάρος. Πολλά παιδιά δεν μπορούν να αντέξουν τέτοιου είδους διλήμματα και νιώθουν έντονο στρες για όλα αυτά που συμβαίνουν.

Συχνά δεν μπορούν να εκδηλώσουν την αντίθεσή τους απέναντι στη στάση του πιεστικού και απαιτητικού γονέα γιατί δεν θέλουν να τον στεναχωρήσουν, αλλά παρόλα αυτά εμφανίζουν «περίεργα» ξεσπάσματα και αντιδράσεις που και τα ίδια δεν μπορούν να εξηγήσουν και να δικαιολογήσουν.

Τι είναι αυτό που λείπει προκειμένου ένας συναισθηματικά φορτισμένος χωρισμός να είναι πιο ανθρώπινος, πιο υποφερτός; Ο καθένας οφείλει απέναντι στον εαυτό του καταρχήν να βρει την ψυχραιμία εκείνη που θα τον βοηθήσει να περάσει τον χωρισμό με αξιοπρέπεια και αυτοσεβασμό. Όταν μια σχέση τελειώνει είναι φυσικό να αισθανόμαστε έντονα την απώλεια, το θυμό, τη στεναχώρια, τη λύπη και να βασανιζόμαστε από αναπάντητα ερωτήματα.

Το ζητούμενο δεν είναι, όμως, να πονέσουμε τον άλλο ή να τον εκδικηθούμε, όπως σκέφτονται κάποιοι. Το ζητούμενο είναι να καταλάβουμε τι πήγε στραβά, από πότε άρχισε να χαλάει η σχέση και πώς και εμείς άθελά μας συμμετείχαμε σε αυτό. Το να αφήσουμε κάτι να μας γίνει εμμονή δεν αποτελεί υγιή αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων. Από τη στιγμή που μπαίνουμε σε μια σχέση αναλαμβάνουμε το ρίσκο της επιτυχίας ή μη αυτής της σχέσης. Δεν υπάρχουν εγγυήσεις ή δικλείδες ασφαλείας.

Τα συναισθήματα –ειδικά όταν δεν τα αλληλοτροφοδοτείς- είναι ρευστά και μπορεί να ατονήσουν, να ρουτινιάσουν, να φθαρούν. Κάθε τέλος πυροδοτεί ένα «πένθος», που ωστόσο δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε τιμωρία, μίσος, εκδίκηση και επίθεση χωρίς όρια! Για κανέναν δεν είναι εύκολο ένας εν δυνάμει χωρισμός. Παρόλα αυτά ο τρόπος που θα διαχειριστούμε αυτό το «τέλος» θα αποκαλύψει και τη δική μας ποιότητα.

Οφείλουμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας από συμπεριφορές που κανονικά δεν μας χαρακτηρίζουν ως ανθρώπους. Οφείλουμε να προφυλάξουμε τον εαυτό μας από μια «κατρακύλα» που δεν μας αξίζει… Είναι ο μόνος τρόπος για να επέλθει ένας όσο το δυνατό «πολιτισμένος» χωρισμός. Σε αντίθετη περίπτωση κηρύσσεται άτυπα ένα «πόλεμος» με πολλαπλάσιες συνέπειες και περισσότερα θύματα (εννοώντας τα παιδιά κυρίως)…