Αποκλίνουσες συμπεριφορές  παιδιών προς την ενηλικίωσή τους

Η παιδική αντικοινωνική συμπεριφορά ήταν ο ισχυρότερος παράγοντας που μπορούσε να προβλέψει την αντικοινωνικότητα, τον αλκοολισμό, τα διαζύγια, τις φυλακίσεις στους ενήλικους και όχι η κοινωνική τάξη, η οικογένεια και οι παιδικοί φόβοι.

Όλοι οι αντικοινωνικοί ανήλικοι είχαν προβλήματα διαγωγής στην παιδική τους ηλικία.

Παιδιά και έφηβοι με προβλήματα διαγωγής, είναι ανυπάκουοι σε κάθε κοινωνικό κανόνα, ενεργούν συχνά παρορμητικά, χωρίς να υπολογίζουν τις συνέπειες των πράξεών τους ούτε τα συναισθήματα των άλλων, εκδηλώνουν επιθετικότητα προς ανθρώπους και ζώα, καταστροφές περιουσίας και βανδαλισμούς, κλοπές, ψέματα, σκασιαρχείο, φυγές και παραβατικότητα.

Στις μικρότερες ηλικίες (10-13) παρατηρείται αντιδραστικότητα, συχνοί τσακωμοί με ενήλικους, άρνηση συνεργασίας, ανυπακοή, θυμός και εκδικητικότητα.

Σε μεγαλύτερες ηλικίες (12-15) συνυπάρχει κατάθλιψη και γενικά δυσκολίες ρύθμισης του συναισθήματος (θυμός, δυσφορία) που σε συνδυασμό με την χαμηλή αυτοεκτίμηση και τη δυσκολία ελέγχου των παρορμήσεων συχνά οδηγούν σε αυτοτραυματισμούς, ατυχήματα και αυτοκτονικές κινήσεις. Πολλά παιδιά έχουν μαθησιακές δυσκολίες που συχνά οδηγούν σε χρόνια απογοήτευση, αποφυγή σχολείου, σκασιαρχείο και πρόωρη διακοπή της φοίτησης.

Αιτίες θεωρούνται παράγοντες ατομικοί, π.χ. προσωπικότητα και γονίδια, οικογενειακοί π.χ. κακοποίηση, απουσία πατέρα, δυσλειτουργική οικογένεια, κακή ανατροφή παιδιών, επιβαρυμένο ψυχιατρικό ιστορικό, χρήση ουσιών και κοινωνικοί π.χ. ανεργία και φτώχεια.

Από την άλλη η μεγάλη διάσπαση και παρορμητικότητα του παιδιού μπορεί να οδηγήσουν τους γονείς σε επιβολή αυστηρής πειθαρχίας ή ακόμη και παραίτηση από την προσπάθεια ανατροφής του. Είναι τεκμηριωμένο ότι τα προβλήματα αυτά, εκτός από τον ψυχικό πόνο (συνήθως των άλλων) συνοδεύονται και από μεγάλη οικονομική επιβάρυνση στις κοινωνίες. Η θεραπεία τους είναι ακριβή αλλά η μη θεραπεία τους είναι ακόμη πιο ακριβή και επώδυνη. (Π.Ο.Υ. 2005)

 

Ο Δρ. Τάσος Πλατής


Πόσες φορές γονείς, εκπαιδευτικοί, ακόμη και επαγγελματίες υποτιμούν καταστάσεις,  εκλογικεύουν «παιδιά είναι» ή ακόμη σιωπούν για να μην μπλέξουν. Εννοείται ότι δεν αναφερόμαστε εδώ στην φυσιολογική ζωηρότητα των μικρών προσχολικής ηλικίας, ούτε στην υγιή επαναστατικότητα των εφήβων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι προγράμματα πρόληψης της επιθετικότητας και αντιδραστικότητας που δεν αρχίζουν στην προσχολική ηλικία αλλά αργότερα δεν είναι αρκετά επιτυχή. Ωστόσο, εκτός από την πρόληψη με συγκεκριμένα προγράμματα σε ομάδες υψηλού κινδύνου και την έγκαιρη αντιμετώπιση αυτών των περιπτώσεων από τις αρμόδιες υπηρεσίες (ευθύνη της πολιτείας) ας αναρωτηθούμε όλοι (γονείς, εκπαιδευτικοί, ειδικοί, κοινωνία) για τον ρόλο και την ευθύνη μας.

Η ανθρώπινη ζωή είναι ανεκτίμητης αξίας. Και όταν αφαιρείται και μάλιστα βιαίως, η πράξη δεν θα πρέπει να μένει  χωρίς συνέπειες, με την επιβολή των κατάλληλων ανά περίπτωση μέτρων π.χ. με εξειδικευμένες παρεμβάσεις αξιολόγησης και θεραπεία, για προστασία και όχι μόνο του ίδιου του θύτη αλλά και των άλλων μελών της κοινωνίας.

Γράφει o ψυχίατρος Δρ. Τάσος Πλατής