Ξενοφών Ζολώτας Ο Καθηγητής, ο Ακαδημαϊκός, ο “Σοφός”

Αυτόν τον καιρό η Τράπεζα της Ελλάδος της πόλης μας παρουσιάζει ΄Εκθεση τιμής για μια δυνατή προσωπικότητα του κοντινού παρελθόντος μας, που πρόσφερε σε δύσκολους καιρούς πολλές υπηρεσίες στην Επιστήμη της Πολιτικής Οικονομίας και στην πρακτική εφαρμογή στον τόπο μας, αλλά και σε διεθνείς Οργανισμούς, οι οποίοι τον καλούσαν για να συμβάλει σε λήψη μεγάλων αποφάσεων και πρωτοβουλιών (π.χ. μέλος Επιτροπής για τη σύνταξη του καταστατικού του ΟΟΣΑ) με σκοπό τη δημιουργία θεσμών για την προώθηση και ενδυνάμωση της οικονομίας και σε διεθνές επίπεδο.

Η ΄Εκθεση είναι μικρή, δεν κουράζει. Αρκεί ο επισκέπτης  να δει το εικοσάλεπτο video, στο οποίο ο ίδιος ο Ζολώτας σε μεγάλη ηλικία, αλλά με την οικονομία και την  σαφήνεια του λόγου, που τον διέκρινε, αλλά και με μετριοφροσύνη, παρά το μεγάλο μέγεθός του, αφηγείται την πορεία του, τους μεγαλύτερους σταθμούς στην σταδιοδρομία του και στο τέλος μερικά προσωπικά στοιχεία.

 Ο Ζολώτας διακρινόταν για το πρακτικό του πνεύμα και στο πεδίο αυτό  και στο Video αφηγείται με εύχαρη διάθεση τι συμβούλευσε τους  κυβερνώντες, όταν εκείνοι φοβόντουσαν για τις αντιδράσεις του λαού και της αγοράς για το κόψιμο των τριών μηδενικών στα χαρτονομίσματα κατά την υποτίμηση της δραχμής την περίοδο 1953-54.

Η συμβουλή ήταν να μην αλλάξουν καθόλου την εικόνα των χαρτονομισμάτων, απλώς να κόψουν τα μηδενικά.

Το " κόλπο" αυτό λειτούργησε ψυχολογικά, όπως προέβλεψε εκείνος, χωρίς αναταραχές κλπ. Την ίδια μάλιστα τακτική εφάρμοσε αργότερα και η κυβέρνηση άλλου ευρωπαϊκού κράτους, το οποίο ο ίδιος αναφέρει.

 Η ΄Εκθεση αυτή είναι μεγάλη ευκαιρία για να γνωρίσουν οι συμπολίτες μας μια δύσκολη, αλλά και ενδιαφέρουσα περίοδο της σύγχρονης ιστορίας μας και ιδιαιτέρως, νομίζω εγώ, για τους οικονομολόγους, τους φοιτητές, τους επιχειρηματίες και όσους έχουν τις κεραίες τους ανοικτές, για να προσλαμβάνουν ευκολότερα τα μηνύματα των καιρών.
 Προσωπικά είχα την χαρά και την τιμή στο πρώτο έτος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου φοιτούσα, να έχω Καθηγητή στο μάθημα της Πολιτικής Οικονομίας τον Ζολώτα, μόλις 35 ετών τότε, ο νεότερος όλων.

΄Ηταν ένας ψηλός, επιβλητικός άνθρωπος, κομψότατος στην εμφάνιση με κοστούμια από εγγλέζικα κασμήρια και υπέροχες μεταξωτές γραβάτες. Γυμνασμένος με ταχύ και ανοικτό βήμα, δεν χρησιμοποιούσε ποτέ ασανσέρ και ανέβαινε δυο δυο τα σκαλιά για να έλθει στο αμφιθέατρό μας για την διδασκαλία. Θυμάμαι ότι συχνά μας τόνιζε ότι η Οικονομία είναι μια αλυσίδα. ΄Οταν σπάσει ένας  κρίκος σπάνε κι άλλοι. Αυτό το ζούμε και σήμερα.

 Ο Καθηγητής Ζολώτας όμως συνέβαλε στο να συμφιλιωθώ με το βαπτιστικό μου όνομα Πανωραία, που ήταν της γιαγιάς μου από τον πατέρα μου, με καταγωγή από την Αιτωλοακαρνανία, όπου  απαντάται το όνομα αυτό. Εγώ απέφευγα το όνομα αυτό και προτιμούσα το Ρέα για τον εξής λόγο. Την εποχή εκείνη κυκλοφορούσαν γυναικεία περιοδικά ποικίλης ύλης, όπως τα έλεγαν, που διάβαζε η μητέρα μου.

Ο Θησαυρός, το Ρομάντζο ήταν τα καλύτερα. Σε κάθε τεύχος υπήρχαν γελοιογραφίες του σπουδαίου Αρχέλαου και του Χριστοδούλου, αν θυμάμαι καλά για τον τελευταίο. Οι γελοιογράφοι σχολίαζαν την επικαιρότητα. Πολύ συχνά οι γελοιογραφίες έδειχναν τις νοικοκυρές στις λαϊκές συνοικίες της Αθήνας με το φακιόλι στο κεφάλι και τη σκούπα στο χέρι να συζητούν μεταξύ τους για τη φτώχεια, που κυριαρχούσε την εποχή εκείνη, έκαναν βέβαια και τα κουτσομπολιά τους για τις ζωηρές της γειτονιάς κλπ.

Ανάμεσα στα ονόματα, που πολύ συχνά έδιναν οι γελοιογράφοι  στις γυναίκες αυτές ήταν το Κυρά Πανωραία...Οπότε καταλαβαίνετε εγώ νεαρά κοπέλα δυσανασχετούσα κάπως... Δύο δυόμιση μήνες μετά την έναρξη των μαθημάτων  ο Ζολώτας μας κάλεσε σε προφορική εξέταση, στην ύλη, που μας είχε διδάξει μέχρι τότε. ΄Ηταν Σάββατο. το Αμφιθέατρο φίσκα.

Μπαίνει ο Ζολώτας, τον υποδεχόμαστε με ζωηρό ποδοπάτημα στα ξύλινα έδρανά μας ( σύννεφο η σκόνη ...) και φυσικά σηκωθήκαμε όρθιοι. ΄Ετσι γινόταν τότε η υποδοχή των καθηγητών μας. Τώρα μαθαίνω ότι δεν γίνεται τίποτε για την υποδοχή. Τείνει ο καθηγητής τον κατάλογό μας και καλεί ένα συμφοιτητή μας , σηκώνεται εκείνος κάθιδρος, του υποβάλλονται δύο ερωτήσεις, δεν απαντά σε καμιά.

Ο καθηγητής εκνευρισμένος στη συνέχεια  καλεί εμένα, που το επίθετό μου ήταν κοντά στο επίθετο του συμφοιτητή, ως Πανωραία Παπαχρήστου...Σηκώθηκα, τα γόνατά μου έτρεμαν και εκείνος μου υποβάλει τις ίδιες ερωτήσεις. Ευτυχώς ήμουν διαβασμένη και απάντησα. Οπότε ικανοποιημένος εκείνος είπε: Πανωραία όνομα και πράγμα! ΄Εκτοτε οι συμφοιτητές  με φώναζαν όλοι με αυτό το όνομα και άρχισε να αρέσει και σε μένα και το φέρω με χαρά!

Tης Ρέας Παπαχρήστου-Τσέλιου