Αποφεύγοντας  τις αλήθειες...

Γράφει η  ψυχολόγος
Μαρία Καρίκη

Πόσο εύκολο είναι άραγε είναι να αποφεύγουμε συνεχώς τις αλήθειες που μπορεί να μας πονάνε ή να μας δυσανασχετούν; Πόσο έντεχνα πείθουμε τον εαυτό μας να πιστέψει αυτό που θα θέλαμε να συμβαίνει, παρά αυτό που πραγματικά ισχύει; Είναι δύσκολο να απομυθοποιήσουμε ανθρώπους και καταστάσεις, ειδικά όταν τείνουμε να δικαιολογούμε ό,τι δεν θα θέλαμε να χάσουμε. Έτσι, αρχίζει μια αέναη μάχη με τα «παραμύθια» που κυριαρχούν στη ζωή μας. Παραμερίζουμε το προφανές, παλεύουμε με τις αμφιβολίες μας, θέλουμε συνειδητά ή μη να προφυλάξουμε τον εαυτό μας από δυσάρεστες εκπλήξεις. Και το καταφέρνουμε αρκετά καλά…

Υπάρχει μέσα μας ένας διάχυτος φόβος για οτιδήποτε μπορεί να ανατρέψει την εικόνα, την εντύπωση που έχουμε για κάποιες σταθερές μεταβλητές στη ζωή μας. Αποζητούμε την αποδοχή και το αίσθημα του «ανήκειν» κάπου, χωρίς πολλές φορές να βλέπουμε καθαρά την ποιότητα αυτού που μας περιβάλλει. Παρασυρόμαστε εύκολα και γινόμαστε πιο ευάλωτοι και ανεκτικοί απέναντι σε δικαιολογίες, σε αντιφάσεις, σε εντυπωσιακά λόγια. Παρά τον σπόρο της αμφιβολίας και της υποψίας, αρνούμαστε να διερευνήσουμε σε βάθος μια συμπεριφορά, μια στάση, μια απάντηση.

Από την άλλη μεριά, ωστόσο, αναρωτιέται κανείς ποια τροπή και ποια κατεύθυνση μπορεί να πάρει μια ζωή χωρίς αλήθειες, χωρίς στοιχεία αυθεντικότητας και ειλικρίνειας. Πόσα κενά, ανασφάλειες, ψέματα, ψευδαισθήσεις και άκαρπες προσδοκίες μπορεί να αντέξει κανείς χωρίς την προοπτική της αλήθειας;

Θέλει τόλμη η αναζήτηση, η αποκάλυψη και η αφύπνιση. Θέλει να μπορέσεις να αντέξεις στην ιδέα ότι θα «ξεβολευτείς». Ότι ίσως καταρρεύσει το σύστημα δεδομένων που έχεις χτίσει ως τώρα. Κανείς, φυσικά δεν θέλει να απογοητεύεται και να πληγώνεται. Οι ανατροπές, όμως, και οι αλλαγές είναι αναπόφευκτες. Οφείλεις να μάθεις να αντέχεις όλα εκείνα που πονάνε.

Οφείλεις να δεις κατάματα όλα εκείνα που αποφεύγεις. Η αλήθεια, όποια και αν είναι, αργά ή γρήγορα θα βρει τον τρόπο να βγει στην επιφάνεια. Το ζητούμενο είναι πάντα το κόστος! Πόσο άργησες να την αντιληφθείς; Πόσο επένδυσες σε κάτι ψεύτικο; Πόσα στοιχεία προσπέρασες, ενώ ήταν σημάδια και μηνύματα που κάτι προσπαθούσαν να σου πουν;

Η διάψευση πάντα πονάει. Πονάει πολύ. Συνήθως η πρώτη μας αντίδραση είναι να θυμώσουμε. Με ποιον όμως τελικά; Με το πρόσωπο που μας παραμύθιασε ή με τον εαυτό μας που πίστεψε και πείστηκε; Ή μήπως μόνοι μας παραμυθιάσαμε τον εαυτό μας γιατί θέλαμε τόσο πολύ να ζήσουμε αυτό που φαινόταν άπιαστο και μοναδικό; Δεν υπάρχει λόγος να τα βάλουμε με τον εαυτό μας.

Όλοι θέλουμε να πιστέψουμε στο ιδεατό, στο ιδανικό. Όλοι θέλουμε να ζήσουμε το «όνειρο». Αυτό, όμως, που θα πρέπει να διατηρήσουμε είναι μια στοιχειώδης διαύγεια, αντικειμενικότητα και μια πιο ρεαλιστική ματιά σε ό,τι έρχεται στη ζωή μας.

Όσο πάντως και να τις φοβόμαστε τις αλήθειες, στο τέλος μας γλυτώνουν από περισσότερα δεινά. Είναι ο πιο σύντομος δρόμος προς μια πιο ξεκάθαρη πραγματικότητα. Χωρίς σύγχυση, μπερδέματα, σκαμπανεβάσματα και υποψίες-εικασίες. Είναι ο πιο σύντομος τρόπος να ξέρεις τι σου γίνεται και να μπορείς έτσι να αποφασίσεις τι θες να κάνεις παρακάτω.

Οι επιλογές μας επηρεάζονται κατά πολύ από τη σαφή ή όχι εικόνα που έχουμε για όλα όσα μας περιβάλλουν. Οτιδήποτε αποκλίνει από την αλήθεια, γίνεται εξάρτηση, συνήθεια, αδυναμία. Αφήνουμε τα ψέματα να γίνουν μέρος της ζωής μας, της ταυτότητάς μας. Συναινούμε άθελά μας σε μια διαδρομή της προσωπικής μας ιστορίας που δεν μας γεμίζει, δεν μας ταιριάζει και δεν μας εκφράζει κατά βάθος.

Μόνο και μόνο για να μη ματαιωθούμε. Για να μη νιώσουμε την προδοσία. Όσο και να προσπαθούμε για το αντίθετο πάντως, έρχεται για όλους η στιγμή, όπου η αλήθεια δεν μπορεί πια να παραμείνει κρυφή. Αργά ή γρήγορα, φανερώνεται και εμείς αιφνιδιαζόμαστε. Χωρίς καμία επιφυλακτικότητα, χωρίς ίχνος αυτοπροστατευτικότητας και χωρίς προετοιμασία νιώθουμε σοκαρισμένοι, εξαγριωμένοι, θυματοποιημένοι.

Σχεδόν πέφτουμε από τα σύννεφα. Όσο, όμως, και να το αρνούμαστε πάντα υπήρχαν εκείνα να σημάδια που αγνοούσαμε, πάντα υπήρχαν εκείνα τα περίεργα και παράλογα που δικαιολογούσαμε και προσπερνούσαμε. Κι αυτό γιατί δυστυχώς το «ψεύτικο» μοιάζει με ναρκωτικό. Σου διαστρεβλώνει την κρίση, την αντίληψη και σου δίνει αυτό που εσύ έχεις ανάγκη να ζήσεις: τη δική σου αυταπάτη.

Πείθεσαι γιατί έτσι νομίζεις ότι θα φτάσεις στο ιδεατό σου, έστω και από λάθος δρόμο, έστω και με λάθος ανθρώπους… Τίποτα ωστόσο δεν μπορεί να σταματήσει την αποκάλυψη της αλήθειας. Κάποια μέρα θα σε συναντήσει κι όλα όσα φοβόσουν θα τα αντιμετωπίσεις. Αντί για πανικό τότε, φρόντισε να τη δεχτείς με αξιοπρέπεια, με ψυχραιμία, με το κεφάλι ψηλά. Δεν είναι «ήττα», είναι αφύπνιση, συνειδητοποίηση ότι η ζωή είναι πολύ μικρή για να είναι γεμάτη ψέματα, ψευδαισθήσεις και αυταπάτες…