Καταστροφές Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και έργα αποκατάστασης στη μεσαιωνική πόλη Ρόδου

Κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η μεσαιωνική πόλη της Ρόδου υπέστη μεγάλες καταστροφές. Το 1943 οι βομβαρδισμοί των συμμάχων εναντίον της πόλης που κατείχαν οι Γερμανοί ισοπέδωσαν πολλά μεσαιωνικά μνημεία και σε άλλα προκάλεσαν σημαντικές φθορές.

Ο παραλογισμός του πολέμου εξαφάνισε την εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, γνωστή ως Νεμιρλί Ντζαμί στην πλατεία Αθηνάς, την Παλιά Συναγωγή και την Alliance στην Άνω Οβριακή, ενώ προκλήθηκαν σοβαρές φθορές σε κτήρια της οδού Ιπποτών, όπως το Κατάλυμα της Γλώσσας της Γαλλίας, η δυτική πτέρυγα του σημερινού Αρχαιολογικού Μουσείου, αλλά και  τμήματα της οχύρωσης, στην Πύλη τη Θαλασσινή και στην πύλη του Αγίου Παύλου.

Τμήμα της βομβαρδισμένης εκκλησίας του Αρχαγγέλου ΜιχαήλΤμήμα της βομβαρδισμένης εκκλησίας του Αρχαγγέλου Μιχαήλ


Βόμβα στο καθολικό του μοναστηριού του Αγίου Νικολάου ή Αγίου Αυγουστίνου, άνοιξε μια τεράστια τρύπα στην οροφή του, καταστρέφοντας τα δύο ενδιάμεσα τόξα και τμήματα των θόλων, ενώ επλήγησαν τουλάχιστον άλλες 20 θέσεις μόνο στην μεσαιωνική πόλη, σύμφωνα με τον επεξεργασμένο χάρτη της αεροφωτογραφίας του 1956. Από τους βομβαρδισμούς επλήγησαν και άλλα τμήματα στην υπόλοιπη πόλη, όπως η αρχαία ακρόπολη, με σημαντικότερο πλήγμα τη δυτική πλευρά του ναού του Πυθίου Απόλλωνος.

Από τα πρώτα χρόνια της Ελληνικής Διοίκησης, μετά την Ενσωμάτωση το 1947, ξεκίνησε η αποκατάσταση των καταστροφών του πολέμου, έργο που συνέχισε όλα τα υπόλοιπα χρόνια η Αρχαιολογική Υπηρεσία, δίνοντας αληθινές μάχες με στόχο τη διατήρηση της αυθεντικότητας των μνημείων και των υπολοίπων στοιχείων του μεσαιωνικού πολεοδομικού ιστού. 

Ο Ξενώνας  της Αγίας Αικατερίνης πριν τις εργασίες αποκατάστασηςΟ Ξενώνας της Αγίας Αικατερίνης πριν τις εργασίες αποκατάστασης

Ξενώνας Αγίας Αικατερίνης μετα τις τελευταίες αποκαταστάσεις Ξενώνας Αγίας Αικατερίνης μετα τις τελευταίες αποκαταστάσεις


Ήδη πριν την κήρυξη της ως μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς το 1988, διαμορφώθηκαν σε τοπικό επίπεδο συνέργειες  με τοπικούς φορείς (Προγραμματική Σύμβαση με το Δήμο από 1985 έως 2005), ενώ στη συνέχεια ιδρύθηκε  ειδικός επιστημονικός  φορέας του Υπουργείου Πολιτισμού, που λειτούργησε έως πρόσφατα,  για την μελέτη, συντήρηση  και αναστήλωση των μνημείων.  Η μεσαιωνική πόλη της Ρόδου όμως είναι ένας ζωντανός οικιστικός πυρήνας με πολύ έντονα προβλήματα λογω των ιδιαίτερων ιστορικών συνθηκών και της κυρίαρχης τουριστικής δραστηριότητας, τα οποία θα πρέπει να βρουν τη λύση τους με τη συνεργασία όλων.

Στις εκδηλώσεις του τριήμερου προβάλλεται το υποδειγματικά αναστηλωμένο συγκρότημα του Ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης, με βραβείο από την Europa Nostra, και η εντελώς υποβαθμισμένη πλατεία Αθηνας, με την σημαντικότατη  βομβαρδισμένη εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, γνωστή ως Ντεμιρλι τζαμί, ο Άγιος Σπυρίδων και τα ίχνη της ελληνιστικής Ρόδου, σαν χώρος για άμεση παρέμβαση, συντήρηση και ανάδειξη.  

Αεροφωτογραφία της μεσαιωνικής πόλης Ρόδου του 1956 με τις θέσεις που επληγησαν από τους βομβαρδισμούς των συμμάχων. Αεροφωτογραφία της μεσαιωνικής πόλης Ρόδου του 1956 με τις θέσεις που επληγησαν από τους βομβαρδισμούς των συμμάχων.


Σας περιμένουμε όλες και όλους την Κυριακή το απόγευμα αρχικά, στον Ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης, για να παρακολουθήσουμε τις Ομιλίες και να συμμετάσχουμε στον προβληματισμό  «Μνημεία και ζωντανή πόλη».

Στη συνέχεια θα γίνει  γιορτή στην πλατεία Αθηνας, στη μεσαιωνική πόλη, με προβολή εικόνων της «Ρόδου μιας άλλης εποχής», με μουσική, κρασί και κεράσματα για να συνεχίσουμε τη συζήτηση και να περάσουμε μια όμορφη βραδιά.  

 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

23/9 Ξενώνας Αγίας Αικατερίνης: 09.00 -14.00 εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα σχολεία. 18.00-19.30 προβολή ταινίας, «Όταν οι άγγελοι μελαγχολούν».
24/9 και 25/9 Επίσκεψη σε μνημεία της μεσαιωνικής πόλης, 11:00-14:00 Ξενώνας  Αγίας Αικατερίνης. Καταλανικό παλάτι οδού Συμίου (οικία Caoursin). «Πλατεία» Αθηνάς με τη βομβαρδισμένη εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ (Ντεμιρλί Τζαμί). Μοναστηριακό συγκρότημα Αγίου Νικολάου Αγίου Αυγουστίνου, Πύλη Θαλασσινή και Πύλη Αποστόλου Παύλου.
25/9 Ομιλίες στον Ξενώνα της Αγίας Αικατερίνης στις 19.00 από Κώστα Σκανδαλίδη συγγραφέα- ερευνητή, Δήμητρα Κοτλίδα αρχιτέκτονα  και τον Δρ Σάββα Καραγιάννη, τ. Δήμαρχο Ρόδου και τ. Νομάρχη Δωδεκανήσου,  με θέμα τους βομβαρδισμούς τα έργα αποκατάστασης και τις προοπτικές για το μέλλον.  
Γιορτή στην "πλατεία" Αθηνάς στις 21.00 με προβολή διαφανειών και μουσική.

Τμήμα της βομβαρδισμένης εκκλησίας του Αρχαγγέλου ΜιχαήλΤμήμα της βομβαρδισμένης εκκλησίας του Αρχαγγέλου Μιχαήλ

Πλατεία Αθηνας, μια τρύπα στον πολεοδομικό ιστόΠλατεία Αθηνας, μια τρύπα στον πολεοδομικό ιστό

Ο Άγιος Νικόλαος πριν την αποκατάσταση Ο Άγιος Νικόλαος πριν την αποκατάσταση

Ο Άγιος Νικόλαος μετα την αποκατάσταση Ο Άγιος Νικόλαος μετα την αποκατάσταση

Πύλη Αγίου Παύλου, περίοδος πολέμου: στρατόπεδο συγκεντρώσεωςΠύλη Αγίου Παύλου, περίοδος πολέμου: στρατόπεδο συγκεντρώσεως

Πύλη Αγίου Παύλου, σημερινή περίοδος ειρήνης: χώρος περιπάτου και εκδηλώσεων Πύλη Αγίου Παύλου, σημερινή περίοδος ειρήνης: χώρος περιπάτου και εκδηλώσεων