Πόσο μόνοι είμαστε τελικά;

Γράφει η  ψυχολόγος
Μαρία Καρίκη

Ως κοινωνικά όντα πάντα αναζητούμε την παρέα και έχουμε ανάγκη να αισθανόμαστε ότι ανήκουμε σε μια ομάδα ανθρώπων. Αυτή η τάση αποτελεί μέρος της ταυτότητάς μας, κομμάτι της ίδιας μας της ύπαρξης. Χρειαζόμαστε τους άλλους ανθρώπους ως πρόσωπα αναφοράς, ως πρόσωπα αλληλεπίδρασης, αλλά και στήριξης. Νιώθουμε ασφάλεια όταν πλαισιωνόμαστε από άτομα που αποτελούν το στενότερο ή ευρύτερο δίκτυό μας.

Οι σχέσεις που αναπτύσσουμε ορίζουν την καθημερινότητά μας, την ψυχική μας ισορροπία, την ποιότητα της ζωής μας. Η ανάγκη να μοιραστούμε στιγμές με τους άλλους, να χτίσουμε δεσμούς και αναμνήσεις μαζί τους είναι χαρακτηριστικό στοιχείο της ανθρώπινης φύσης μας.

Πολλές φορές, ωστόσο, παρόλο που έχουμε γύρω μας αγαπημένα πρόσωπα βιώνουμε ταυτόχρονα και στιγμές μοναξιάς, όσο οξύμωρο και να ακούγεται αυτό. Πρόκειται για εκείνες τις φορές που όσα άτομα και να μας περιτριγυρίζουν, νιώθουμε μόνοι. Μόνοι με τις πιο ενδόμυχες σκέψεις και ανησυχίες μας.

Μόνοι με τους φόβους και τα άγχη μας. Είναι σαν να ερχόμαστε σε επαφή με ένα κομμάτι του εαυτού μας τόσο βαθύ που δεν έχει κανένας άλλος πρόσβαση σε αυτό εκτός από μας τους ίδιους. Από τη μια μας αρέσει αυτή η ενδοεπικοινωνία γιατί ερχόμαστε σε επαφή με τις αλήθειές μας και από την άλλη μας τρομοκρατεί κιόλας γιατί φοβόμαστε το τι μπορεί να ανακαλύψουμε.

Η μοναξιά συχνά παρουσιάζεται ως κάτι απειλητικό, ως κάτι σκοτεινό, ως κάτι που δεν είναι υγιές. Παρόλα αυτά, η κατά βούληση απομόνωσή μας από τον έξω κόσμο πολλές φορές λειτουργεί ως καταφύγιο εντός μας προκειμένου να ηρεμήσουμε, να σκεφτούμε, να λύσουμε ό,τι μας απασχολεί, να διαλογιστούμε και να δρομολογήσουμε τα επόμενα βήματά μας.

Είναι, λοιπόν, μια απαραίτητη εσωτερική διεργασία για να είμαστε σε επαφή με τα «θέλω» μας, αλλά και με τους προβληματισμούς μας. Υπό αυτή την έννοια, η μοναξιά δεν είναι απειλητική, αλλά ίσα ίσα απαραίτητη για να αναστοχαστούμε και να διευρυνθούμε.

Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν ταυτίσει τη μοναξιά με κάτι το παθολογικό, το τρομερό και προσπαθούν πάση θυσία να την αποφύγουν. Προσπαθούν απεγνωσμένα να βρίσκονται συνεχώς με κόσμο, ώστε να μη μείνουν μόνοι με τον εαυτό τους. Λες και κάτι τέτοιο είναι ποτέ δυνατό…

Όσο και να θέλουν να αναβάλλουν τη συνάντηση με τον ενδότερο εαυτό τους, αργά ή γρήγορα θα πρέπει να αντιμετωπίσουν μια τετ-α-τετ επικοινωνία μαζί του. Αλήθεια, τι φοβούνται; Ό,τι και να διαπιστώσουν, ό,τι και να συνειδητοποιήσουν οφείλουν να το αποδεχτούν ως μέρος αυτού που είναι ή αυτού που ακόμα δεν είναι. Οι αφυπνίσεις είναι μαθήματα, είναι σημάδια για το αν η ζωή μας οδεύει προς τα εκεί που θα θέλαμε ή όχι. Αντί, λοιπόν, να τις αποφεύγουμε, θα έπρεπε να τις επιζητούμε!

Ο άνθρωπος είναι πλασμένος να αντέχει τη διττή του φύση. Είναι φτιαγμένος να συνυπάρχει με τους γύρω του, αλλά ταυτόχρονα να «βουτάει» και εντός του ώστε να αποκτάει βαθύτερη επίγνωση του εαυτού του. Χωρίς αυτογνωσία, πώς θα ανακαλύψει κανείς ποιος πραγματικά είναι και τι θέλει από τη ζωή του; Χωρίς συνεχή επαφή με τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας πώς θα ξέρουμε αν είμαστε ικανοποιημένοι ή όχι με τη ζωή μας;

Αυτό που κάποιοι φοβούνται ίσως είναι και ο μοναδικός δρόμος προκειμένου να πάρουν απαντήσεις στα ερωτήματά τους, αλλά και να ανακαλύψουν τα όνειρα, τις επιθυμίες και τους στόχους τους. Βαθιά μέσα μας μπορεί να νιώθουμε την υπαρξιακή μοναξιά, χωρίς ωστόσο αυτό να μας εμποδίζει να συνυπάρχουμε αρμονικά με τους άλλους.

Η παραδοχή ότι είμαστε μόνοι ως προς τις επιλογές, τις αποφάσεις, τα διλήμματα και τους προβληματισμούς μας, δεν αναιρεί το γεγονός ότι μπορούμε ταυτόχρονα να έχουμε μια υγιή, γεμάτη κοινωνική ζωή. Και η μοναξιά λοιπόν, και η εξωστρέφεια αποτελούν εκφάνσεις του ίδιου νομίσματος που λέγεται ζωή. Πρόκειται για δύο άκρα ενός συνεχούς τα οποία αποτελούν μέρος της ταυτότητάς μας.

Ο άνθρωπος που ξέρει πότε να αναζητά τη μοναξιά του και πότε τη συντροφιά του κόσμου ίσως και να αποτελεί ένα υγιές πρότυπο εσωτερικής ισορροπίας για όλους μας. Είναι εκείνο το είδος ανθρώπου που ξέρει να απολαμβάνει τόσο τη «βαβούρα» της παρέας όσο και τη γαλήνη που του προσφέρει η σιωπή μερικές φορές…