H καταστροφή του Καστελλορίζου  και οι Γερμανικές οφειλές

Οι σημαντικές θυσίες που κατέβαλαν τα νησιά και τα χωριά μας στη διάρκεια του πρώτου και του δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου υπήρξαν πάρα πολλές.

Σ’ αυτές τις θυσίες, το μαρτυρικό Καστελλόριζο είχε πρωταρχική συμμετοχή.  Καταστράφηκε εν μέρει από τους Τουρκο-γερμανούς και τους Γάλλους στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και από τους Γερμανούς, τους Βρετανούς και τους Ιταλούς στο δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ενα νησί τόσο μικρό, όση μέγιστη είναι η προσφορά του και η παρουσία του στην εθνική μας ιστορία που ακόμα τροφοδοτεί με ένταση και διάρκεια, ατομικές και συλλογικές μνήμες με διαχρονικά μηνύματα: Κατοχή-Αντίσταση-Απελευθέρωση.

Οταν στις 8 Σεπτεμβρίου 1943, συντελείται η συνθηκολόγηση των Ιταλών και διαταράσσονται πολιτικές και στρατιωτικές ισορροπίες στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο της Ευρώπης, υπήχε και αντίκτυπος σε κάθε επί μέρους χώρο, όπως στην περιοχή μας.
Εκείνη την περίοδο, το Καστελλόριζο, που έλεγχαν οι Ιταλοί, το βομβάρδισαν τα Γερμανικά στούκας.  Το κύριο επίδικο ήταν η γεωστρατηγική θέση του νησιού.

Οι Γερμανοί με συνεχείς βομβαρδισμούς καταστρέφουν τον οικισμό, τις εκκλησίες και όσα καράβια βιρσκόντουσαν μέσα και έξω από το λιμάνι.
Φυσικά στόχευαν και τις καίριες θέσεις τις οποίες κατείχαν οι Ιταλοί και οι Βρετανοί.
Πριν τον γερμανικό βομβαρδισμό οι Βρετανοί πρόλαβαν και κατέκλεψαν ό,τι πολύτιμο έβρισκαν από τα σπίτια και τους ναούς.

Φωτογραφίες που λήφθησαν κατά την διάρκεια της φωτιάς, από τους βομβαρδισμούς, η οποία εξαπλώθηκε στον οικισμό, φανερώνει όλη την έκταση της σημαντικής καταστροφής.  Μια από τις φωτογραφίες αυτές καταχώρησε στο μοναδικό βιβλίο του “Για να γνωρίσουμε το θρυλικό Καστελλόριζο” ο πατέρας μου Μιχάλης Χονδρός το 1957.

Το Καστελλόριζο από το 1943, έπαψε πλέον να αποτελεί μια αυτόνομη οικονομική οικιστική, πολιτισμική μονάδα στην οποία αθροιζόταν ένας πληθυσμός πάνω από 12.000 κατοίκους.

Μια κοινωνία που διέθετε ένα σημαντικό εμπορικό στόλο, όλα τα επαγγέλματα, μια κοινωνία που καρτερικά περίμενε τη λευτεριά της.

Σε λίγες μόνο ώρες, οι κάτοικοι του νησιού πέρασαν από μια ισχυρή οικονομία σε μια καταστροφή.  Τίποτα δεν έμεινε όρθιο.

Οταν θα γυρίσουν μέτα από χρόνια οι Καστελλοριζιοί στον τόπο τους, θα αντικρύσουν βιβλική καταστροφή και θα αποφασίσουν να ακολουθήσουν το δρόμο της μετανάστευσης.

Εχουμε ασχοληθεί για πολλά χρόνια με την ιστορική τεκμηρίωση του θέματος και συγκεκριμένα σ’ ότι αφορά το ακριτικό νησί.  

Το θέμα βγαίνει στην επιφάνεια, γιατί η Βουλή συνέταξε Εκθεση της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής “για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών”, ένα κείμνο που καταλαμβάνει 150 σελίδες.  Στο πόρισμα αυτό υπάρχουν αναλυτικά όσα σχετικά έγγραφα, επιστολές, εκθέσεις κ.ά., από το 1945 μέχρι σήμερα.

Σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας μας, τα γερανικά εγκλήματα είναι περισσότερα και τραγικότερα.

Κατέστρεψαν και ερήμωσαν χωριά και πόλεις.  Εκτέλεσαν άοπλους αγρότες, ανάμεσά τους γέροντες και μικρά παιδιά.  Προχώρησαν σε μαζικές τιμωρίες όπου αντιστάθηκαν οι Ελληνες.

Από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Γερμανία μας οφείλει 9.189.270.837 ευρώ.
Το 1952 η Γερμανία δήλωσε αδυναμία πληρωμής του χρέους της, ωστόσο η Ελλάδα, ποτέ δεν συνυπέγραψε σχετικά κείμενα.  Από το 1932 κι έπειτα δεν έλαβε κανένα ποσό.  Οι αξιώσεις της Ελλάδας αφορούν:

1. Πολεμικές αποζημιώσεις για τις υλικές καταστροφές και διαρπαγές.
2. Πολεμικές επανορθώσεις των θυμάτων και των συγγενών των θυμάτων.
3. Αποπληρωμή του κατοχικού δανείου.
4. Επιστροφή των κλεμμένων αρχαιολογικών θησαυρών και εκκλησιαστικών κειμηλίων.

Σημαντικά ντοκουμένα που έφεραν στο φως Γερμανοί ιστορικοί, τεκμηριώνουν ότι η γερμανική πλευρά γνώριζε και γνωρίζει το νόμιμο των ελληνικών απαιτήσεων και το μόνο που κάνει είναι να μηχανεύεται τεχνικούς τρόπους προκειμένου να αποκρούσει την αναγνώρισή τους.

Γράφει o Κυριάκος Μιχ. Χονδρός