Η παχυσαρκία στην παιδική ηλικία

Γράφει o Μανώλης Μωράρης
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Μέλος  του τοπικού  παραρτήματος Νοτίου Αιγαίου της ΕΔΔΕ

 

Όταν  λέμε παχυσαρκία εννοούμε  υπερβολική και ανώμαλη συσσώρευση λίπους στο σώμα ή σε ορισμένες περιοχές του σώματος σε τέτοιο βαθμό που να επηρεάζεται δυσμενώς η υγεία του παιδιού και του ενήλικα.

 

Η παιδική παχυσαρκία συνδέεται με κίνδυνο επίμονης παχυσαρκίας κατά την ενήλικη ζωή γιατί ο αριθμός των λιποκυττάρων αυξάνεται κατά κύριο λόγο στην παιδική ηλικία και στα αρχικά στάδια της εφηβείας, ενώ παραμένει σταθερός κατά την ενήλικη ζωή. Η παχυσαρκία είναι ένα αποτέλεσμα της αύξησης του μεγέθους των λιποκυττάρων, του αριθμού τους και του συνδυασμού αυτών. Οπότε με την απώλεια του βάρους κατά την ενήλικη ζωή τα λιποκύτταρα μικραίνουν σε μέγεθος, ο αριθμός τους όμως παραμένει σταθερός με αποτέλεσμα να εναποθηκεύουν λίπος μετά τη διακοπή της δίαιτας και έτσι επαναπροσλαμβάνεται εκ νέου το σωματικό βάρος.

Γι αυτό καλό θα ήταν οι γονείς να ευαισθητοποιούνται από νωρίς με την εφαρμογή μιας υγιεινής διατροφής σε συνδυασμό με φυσική άσκηση και σε συστηματική βάση.

Τα παιδιά δεν διαφέρουν από τους ενήλικες, όσον αφορά την έκθεσή τους στις πιέσεις του περιβάλλοντος και τα μηνύματα που δέχονται από τα μέσα ενημέρωσης. Τις δικές μας συνήθειες παρακολουθούν αλλά και τη δική μας λογική διατροφής και άσκησης. Μόνο που είναι σαφώς πιο ευάλωτα.

Η καλύτερη άσκηση για τα παιδιά δεν είναι η άσκηση στο γυμναστήριο, αλλά η εκμάθηση μιας υγιούς και ισορροπημένης διατροφής εντός και εκτός σπιτιού. Όπως και στους ενήλικες έτσι και στα παιδιά μπορούμε να συναντήσουμε, και συναντούμε όλο και πιο συχνά, δυσλιπιδαιμία, υπέρταση αλλά και διαβήτη τύπου ΙΙ. Αυτό σημαίνει ότι η συχνότητα του μεταβολικού συνδρόμου είναι ιδιαίτερα σημαντική στα παιδιά. Το 75% των εφήβων που θεωρούμε παχύσαρκους, θα είναι αργότερα παχύσαρκοι και ως ενήλικες με την ίδια σχέση με τη σχετιζόμενη με την παχυσαρκία νοσηρότητα.

Καλό θα ήταν να συμπεριλαμβάνει κάθε παιδί  στην εβδομαδιαία διατροφή του τις παρακάτω τροφές.

 

 Οι τροφές αυτές είναι:

1. Δημητριακά : Το γνωστό κουάκερ ή μούσλι είναι ποιοτικής μορφής υδατάνθρακας που σταθεροποιεί τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα, με αποτέλεσμα να εξασφαλίζουμε την απαραίτητη ενέργεια για όλη τη μέρα. Επίσης αποτελεί καλή πηγή κυτταρικών ινών, που κατέχουν καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του παχέος εντέρου. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν: σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη, προϊόντα των οποίων πρέπει να είναι η βάση της διατροφής των παιδιών σε καθημερινή βάση, κυρίως όσα είναι ολικής άλεσης.

 

2. Φρούτα: Αποτελούν ιδανική επιλογή, γιατί δίνουν την αίσθηση γλυκιάς γεύσης με λίγες θερμίδες, αφού το μεγαλύτερο τους μέρος είναι νερό ενώ η περιεκτικότητά τους σε λίπος είναι μηδενική. Ακόμα περιέχουν κυτταρικές ίνες οι οποίες ενισχύουν το αίσθημα κορεσμού αλλά και την καλή λειτουργία του εντέρου. Τέλος αποτελεί σημαντική πηγή βιταμινών και μετάλλων.

 

3. Λαχανικά: Πρόκειται για πλούσια πηγή βιταμινών και μετάλλων καθώς και άφθονων κυτταρικών ινών που βοηθούν στην κινητοποίηση του εντέρου, ενώ εξασφαλίζουν το αίσθημα κορεσμού με πολύ λίγες θερμίδες. Επίσης η περιεκτικότητά τους σε ορισμένες ουσίες, τις οποίες ονομάζουμε φυτοοιστρογόνα και φαινολικές ενώσεις, τα καθιστά απαραίτητα για την ενίσχυση της κυτταρικής μεμβράνης του DNA, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η προστασία απέναντι στις επιθέσεις των ελευθέρων ριζών και των καρκινογενών παραγόντων.

 

4. Ψάρια: Αποτελούν άριστης ποιότητας πρωτεΐνη με χαμηλά λιπαρά και εμφανίζουν υψηλό δείκτη απορροφησιμότητας. Τα περισσότερα ψάρια έχουν λίγα λιπαρά. Τα λιπαρά αυτά περιέχουν λιπαρά οξέα που ονομάζονται Ω-3 λιπαρά οξέα και βρίσκονται ως επί το πλείστον στα μεγάλα ψάρια και λιπαρά, όπως τόνος, σολομός, τσιπούρα κλπ. Οι μελέτες δείχνουν ότι τα Ω-3 λιπαρά οξέα, DHA και EPA που περιέχονται στα ψάρια μειώνουν τα τριγλυκερίδια, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε στένωση και έπειτα φράξη των αρτηριών. Μελέτες φέρουν την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε Ω-3 λιπαρά οξέα, ικανές να μπορούν να βοηθήσουν επίσης και στη μείωση των αρρυθμιών.

 

5. Κοτόπουλο και γαλοπούλα: Το στήθος κοτόπουλου ή γαλοπούλας μαγειρεμένο χωρίς προσθήκη λιπαρών (π.χ βούτυρο), πρόκειται για υψηλής βιολογικής αξίας πρωτεΐνη καθώς η απορροφησιμότητα της πρωτεΐνης του κοτόπουλου είναι αρκετά υψηλή, ενώ η περιεκτικότητά του σε λίπος είναι πολύ χαμηλή.

 

6. Ξηροί καρποί: Τα οφέλη των ξηρών καρπών αποδεδειγμένα σχετίζονται με την πρόληψη της δυσλιπιδαιμίας, της αντίστασης στην ινσουλίνη και της ενδοθηλιακής λειτουργίας. Τα αποτελέσματα των ερευνών για την επίδραση των ξηρών καρπών στην απώλεια ή στη διατήρηση του βάρους είναι αμφιλεγόμενα. Πιθανοί λόγοι δράσης στον έλεγχο βάρους είναι η αύξηση του κορεσμού, η αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης ηρεμίας ή η ενεργειακή δυσαπορρόφηση. Ο οργανισμός τροφίμων και ποτών (FDA) των Η.Π.Α. ήδη προτείνει κατανάλωση ξηρών καρπών 43g/ ημέρα για τη μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νοσημάτων. Επειδή το 70-75% των θερμίδων που προσλαμβάνουμε από τους ξηρούς καρπούς προέρχεται από λίπος, πρέπει να μας κάνει προσεκτικούς ως προς την ποσότητα που καταναλώνουμε.

 

7. Αυγά: Αποτελούν σημαντική πηγή πρωτεϊνών που περιέχουν και τα 9 απαραίτητα αμινοξέα, αυτά που δεν μπορεί να συνθέσει ο οργανισμός και πρέπει να τα προσλάβει από τα διάφορα τρόφιμα. Το χρώμα του κρόκου οφείλεται στα καροτενοειδή και περιέχει όλο το λίπος, τη χοληστερόλη και τον περισσότερο σίδηρο, θειαμίνη και βιταμίνη Α. Το ασπράδι απoτελείται από 90% νερό και δεν περιέχει ούτε λίπος ούτε χοληστερόλη, αλλά πρωτεΐνες και βιταμίνες γεγονός που το καθιστά ιδανικό έτσι ώστε να το τρώμε είτε βραστό είτε σε ομελέτα.