Η αισθητική  στην αφήγηση και στο δημόσιο λόγο

Γράφει ο αρχιτέκτονας
Αγαπητός Ξάνθης

 

Η αφήγηση αποτελεί στοιχείο Τέχνης. Όπως και η γλώσσα προσδιορίζουν τον πολιτισμό ενός λαού, η αφήγηση στέκεται ανοιχτά στο δημόσιο λόγο και προσθέτει πειστικότητα και ευθύνη.

Αυτή η διαδικασία ξεκινά ως μύθος για τα νήπια και ως ιστορία για τους εφήβους.

Σε όλους όμως τις χρονικές εκφάνσεις εμπεριέχεται ο ρομαντισμός πριν από την γενίκευση.

Κύριο χαρακτηριστικό του ρομαντισμού αποτελεί η έμφαση στην πρόκληση ισχυρής συγκίνησης μέσω της τέχνης καθώς και η μεγαλύτερη ελευθερία στη φόρμα, σε σχέση με τις περισσότερο κλασικές αντιλήψεις. Στον ρομαντισμό, κυρίαρχο στοιχείο είναι το συναίσθημα αντί της λογικής.  

Το συναίσθημα μεγαλοποιείται έναντι του γνωστικού πεδίου συγκλίνοντας σε μια συγκινησιακή κατάσταση, η οποία στηρίζει τη σχέση με τον άλλον.

Είναι ένα παιχνίδι λόγου, εικόνων και εξατομίκευσης που το άτομο με την αφήγηση νοιώθει ότι είναι χρήσιμος, ωφέλιμος, δημιουργικός.

Τα ερωτήματα που γεννιούνται είναι εάν υπάρχει αισθητική στην αφήγηση σήμερα και εάν υπάρχει αισθητική στο δημόσιο λόγο? 

Είναι από τα ερωτήματα που κρύβουν τον πολιτικό πολιτισμό της εποχής, που αποδίδουν την ποιότητα της Δημοκρατίας και την πολιτική αγωγή.     

Υπάρχει αισθητική στη γλώσσα? Υπάρχει η έννοια του ωραίου και πως μπορεί να οριστεί?

Είναι πολύ παραδικευμένο να ορίσεις τι είναι ωραίο και τι είναι άσχημο στη γλώσσα. Άσχημο είναι ότι προσκρούει στο κοινό γλωσσικό αίσθημα. Είναι στην καθομιλούμενη αποκρουστικό.

Ωραίο είναι μια λέξη, μια φράση, μια πρόταση που είναι δηλωτική, εύληπτη, ακριβής και πάνω από όλα λειτουργική σε σχέση με τα συμφραζόμενα (Γ. Μπαμπινιώτης).

Σήμερα που βάλλονται, η ξεχωριστή ποιότητα λόγου και η ταυτότητα συμπεριφοράς από το παγκοσμιοποιήμενο ρεύμα  μαζικής παραγωγής, η αισθητική οφείλει να ανταποκριθεί στις προκλήσεις αποδεικνύοντας την κουλτούρα που αναφύεται στον καθένα από εμάς.     

Αυτή η νέα αισθητική οφείλει να  εκφράζεται ως έργο τέχνης που ανατρέπει την οριζόντια παραγωγή προκειμένου να εκφράσει τη χάρη του ωραίου προς όφελος του ψυχικού κόσμου και έναντι της πραγμοποίησης που επιχειρεί να διεισδύσει με εργαλείο την τεχνολογία, σε όλα τις αποκλίνουσες σκέψεις.  

Σήμερα η αισθητική οφείλει να συνδεθεί με την δημιουργία σε μια κατεύθυνση αναδιάταξης των απρόσωπων δεδομένων.

Δεν μπορούμε όλοι να μιλάμε με την ίδια αισθητική γιατί απλά δεν δημιουργούμε το ίδιο.

Δεν μπορούμε όλοι να μιλάμε με την ίδια αισθητική γιατί απλά δεν έχουμε τις ίδιες εμπειρίες.

Δεν μπορούμε όλοι να μιλάμε με την ίδια αισθητική γιατί απλά δεν έχουμε την ίδια κουλτούρα.

Δεν μπορούμε όλοι να μιλάμε με την ίδια αισθητική γιατί απλά δεν έχουμε τα ίδια συμφέροντα.   

Είναι το χάρισμα του ανθρώπου να είναι ξεχωριστός αλλά και ίδιος, να γεννιέται με τον ίδιο τρόπο αλλά να πεθαίνει σε διαφορετικό χρόνο, να έχει την ικανότητα να εκφράζεται όμοια αλλά να χρησιμοποιεί άλλη γλώσσα, να διαθέτει μοναδική κουλτούρα και μοναδική αισθητική.

Γι’ αυτό, η ανεπανάληπτη αισθητική ας μείνει θεμέλιο μοναδικότητας και ταυτότητας λόγου και πράξεων του καθενός και ταυτόχρονα να προετοιμάζει τον άνθρωπο για την στροφή σε μια Τέχνη που μπορεί και πρέπει να συμπεριλάβει την νέα αφήγηση, το νέο ταξίδι, το νέο πολιτικό Τοπίο.  

 

Υ.Γ. Το άρθρο είναι εμπνευσμένο από την εισήγηση: «Η αφήγηση ως διδακτικό εργαλείο:  Η σημασία της στο πλαίσιο της διδακτικής των φυσικών επιστημών» του Ιωαννή  Χ΄΄γεωργίου καθηγητή, η οποία αναπτύχθηκε στο 2ο  Πανελλήνιο Συνέδριο για το εκπαιδευτικό υλικό στα Μαθηματικά και τις Φυσικές Επιστήμες το οποίο διεξήχθη στο Ρόδο υπό  την αιγίδα του Πανεπιστήμιου Αιγαίου στις 14-16/ΟΚΤΩΒ./2016.