Ο από μηχανής Θεός

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

 

O πολιτισμός, στην ευρεία του έννοια, συνάδει κατά κάποιο τρόπο με την οικονομική ευμάρεια, με ένα υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Είναι δηλαδή το επόμενο στάδιο μετά την εκπλήρωση των βασικών αναγκών που έχει να αντιμετωπίσει μια κοινωνία. Γι’ αυτό και σε δύσκολες οικονομικά περιόδους μπαίνει σχεδόν πάντα σε δεύτερη μοίρα, μιας και οι άνθρωποι από τη φύση τους πρώτα αναζητούν τροφή για το σώμα και κατόπιν τροφή για το μυαλό και τη ψυχοσύνθεσή τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός ήκμασε όταν η Αθήνα βρισκόταν σε τρομακτική οικονομική ανάπτυξη. Ούτε είναι τυχαίο πως σήμερα βιώνουμε μια απο τις χειρότερες περιόδους ως προς τα πολιτιστικά δρώμενα, καθώς ούτε οι χορηγοί υπάρχουν που θα τροφοδοτήσουν κάποια φιλόδοξα έργα, ούτε το κράτος διαθέτει τη δύναμη να τα χρηματοδοτήσει. Το τελευταίο μεγάλο έργο (κι αυτό με πόσους κόπους έγινε) ήταν το Μουσείο της Ακρόπολης, το οποίο αποτελεί πραγματικά ένα στολίδι μέσα στο παγκόσμιο πολιτιστικό γίγνεσθαι. Αλλά ακόμα κι αυτό τελείωσε την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων, τότε που υπήρχε μια γενική τάση δημιουργίας.

Η πραγματικότητα είναι αυτή. Αν η Ελλάδα δε σταθεί και πάλι στα πόδια της οικονομικά, δεν θα  έχει το μυαλό και την αφοσίωση να παράξει πολιτισμό. Μέσα στην ατυχία μας όμως, ξεχνάμε την τεράστια πολιτιστική κληρονομιά που έχουμε λάβει ως έθνος. Κι αυτό είναι κάτι που λίγα έθνη ανά τον κόσμο το διαθέτουν. Εμείς, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα, έχουμε τη δυνατότητα να επαναπροσδιοριστούμε μέσα από αυτήν. Μπορούμε να την αναδείξουμε με νέους τρόπους, τεχνολογικούς, και μαζί να αναδείξουμε και σύγχρονους καλλιτέχνες και τις νέες τάσεις.

Θα έχετε βέβαια παρατηρήσει πως όποτε το Hollywood στερέψει από σενάρια κάνει μια υπερπαραγωγή με θέμα την Αρχαία Ελλάδα. Κάθε φορά κερδίζουν όλοι οι εμπλεκόμενοι των ταινιών, εκτός από τη χώρα μας που ποτέ δεν διεκδίκησε πνευματικά δικαιώματα ή έστω να εκμεταλλευτεί εμπορικά το γεγονός για να κερδίσει κάτι. Ακόμα και η διαφήμιση μέσα από τον κινηματογράφο είναι ένα τεράστιο κέρδος για εμάς.

Φυσικά για να γίνει κάτι τέτοιο χρειάζεται να ξεσκουριάσει η κρατική μηχανή και να δαπανήσει επιτέλους κάποια κονδύλια ώστε να φτιαχτεί ένα κραταιό ελληνικό λόμπι στα κέντρα των μεγάλων αποφάσεων και εξελίξεων. Όσο παλεύουμε ερασιτεχνικά με καρτούλες και φυλλαδιάκια να στηρίξουμε ακόμα κι αυτό που ονομάζουμε “βαριά βιομηχανία”, ποτέ δεν θα έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Οι σύγχρονες τάσεις δρομολογούνται πλέον μέσα από το Ίντερνετ και μέσα από τις διαδικτυακές κοινότητες χρηστών και δυστυχώς η επίσημη πολιτεία είναι σχεδόν απούσα από το μεγάλο αυτό παιχνίδι που παίζεται παγκοσμίως. Μόνο κάτι μεμονωμένες προσπάθειες συναντάμε, οι οποίες όσο αξιόλογες κι αν είναι αν δεν ανήκουν σ’ έναν ευρύτερο σχεδιασμό απλά χάνονται.

Είναι απόλυτα τραγικό για τη χώρα μας να μην εκμεταλλεύεται τις ομορφιές, την ιστορία, την παράδοση, τον πολιτισμό της στα σύγχρονα μέσα και άλλοι που δεν έχουν ούτε το ελάχιστο από τα δικά μας είτε να τα προβάλλουν σωστά και να κερδίζουν είτε να κατασκευάζουν μυθεύματα. Δείτε για παράδειγμα πόσο πετυχημένο μάρκετινγκ έχει το τέρας του Λοχ-Νες. Λίγο ο μύθος, λίγο η λογοτεχνία, λίγο η τεχνολογία και όλοι τρέχουν στη λίμνη μήπως και το συναντήσουν. Θέλετε να αρχίσουμε να απαριθμούμε πλάσματα από την ελληνική μυθολογία; Κι όμως τα έχουμε κι αυτά στα αζήτητα όπως τόσα άλλα.

Αναρωτιέται κάποιος αν υπάρχει η παραμικρή πιθανότητα να ξυπνήσει κάποτε αυτή η χώρα από το λήθαργο που βρίσκεται, να γυαλίσει τα ασημικά της και να ανοίξει διάπλατα στον κόσμο τις πόρτες της. Αν κατορθώσει ποτέ να το κάνει, είναι βέβαιο ότι θα ξαναζήσει πολύ μεγάλες στιγμές ευμάρειας και δόξας. Για κάποιο λόγο όμως αρέσκεται να είναι πάντα το θύμα της τραγωδίας και να περιμένει πάντα έναν από μηχανής θεό...