Φυσιολογικοί - ανάπηροι ή Άνθρωποι σκέτο;

Γράφει η δασκάλα Ειδικής Αγωγής
Νάντια Σαρρή

Μπορεί οι Παρολυμπιακοί αγώνες να πέρασαν  και η 3η  Δεκεμβρίου-Παγκόσμια Ημέρα ατόμων με αναπηρία-  να μην έφτασε ακόμη ,αλλά εδώ στη Ρόδο και συγκεκριμένα στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας είχαμε την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με μερικά άτομα με διάφορες αναπηρίες, μερικοί εκ των οποίων ήταν και παραολυμπιονίκες. Σε  μια ημέρα αφιερωμένη στην πρόσβαση.

Κι ήταν τόση η χαρά και η έκπληξή μου για  την εκδήλωση, γιατί εδώ στην Ελλάδα είμαστε όλοι ανοικτοί προν τη διαφορετικότητα και την αναπηρία δυό φορές το χρόνο. Είναι και οι μέρες που τα social media και η πολιτεία με ύφος δακρύβρεχτο και συγκίνηση που ξεχειλίζει  μιλούν με θαυμασμό και ευαισθησία για “τους μαχητές της ζωής” όπως θα ακούσεις να λένε και να γράφουν. Βέβαια θα μου πεις όταν 2 φορές το χρόνο τους θυμούνται πώς να μην υπερβάλλουν, αφού τις άλλες 363 μερες του χρόνου οι άνθρωποι αυτοί μένουν στο σκοτάδι και στο παρασκήνιο του σπιτιού τους μιας και όλοι ξέρουμε, ότι η κατά τα άλλα σύγχρονη και ευαισθητοποιημένη κοινωνία μας, δεν είναι προσβάσιμη για τα άτομα με αναπηρία.

 Είναι μια αλήθεια που όλοι γνωρίζουμε μιας και στο κοντινό μας περιβάλλον αν δεν υπάρχει κάποιος με αναπηρια, θα υπάρχει μια γιαγιά, ένας παππούς έστω μια θεία που γέννησε πρόσφατα. Άνθρωποι δηλαδή, που δεν μπορούν να κινηθούν γιατί στις ράμπες όταν υπάρχουν είναι παρκαρισμένο συνήθως κάποιο αμάξι και  στα πεζοδρόμια θα βρεις μια τεράστια γκάμα από μηχανές και μοτο-ποδήλατα παρά χώρο για ένα καρότσι. Γιατί βλέπεις μέσα στους έντονους ρυθμούς και τα άγχη της καθημερινότητα κι εμείς άνθρωποι είμαστε και  δεν θα προσέξουμε που θα παρκάρουμε κι αν εκεί είναι από μια θέση ειδικού πάρκινγκ ή ο οδηγός όδευσης για τυφλούς. Ποιος θα το χρειαστεί κιόλας για τα λίγα λεπτά που θα χρειαστούμε εμείς για να κάνουμε τη δουλειά μας. Που να τρέχουμε....

Κι έτσι απλά στην Ελλάδα που καμωνόμαστε πως γεννήθηκε η δημοκρατία κι όπου η λέξη “φιλότιμο” περιγράφεται μονολεκτικά ένα ποσοστό του 90% των ατόμων με αναπηρία δυσκολεύεται να ζήσει μια αξιοπρεπή ζωή λόγω υποδομών. Για να μην μιλήσουμε για τις συγκοινωνίες, και για να μην κατηγορηθώ για λαϊκισμό,ας ρίξουμε μια ματιά στα λεωφορεία και μετρό στην πρωτεύουσα κι όχι σε οποιοδήποτε άλλο μέρος. Εκεί όπου οι ηλεκτρικά συρόμενες ράμπες και τα ασανσέρ παύουν να λειτουργούν σε ανύποπτους χρόνους. Κι εκεί που νομίζεις πως όλα για σένα  ήταν εύκολα κατεβαίνεις σε μία στάση και η μοναδική σου λύση ,για να ανεβεις μια στρατιά σκάλες που ορθώνονται μπροστά σου, είναι το θαύμα αφού οι ανελκυστήρες κλασικά δεν λειτουργούν...

Εντάξει μπορεί να δυσκολεύουν τα πράγματα στο μετρό αλλά στα αστικά, θα σου πει κάποιος  λιγότερο λαικιστής, εκεί που υπάρχουν χειροκίνητες ράμπες δεν κινδυνεύεις. Τότε είναι όλα καλά, όταν κάθε φορά που χρησιμοποιείς τα λεωφορεία θα εξαρτάσαι απ'τη συμπόνια και τον οίκτο του εκάστοτε οδηγού λεωφορείου  ο οποίος πρέπει να βάλει και να βγάλει επιτόπου την χειροκίνητη ράμπα.

Κι όλα αυτά φυσικά δεν τα διαβάζουμε πρώτη φορά, μιας και τα βλέπουμε-ακούμε καθημερινα ,αλλά  τα αφήνουμε φυσικά στο πίσω μέρος του μυαλού μας...Γιατί βλέπεις εμείς γεννηθήκαμε “αρτιμελείς” και είτε το παραδεχόμαστε είτε όχι, είμαστε σε πλεονεκτηκότερη θέση όντας μέλη μιας κοινωνίας που ορίζει  το σώμα ως μέσο κοινωνικής ανέλιξης αλλά και συντήρησης των κοινωνικών διακρίσεων. Μια κοινωνία δηλαδή απροσπέλαστη για όσους δεν έχουν τον “ιδανικό τύπο σώματος” με αποτέλεσμα την περιθωριοποίηση, την απομόνωση και στο τέλος-τέλος την μειονεξία. Γιατί δεν είναι τελικά η ίδια η αναπηρία το πραγματικό εμπόδιο, αλλά η κοινωνική κατασκευή της αναπηρίας. Κάτι που διακύρηξε ο Vygotsky ,πριν από ένα αιώνα περίπου ,όταν διαχώρισε την αναπηρία σε δύο επίπεδα. Το πρώτο έχει να κάνει με το σώμα και την οργανική του ατέλεια αν θες και το δεύτερο  με τις κοινωνικές συνέπειες από μέρους της πολιτείας που οδηγούν στον αποκλεισμό σε διάφορα πεδία(εργασιακο-οικονομικο-πολιτισμικό)  υποκείμενα  των οποίων είναι πολλές οι “ευπαθείς ομάδες”  και μια εξ'αυτών είναι τα άτομα με αναπηρία.

Με άλλα λόγια για ποιά άτομα με ειδικές ανάγκες μιλάμε συνεχώς, νιώθοντας μάλιστα και περήφανοι με τον όρο,ως υπέρμαχοι της διαφορετικότητας.Θα μπορούσαμε να μιλάμε για άτομα που έχουν ειδικές ανάγκες μόνο όταν η πολιτεία εφάρμοζε όλους αυτούς τους ψηφισμένους νόμους περί προσβασιμότητας και ένταξης με μια σειρά τροποποιήσεις σε κτήρια και υποδομές, σε πεζοδρόμια και σε μέσα μαζικής μεταφοράς και σε σχολεία-εκπαιδευτικούς .Έτσι στην πραγματική ζωή, αφού δεν υπάρχει καμία μέριμνα και τσίπα, ο όρος υπάρχει  για να συντηρούνται οι ανισότητες “εμείς – αυτοί”. Ενας διαχωρισμός φυσιολογικών – αποκλινόντων..

Κι οι φυσιολογικοί, η πλειοψηφία, διαλέγει να ενσωματώνει κοινωνικά τα άτομα με αναπηρία, αποκαλώντας τα, όμως, διαφορετικά-ανάπηρα και τονίζοντας τη βασανισμένη ύπαρξή τους. Η αναπηρία, λοιπόν, μπαίνει στην άκρη, απλά υπάρχει και παίρνει ένα όνομα που τη χαρακτηρίζει: είναι η “καημένη”, δεν μπορεί να είναι σαν τους υπόλοιπους. Κι ας ξεχνούν οι άλλοι, οι φυσιολογικοί, ότι είναι υπεύθυνοι γι' αυτήν την κακομοιριά της αλλά και για τη δική τους φυσιολογικότητα που δημιουργείται επειδή υπάρχει το αντίθετό της. Κι αν δεν λέμε την καημένη , το σκεφτόμαστε, για αυτό και όταν αναφερόμαστε σε κάποιον αθλητή-καλλιτέχνη-επιστήμονα με αναπηρία κάνουμε λόγο για δύναμη ψυχής και μεγαλείο, για ήρωες και για νικητές της ζωής...

Κι εν τέλει όσο μιλάμε για ανάπηρους και μη ανάπηρους, χωρίς να θεωρούμε την αναπηρία ένα  φυσικό φαινόμενο της ανθρώπινης ύπαρξης δεν θα χτίσουμε ποτέ μια σχέση πραγματικής ισοτιμίας, απαλλαγμένη από στίγματα και ταμπέλες!

Υ.Γ Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να φτιάξουμε έναν κόσμο με ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ σκέτο...