Δίνοντας νόημα  σε ό,τι κάνουμε...

Γράφει η  ψυχολόγος
Μαρία Καρίκη

Καθετί που κάνουμε στη ζωή μας έχει την αξία που εμείς του δίνουμε. Οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι στόχοι, οι προσδοκίες και τα βιώματά μας τα ζούμε στο μέγεθος που εμείς οι ίδιοι υποκειμενικά – άλλοτε συνειδητά και άλλοτε μη συνειδητά - τους προσδίδουμε.

Έτσι, λοιπόν, η χαρά και η τραγικότητα στις καταστάσεις που συναντούμε αποκτούν το νόημά τους μέσα από τη δική μας οπτική γωνία. Η επίγνωση αυτής της αλήθειας μας βοηθάει να μην υπερμεγεθύνουμε το κάθε βίωμα, αλλά ούτε και να το υποτιμούμε. Μας βοηθάει να συνειδητοποιήσουμε ότι η υποκειμενικότητά μας, οι φοβίες, οι ανασφάλειες, τα άγχη και τα στερεότυπά μας μερικές φορές διαστρεβλώνουν τη συναισθηματική μας πραγματικότητα.

Η νοηματοδότηση σε καθετί που κάνουμε είναι μια σημαντική διαδικασία για να νιώθουμε ότι κατανοούμε ό,τι μας συμβαίνει. Δίνουμε, δηλαδή, μια ερμηνεία, ένα περιεχόμενο στα γεγονότα που συντελούνται στη ζωή μας για να πείσουμε τον εαυτό μας ότι υπάρχει μια «λογική» πίσω από αυτά, όσο και αν κάποιες φορές δυσκολευόμαστε να την καταλάβουμε. Το «νόημα» χρησιμεύει για να μπορούμε να προσπαθούμε, να αγωνιζόμαστε, να επιμένουμε, να ξεπερνάμε, να προσπερνάμε και να προχωράμε μπροστά. Μας δίνει δύναμη, ισορροπία, αυτοπεποίθηση. Χωρίς «νόημα» στα δρώμενα της ζωής μας κινδυνεύουμε να νιώθουμε πλήξη, ματαίωση, σύγχυση ή ακόμα και την αίσθηση του ανικανοποίητου.

Όταν αναρωτιέσαι ποιο είναι το νόημα στη σχέση σου, στη δουλειά σου, στην καθημερινότητά σου, στη ζωή που ζεις και δεν μπορείς εύκολα να δώσεις μια απάντηση, αυτό σημαίνει ότι δεν είναι ξεκάθαρο μέσα σου πώς θέλεις ακριβώς να ζεις κι αν η πραγματικότητά σου πλησιάζει ή απέχει κατά πολύ από όλα αυτά που ονειρεύεσαι και που σου ταιριάζουν περισσότερο. Αν δεν αντιλαμβάνεσαι τον σκοπό σε αυτό που κάνεις, μπορεί πολύ εύκολα να το θεωρήσεις μάταιο ή να το δεις σαν μια «αγγαρεία» και να θες γρήγορα να απαλλαγείς από αυτό. Αισθάνεσαι σαν να μην μπορείς με τίποτα να νιώσεις γεμάτος, πλήρης. Έχεις συνεχώς την αίσθηση ότι κάτι σου λείπει. Βαριέσαι γρήγορα και δεν μπορείς να δεις καθαρά προς ποια κατεύθυνση θες να πας.

Δίνοντας το προσωπικό σου νόημα σε ό,τι κάνεις, νιώθεις σαν να έχεις μια «πυξίδα» μέσα σου που σου δείχνει το δρόμο για τα επόμενα βήματά σου. Οφείλεις, λοιπόν, να αφιερώσεις λίγο χρόνο για να σκεφτείς τι τίτλο θα έβαζες σε κάθε τομέα της ζωής σου και πώς θα τον βαθμολογούσες άραγε. Είναι υποχρέωση προς τον εαυτό σου να αναστοχάζεσαι και να παραδέχεσαι αν είσαι ή όχι ικανοποιημένος από όλα όσα σε πλαισιώνουν. Ο καθένας μόνος του έχει την ευθύνη της ευτυχίας ή της δυστυχίας του. Ο καθένας είναι υπεύθυνος για τις επιλογές και τους συμβιβασμούς που κάνει. Δεν γίνεται να ζούμε χωρίς να αναγνωρίζουμε τη σημασία και τη βαρύτητα που έχει το καθετί στη ζωή μας. Δεν μπορεί να είναι όλα εξίσου σημαντικά, αλλά δεν μπορεί να είναι και όλα αμελητέα ή αδιάφορα.

Μερικές φορές οι φόβοι μας αντανακλούν την υπερβολή, αλλά και την έλλειψη ισορροπίας εντός μας. Δυσκολευόμαστε να προχωρήσουμε γιατί «κολλάμε» στις λεπτομέρειες χωρίς να βλέπουμε τη μεγαλύτερη εικόνα. Χανόμαστε και θέλουμε απλά να φύγουμε από τη συνθήκη που δεν μας αρέσει ή να ξεχάσουμε, να μην σκεφτόμαστε άλλο. Αν, όμως, συλλάβουμε ένα «νόημα» σε όλο αυτό που εξελίσσεται μπροστά μας μπορούμε πιο εύκολα να το αντέξουμε, να το διαχειριστούμε, να δούμε τις εναλλακτικές που έχουμε. Οι αντιδράσεις και οι συμπεριφορές μας είναι ακριβώς το αποτέλεσμα σε αυτό που ερμηνεύουμε ότι μας συμβαίνει και όχι στο γεγονός καθεαυτό, ουδέτερα και άχρωμα.

Οι ερμηνείες μας έχουν αντίκτυπο στον τρόπο που θα νιώσουμε κι άρα και θα πράξουμε. Όλη μας η ζωή χτίζεται πάνω στις ερμηνείες μας που καθορίζουν τα συμπεράσματά μας και διαμορφώνουν στη συνέχεια τις γενικότερες αντιλήψεις μας. Αν θέλουμε, επομένως, να έχουμε μεγαλύτερη συνειδητότητα της ζωής μας -ως ποιότητα και ως περιεχόμενο- θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στον τρόπο που αναλύουμε το καθετί που μας συμβαίνει. Κακές ερμηνείες μας γεμίζουν με θυμό, φόβο και τάσεις φυγής.

Αντίθετα πιο εύστοχες, αντικειμενικές ερμηνείες μας βοηθούν να αποφεύγουμε τον πανικό και την υπερβολή και να μην παρασυρόμαστε από τη μεροληψία και την δραματοποίηση των πάντων. Τίποτα, λοιπόν, δεν είναι από μόνο του καλό ή κακό, τραγικό, συνταρακτικό, ισοπεδωτικό αν εμείς δεν του δώσουμε την εκάστοτε ερμηνεία και αξία στο μυαλό μας. Γι’ αυτό χρειάζεται μεγάλη προσοχή στις «ετικέτες» που είμαστε έτοιμοι να δώσουμε άκριτα σε ό,τι εκτυλίσσεται γύρω μας αν δεν θέλουμε να εγκλωβίσουμε τον εαυτό μας σε μια στενή, περιοριστική, μονοδιάστατη και επικίνδυνα μεροληπτική-συναισθηματική οπτική…