Το Συνέδριο «Αρχιτεκτονική  και Παιδεία», μια πρόκληση για το αύριο…

Γράφει ο αρχιτέκτονας
Αγαπητός Ξάνθης

Tο Σάββατο στη  Ρόδο διεξήχθη το 1ο Συνέδριο «Αρχιτεκτονικής και Παιδείας» από το Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Δωδ/σου με την υποστήριξη της Περιφέρειας Νοτίου. Αιγαίου.  

Η αρχιτεκτονική στο προσκήνιο, η παιδεία στο επίκεντρο των αρχιτεκτονικών ανησυχιών.
Οι ομιλητές , διακεκριμένοι επιστήμονες στο χώρο τους  μας ταξίδεψαν από την συμμετοχή της χώρας με τις καινοτόμες προσεγγίσεις της κοινότητας μας στον σύγχρονο κόσμο της Biennale της Αρχιτεκτονικής, στην αφήγηση για τους τύπους της αρχιτεκτονικής με έμφαση στην Τέχνη και την Τεχνολογία, για να περάσουμε στη φόρμα των διεθνών αρχιτεκτονικών διαγωνισμών με την αλληλοεπίδραση  στο ευρύτερο περιβάλλον αλλά και στην παιδαγωγική επαφή του δασκάλου με τα παιδιά για τη μετάδοση των νοημάτων της αρχιτεκτονικής. Τέλος στην αμερικάνικη θέση-νοοτροπία των γυάλινων ενεργοβόρων, επιβλητικών πύργων και της στατικής ασφάλειας τους σε αντίθεση με την λιτή βιοκλιματική αρχιτεκτονική των μεσογειακών χωρών.

Η γλύκα της αρχιτεκτονικής αντίθεσης  εξαρτάται  από την τοπικότητα και την τέχνη του κατασκευάζειν, από τις ανάγκες του ανθρώπου, από τις αντοχές της φύσης.
Ένα συνέδριο που διέθετε την αισθητική της αρχιτεκτονικής αλλά και την κοινωνικότητα του τόπου σ΄ ένα περίγραμμα σύνθετο και ιστορικό. Η ανάλυση «του αρχέτυπου» η οποία παρουσιάστηκε ενδελεχώς αποτελεί τη θεμελιώδη θέση της αρχιτεκτονικής στο πέρασμα των δυο και χιλιετηρίδων, αναδεικνύοντας την απλότητα της επαφής ανθρώπου-φύσης μέσα από το «δοχείο ζωής».
Αλλά τι είναι αρχιτεκτονική;

Αρχιτεκτονική είναι η φαντασία του αρχιτέκτονα εκπεφρασμένη στη γλώσσα της κατασκευής σ’ ένα δομημένο περιβάλλον. ΚΡΑΤΑΩ τη λέξη ΦΑΝΤΑΣΙΑ.
Αλλά τι είναι παιδεία;
Παιδεία είναι το θεμέλιο των κανόνων συμπεριφοράς που προσδιορίζει την κοινωνία στο χωροχρόνο και συνθέτει πολίτες με την αίσθηση της ευθύνης και της βιώσιμης στάσης.  ΚΡΑΤΑΩ τη λέξη ΧΩΡΟΧΡΟΝΟΣ, ήτοι το ουσιαστικό: ΧΩΡΟΣ μαζί με το χρόνο.
Υπάρχει σχέση Παιδείας και Χώρου,  Αγωγής και Αρχιτεκτονικής;
Βεβαίως ΝΑΙ, το Συνέδριο το πιστοποιείσαι με τους συσχετισμούς και τις εκδηλώσεις του.  
Υπάρχει όμως και αρχιτεκτονική που δεν αποδίδει ικανή  ΦΑΝΤΑΣΙΑ και στενεύει το ΧΩΡΟ σε μια αντίληψη γραφειοκρατίας και ρυθμιστικών κανόνων.
Είναι η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ αρχιτεκτονική η οποία έρχεται σε αντιπαραθετική στάση με την αρχιτεκτονική της ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ και της ΤΕΧΝΗΣ.

Είναι η αρχιτεκτονική που βγαίνει μέσα από τα γραφεία της διοίκησης, από τις Εγκυκλίους του Υπουργού, από την ζωνοποίηση και χρήση γης, από τους απόλυτους συντελεστές δόμησης και κάλυψης, από τα  οφέλη της γεωπροσόδου, από τις μικροκομματικές υστερίες.   
Στην πρόκληση εάν στο «δοχείο της ζωής» χωράει η φαντασία ή η διαχείριση, το όνειρο ή ο νόμος και η τάξη, η απάντηση που δόθηκε στο Συνέδριο είναι και τα δύο. Και αυτό θεωρώ ότι είναι το δίλημμα του αύριο. Είναι το αμοιβαίο όφελος, win/win  που μπορεί να πηγάζει από ένα Παίγνιο μεταξύ των δύο συμμαχιών-πόλων (Διαχείριση – Φαντασία).  
Εάν επιζητούμε ένα κόσμο κανόνων και όρων ή ένα κόσμο της ελπίδας και της «Στροφής» για τον «νέο άνθρωπο».

Εάν επιδιώκουμε την αρχιτεκτονική  της φαντασίας –με την καρδιά και συναίσθημα - για τη δημιουργία μιας πόλης έργο, ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ όπως λέει και ο κοινωνιολόγος Henri Lefebvre,  όπου η αρχιτεκτονική ως η αρχή των τεχνών έχει τον πρώτο λόγο. Μια ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ ΠΟΛΗ των σχέσεων και της ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ  όπως έλεγε ο σπουδαίος αρχιτέκτονας Aldo Rossi.  
Μια αρχιτεκτονική που θα μπορεί να φτάνει στο μικρότερο σπίτι, στο μικρότερο ξενοδοχείο, στη μικρότερη βιοτεχνία…στο μικρότερο χωρίο ή πόλη για να καταστεί ο άνθρωπος μέλος των εξελίξεων και όχι απλό εξάρτημα. Να αναδειχτεί η ανάγκη της  Περιβαλλοντικής Ηθικής.
Το τελικό χειροκρότημα που δέχτηκαν οι εισηγητές και ο Σύλλογος απέδειξε την επιτυχία του Συνεδρίου.
Η διαδρομή για την αρχιτεκτονική είναι ενδιαφέρουσα, ελκυστική και πάντως καθορίζει την ανθρώπινη πορεία…
Για αυτό είμαστε ΟΛΟΙ αρχιτέκτονες και κάθε κατασκεύασμα θέλει τον ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ  του.