Να αξιοποιηθούν και όχι να πωληθούν  τα αγροκτήματα του Νόμου 2100/1952

Τις τελευταίες ημέρες είδαν το φως της δημοσιότητας ότι με πρόσχημα ότι μερικές αγροτοεκτάσεις δεν έχουν αποδοθεί στους δικαιούχους, θα αρχίσουν οι πωλήσεις.

Την πρωτοβουλία αυτή ανέλαβε το Υπουργείο Οικονομικών και κατά τα γραφόμενα (“Ροδιακή” 11.11.2016), υπάρχει ήδη έτοιμο Νομοσχέδιο.

Επειδή για το θέμα των δωδεκανησιακών κτημάτων του Νομού 2100/1952 έχω ασχοληθεί ανιδιοτελώς συστηματικά ήδη από τις αρχές του 1980, θεώρησα εποιδομητικό να επέμβω και στην παρούσα φάση, με την πεποίθηση, ότι προσφέρω κάποια θετική υπηρεσία στον τόπο.

Ως εκ τούτου, λόγω ηλικίας και πείρας, καθόσον εκτός της διετούς ασχολίας μου ως δημοσιογράφου, υπηρέτησα επί 35,5 χρόνια στο Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο καλύπτοντας συνολικά την περίοδο 1954-1993. Καθόλη, δε, τη διάρκεια της 35ετούς και πάνω υπαλληλικής μου σταδιοδρομίας, τα 8 τελευταία χρόνια ως Διευθυντής του ΕΒΕΔ, ασχολούμουνα συστηματικά με την ανάλυση των προβλημάτων της δωδεκανησιακής οικονομίας.

Πολυάριθμα είναι τα άρθρα μου στον Αθηναϊκό και τοπικό τύπο της Δωδεκανήσου. Εκτός από τα άρθρα και την ανάλυση στον ημερήσιο και περιοδικό τύπο. έχω εκδώσει και 43 αυτοτελείς Μελέτες, από τις οποίες 14 δωδεκανησιακού ιστορικού περιεχομένου και 29 που καλύπτουν όλους σχεδόν, τους παραγωγικούς κλάδους της δωδεκανησιακής οικονομίας.

Το 1964, σε Πανελλήνιο διαγωνισμό του περιοδικού “Οικονομικός Ταχυδρόμος”, βραβεύθηκαν δύο Μελέτες μου: α) “Η συμβολή της κοινωνικής αποταμίευσης και του αλλοδαπού κεφαλαίου στην εκβιομηχάνιση της Ελλάδος” και “Οι αγροτικές βιομηχανίες εντός των συμφωνιών της ΕΟΚ, τις οποιές είχαν αθληθετήσει οι Τράπεζες Εθνική και Εμπορική, αντίστοιχα. Το 1965, σε Πανελλήνιο, επίσης, διαγωνισμό του ΕΛ.ΚΕ.ΠΑ. βραβεύθηκε η εργασία μου με θέμα: “Παραγωγικότης: Έννοια-Σημασία-Αποτελέσματα”.

Τον Δεκέμβριο του 1990, η Ακαδημία Αθηνών, ύστερα από διακήρυξη σε Πανελλήνιο επίπεδο για τη συγγραφή Μελετών, με βράβευσε για την μελέτη μου:”Η Δωδεκανησιακή Οικονομία από της Απελευθερώσεως μέχρι 1947-1989”.

Και μέχρι σήμερα συνεχίζω να ασχολούμε με την ανάδειξη θεμάτων γενικής και τοπικής επικαιρότητας. Κι έτσι με τη διαδρομή αυτή παρακολούθησα και έζησα τις προσπάθειες που κατέβαλλε η Ελλάδα όταν εγκαταστάθηκε στα Δωδεκάνησα από 31.3.1947.

Ήσαν, πράγματι, από τα πλέον “δίσεκτα” για τη Δωδεκάνησο τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, γιατί, εκτός των άλλων, υφίσταντο και ορισμένοι εγγενείς αρνητικοί παράμετροι. Ενώ, σε τοπικό επίπεδο υπολειτουργούσαν όλοι ανεξαίρετα οι παραγωγικοί κλάδοι, από τον πρωτογενή μέχρι και τον τριτογενή, και σε Πανελλήνια κλίμακα απαραίτητη πρόβαλλε η ενταντική προσπάθεια, ώστε να επουλωθούν οι “πληγές” που άφησε, παντού πίσω της η απάνθρωπη φασιστο-ναζιστική κατοχή. 

Δυστυχώς, και στην κρίσιμη εκείνη καμπή της Ελληνικής Ιστορίας ανά τη χώρα, απλωνόταν και μια ασύνετη εσωτερική εμφύλια διαμάχη. Άγγιξε τα όρια Εθνικής συμφοράς, αλλά τελικά αποσοβήθηκε. Συνέχισαν, όμως, από τότε να αιωρούνται στην πολιτική ζωή του τόπου, για μερικές ακόμη δεκαετίες, τα τραυματικά ίχνη της αδελφοκτόνου έντονης ιδεολογικοπολιτικής διαμάχης.

Έτσι, με την απελευθέρωση της Δωδεκανήσου,  παράλληλα με την απόκτηση του Θείου δώρου της Ελευθερίας, αναπότρεπτη  ιστορική επιταγή επέβαλλε την πνευματική και οικονομική ανασυγκρότηση από τα δεινά που άφησαν οι ποικιλώνυμοι κατακτητές, με προεξάρχοντες τους εκφραστές της τελευταίας φασιστικής τυρανίας.

Η ανασυγκρότηση, όμως, της δωδεκανησιακής οικονομίας την εποχή εκείνη, εκτός από την αποκατάσταση των καταστροφών και των ζημιών του πολέμου και της κατοχής, εκφραζόταν και στην αναδιάρθρωση και σταθεροποίηση αποτελεσματικά η νοσηρή οικονομική κατάταση που επικρατούσε, με ένταση στην ανεργία και υποαπασχόληση και γενικά στην υποβάθμιση κάθε αναπτυξιακού και κοινωνικού τομέα.

Έτσι, σε γενικές γραμμές τα μέτρα που λήφθησαν ήσαν: Κατάλληλη επάνδρωση των δημόσιων υπηρεσιών, ανασυγκρότηση της αγροτικής οικονομίας, ειδική φορολογία εισοδήματος, πιστοδοτικό καθεστώς, ειδικό δασμολογικό καθεστώς, καθεστώς άλλων έμμεσων φόρων και δημόσια κτήματα -αποκατάσταση ακτημόνων- φορέας δημόσιων κτημάτων.

Ιδρυση του ΟΑΠΔΔ

Στα τελευταία αυτά πλαίσια το 1952 συστήθηκε με το Νόμο 2100 της 18/28 Απριλίου 1952 ο Οργανισμός ακινήτων περιουσίας του Δημοσίου εν Δωδεκανήσω και ρυθμίσεως κτηματικών τινών υποθέσεων της αυτής περιφερείας (ΟΑΠΔΔ).

Ο Οργανισμός ήταν Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου και σύμφωνα με το άρθρο 3  με πρόεδρο ένα Εφέτη που θα υπηρετούσε στο Εφετείο Δωδεκανήσου.

Στο Διοικητικό Συμβούλιο συμμετείχαν και 3 τακτικά μέλη με ισάριθμα αναπληρωματικά που υποδεικνύονταν υπό του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Ρόδου, του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου και του Εργατικού Κέντρου Ρόδου.

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Οργανισμού:

“Τα έσοδα του Οργανισμού εκ της διαχείρισης της περιερχομένης αυτώ κατά τα άνω, μετά την αφαίρεσιν των δαπανών λειτουργίας αυτού, των εξόδων συντηρήσεως, αξιοποιήσεως κ.λπ. των παρεχομένων αυτών ακινήτων και πάσης αναγκαίας δαπάνης, διατίθενται υπό τούτου αποκλειστικώς προς εκτέλεσιν έργων κοινής ωφελείας και τουριστικής χρησιμότητας εν Δωδεκανήσω, προς ανέγερσιν λαϊκών κατοικιών και προς ενίσχυσιν κοινωφελών Ιδρυμάτων της Δωδεκανήσου”.

Τα ακίνητα που απολλοτριώθηκαν ή περιήλθαν καθ’ οιονδήποτε τρόπον στο ιταλικό δημόσιο επεστράφησαν στους τέως ιδιοκτήτες αυτών, ως και σε καθολικούς ή ειδικούς  διαδόχους τους, κατά περίπτωση.

Αμελέτητα και επιπόλαια μερικοί παριστάνοντες τους επαΐοντες διατείνονται και γράφουν ότι τα πάσης φύσεως ακίνητα που περιήλθαν στη δικαιοδοσία του ιταλικού δημοσίου κατά τον άλφα ή βήτα τρόπο χάθηκαν οριστικά και μεταπελευθερωτικά από τέως ιδιοκτήτες ή τους διαδόχους τους.

Ο ανυπόστατος και προβαλλόμενος αυτός ισχυρισμός προσφέρει πολύ κακή υπηρεσία στην υπόθεση, ιδιαίτερα στην τωρινή φάση της διεκδίκησής μας. Η πραγματικότητα, η πλήρη αλήθεια είναι ότι όλες ανεξαίρετα οι περιπτώσεις των οποίων τα κτήματα είχαν περιέλθει στο ιταλικό δημόσιο, με βάση τα άρθρα 6, 7, 8, 9 και 10 του νόμου 2100/1952 έχουν επιστραφεί σε πλήρη κυριότητα στους τέως δικαιούχους ή τους διαδόχους αυτών, κατά περίπτωση.

Επιπρόσθετα το επιβεβαιώνει και ο τ. Πρόεδρος Πρωτοδικών Ρόδου Παύλος Β. Θεοδωρόπουλος που ασχολήθηκε με κάθε λεπτομέρεια το 1964 με το ισχύον εν Δωδεκανήσω Δίκαιο σε βιβλίο που καλύπτει 545 σελίδες,  όπου είναι καταχωρημένο όλο το κείμενο του Ν. 2100/1952. Ο Πρόεδρος Πρωτοδικών Παύλος Βασ. Θεοδωρόπουλος σε ομιλία του που οργανώθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Ρόδου από το Δικηγορικό Σύλλογο Ρόδου στα πλαίσια των εκδηλώσεων για τα 30 χρόνια από την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στις 16.9.1978 στο Δημοτικό θέατρο Ρόδου, με θέμα: “Η αντίσταση του λαού της Δωδεκανήσου έναντι των κατακτητών και η συμβολή της εις την δικαιοπρακτικήν οργάνωσιν αυτής”, ήταν σαφέστατος.

Η σχετική περικοπή της αναφοράς του Προέδρου Πρωτοδικών, από τα “Δωδεκανησιακά Χρονικά”, τόμος Ζ’ 1978, σελ. 67-84 της διάλεξης είναι η ακόλουθη:

«Υπό τον τύπον και την μορφήν ενεργηθεισών δυνάμει της διατάξεως ταύτης εκπτώσεων επραγματοποιήθη η ενέργεια πλείστων όσων αναγκαστικών απαλλοτριώσεων ακινήτων των υποδούλων ιδιωτών, τα οποία περιήλθον εις το Ιταλικόν Δημόσιον.

«Απαλλοτριώσεων υποκρυπτουσών πράγματι αληθείς αρπαγάς και δημεύσεις. Απαλλοτριώσεων παρανόμων, αφού δεν κατεβλήθη εις τους δικαιούχους των ακινήτων προς πάσης συντελέσεώς των αποζημίωσις και δή δικαία τοιαύτη, κατά παράβασιν βασικών αρχών του ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου, όπερ ίσχυεν εις την υπόδουλον χώραν, ως και εις ταύτην έτι την Ιταλίαν.

Το παρόνομον δε των υπό τοιαύτην τακτικήν γενομένων αρπαγών και λεηλασιών, ουχί άπαξ τονισθέν υπό το πρίσμα της νομικής του θέματος ερεύνης, ανεγνωρίσθη το τελευταίον και υπό του Νομοθέτου της χώρας διά του άρθρου 16 του Νόμου 719/16-10-1974, δι’ ού ωρίσθη προς τοις άλλοις ότι ακίνητα εν Δωδ/σω περιελθόντα κατά την διάρκειαν της Ιταλικής Κατοχής εις την κυριότητα του Ιταλικού Δημοσίου και εν συνεχεία εις την κυριότητα Ελληνικού λόγω απαλλοτριώσεως υπό της Ιταλικής Δ/σεως, αποδίδονται υπό του τελευταίου τούτου εις τους τέως ιδιοκτήτας των ως και τους διαδόχους των, μετά τήρησιν της εν τω νόμω τούτω διαγραφομένης διαδικασίας”.

Έτσι, χωρίς να κατηγορώ κανένα μερικοί χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους, ή δεν τους ενημερώνουν οι δικηγόροι τους, τα άρθρα 6, 7, 8, 9 και 10 του νόμου 2100/1952, που τα απαλλοτρωθέντα από τους Ιταλούς αγροκτήματα ή ακίνητα περιήλθαν στους πραγματικούς τέως ιδιοκτήτες προσπαθούν και ανακινούν θέμα επιστροφής. Ενώ θα πρέπει, ως έχουν, πλέον, τα πράγματα να προχωρήσουμε με επικεφαλής την τοπική ηγεσία, ώστε η εναπομείνασα, πλέον, εκμεταλλεύσιμη αγροτική γη, με βάση ειδικές μελέτες να αξιοποιηθεί -όχι πώληση- για την ανασυγκρότηση της τοπικής αγροτικής οικονομίας.

Συμπερασματικά: Eπειδή η αξιοποίηση -όχι πώληση- της δωδεκανησιακής δημόσιας ακίνητης περιουσίας ήδη από το 1980 με απασχολεί με διαρκή δημοσιεύματα ως προαναφέρεται, και το θέμα το έχω συμπεριλάβει στα μέτρα που θα μπορούσαν να συντελέσουν στην παραγωγική αναδιάρθρωση της πραγματικής δωδεκανησιακής οικονομίας έχω καταλήξει στα ακόλουθα σημεία:

α) Τα ακίνητα που με το Νόμο 2100/1952 είχαν παραχωρηθεί στη Χώρα μας με τη Συνθήκη των Παρισιών του 1946 από τους τέσσερις μεγάλους της εποχής εκείνης ανήκουν στο δωδεκανησιακό λαό, καθόσον αποτελούν κληρονομιά των παππούδων και προπαππούδων μας και κάθε έσοδο από αυτά να διατίθεται για αναπτυξιακούς και μόνο δωδεκανησιακούς σκοπούς.

β) Η πολιτεία, μετά την Ενσωμάτωση αυτά είχε ενστερνηστεί και δημιούργησε το Νομοθετικό πλαίσιο με το Νόμο 2100/1952. Δυστυχώς εμείς τοπικά δεν μπορέσαμε να αξιοποιήσουμε αναπτυξιακά αυτήν την παραχώρηση, με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος της να διατεθεί σε έργα δευτερεύουσας και τριτεύουσας σημασίας.

γ) Με το Νόμο 195/1973 ο ΟΠΑΔΔ καταργήθηκε και μετατράπηκε σε Εφορία Δημόσιων Κτημάτων · και τελευταία με το Νόμο 973/1979, άρθρο 7, παρ. 2 το προϊόν από τη διαχείριση γενικά των ακινήτων της κατηγορίας αυτής θα έπρεπε να κατατίθεται σε ειδικό λογαριασμό στην Τράπεζα της Ελλάδος και να αποδίδεται στη Δωδεκάνησο για αναπτυξιακούς και μόνο σκοπούς.

δ) Όσα ποσά δεν μας έχουν αποδοθεί να επιδιώξουμε να μας αποδοθούν το συντομότερο.

ε) Να αποδεσμευθούμε πλήρως από τον ΤΑΙΠΕΔ.

στ) Να  σταματήσει απαρέγκλιτα πάσης φύσεως πώληση ακίνητης περιουσίας και μόνο αξιοποιητικά να δρούμε.

θ) Αφού εντοπιστούν αναλυτικά στοιχεία της αγροτικής γης που απόμεινε για αξιοποίηση να προχωρήσουμε προγραμματισμένα ενίσχυσης του πρωτογενή τομέα, ο οποίος κατά προτροπή της Τράπεζας της Ελλάδος: εκεί που ενδείκνυται εκσυγχρονισμένη αγροτική παραγωγή, ο κλάδος με πυλώνα στην Περιφέρειά μας τον τουρισμό, να αποτελέσουν την ατμομηχανή για μια καλύτερη πορεία περιφερειακής ανάπτυξης της Δωδεκανησιακής οικονομίας.

η) Τα λεγόμενα για τη δημιουργία από την Τοπική Αυτοδιοίκηση τοπικού φορέα για την ακίνητη περιουσία: ας σοβαρευτούμε. Να παραδεχθούμε πως για τέτοιες συλλογικές προσπάθειες υστερούμε.

θ) Στις μέρες που ζούμε δεν φτάνει, πλέον, να διατηρούμε την κληρονομιά των προγόνων μας, αλλά χρειάζεται να δημιουργήσουμε το δικό μας αποτύπωμα και αυτό είναι που πρέπει βάζοντας το δικό μας λιθαράκι.

Γράφει ο  Κυριάκος Ι. Φίνας