19 Νοεμβρίου: Παγκόσμια ημέρα  κατά της κακοποίησης των παιδιών 20 Νοεμβρίου: Παγκόσμια Ημέρα  για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Γράφει η Παπαλέξη  Κωνσταντίνα
Υπεύθυνη Επιστημονικού Προσωπικού, Κοινωνική Λειτουργός

Παγκόσμιες ημέρες.  Δημιουργήθηκαν για να μας θυμίζουν...για να μην ξεχνάμε! Για να μας ευαισθητοποιούν, να μας κινητοποιούν και εν τέλει να δημιουργήσουν συνειδήσεις προστατευτικές του εαυτού μας και των άλλων.

Έτσι και τώρα, με τούτο εδώ το άρθρο, με τη συγγραφή του αλλά και με την ανάγνωσή του κάθε φορά... αφιερώνεται χρόνος για σκέψη και ανάληψη ευθύνης. Ευθύνη!

Ποιανού είναι τελικά η ευθύνη; Ποιος τη μεταθέτει και ποιος την αποποιείται;

Η ευθύνη μπροστά στη βία είναι όλων. Και εκείνου που την παράγει, του θύτη δηλαδή, αλλά και εκείνου που την παρακολουθεί χωρίς να αντιδρά, χωρίς να τον αφορά, του παρατηρητή. Εκείνου που τη γνωρίζει, αλλά φοβάται να μην μπλέξει. Του γείτονα, του συζύγου, του εκπαιδευτικού, του περαστικού. Ο μόνος ρόλος που δε δικαιούται να αναλάβει ευθύνη είναι εκείνου του ανυπεράσπιστου παιδιού, του θύματος, που η αντίληψή του, του υπαγορεύει πως η εξουσία του γονέα συμπεριλαμβάνει τη σωματική τιμωρία σαν αυτονόητο τρόπο χειραγώγησης και διαπαιδαγώγησης.

Τί είναι βία: Βία είναι κάθε συμπεριφορά που χρησιμοποιείται με σκοπό να εξαναγκάσει, να κυριαρχήσει, να προκαλέσει πόνο ψυχικό ή σωματικό, να απειλήσει την ασφάλεια ή την ακεραιότητα του ατόμου. Βία είναι κάθε μορφή εξουσίας που επιβάλλεται για να διατηρήσει τον έλεγχο της σχέσης και της συμπεριφοράς. Η παραβίαση των δικαιωμάτων, η παραμέληση..... η αποστέρηση της επικοινωνίας... 

Κάποια μητέρα κάποτε, μου απάντησε με εναντίωση και ενοχή... ''Όλα είναι βία!!''.

Όχι δεν είναι όλα βία! Δεν είναι βία ο σεβασμός, η οριοθέτηση, η αποδοχή, η αναγνώριση, η εκτίμηση, η αγκαλιά, το σ’ αγαπώ δίχως όρους, το “σ’ αγαπώ έτσι κι αλλιώς, όχι γι' αυτά που δεν κάνεις, αλλά γι' αυτό που είσαι.... και είσαι σπουδαίος!”, η ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης δηλαδή.

Η κακοποίηση δεν αναφέρεται στον υπερθετικό βαθμό της βίας. Δε δηλώνει το ξύλο που οδηγεί στο θάνατο...αλλά την ποίηση (ρ. ποιέω -ποιώ) του κακού, με διάφορες μορφές, το οποίο  ελοχεύει υπόγεια, μακροχρόνια και σιγανά και στο τέλος συνηθίζεται, δημιουργώντας παιδιά συρρικνωμένα που θα υιοθετήσουν τον ρόλο του θύματος στο σπίτι, στο σχολείο  και στην κοινωνία ως παθητικοί δέκτες και άλλοτε παιδιά επιθετικά που θα εκτονώσουν τον θυμό τους μέσα από συμπεριφορές που έμαθαν ότι επιτρέπονται!

Άλλωστε και οι γονείς που χρησιμοποιούν τη σωματική τιμωρία και τον αρνητικό σχολιασμό ως προέκταση του γονεϊκού τους ρόλου, σχεδόν πάντα, αναπαράγουν το δικό τους γονεϊκό πρότυπο!

Έτσι, πριν πεις “κι εγώ που έφαγα ξύλο τί έπαθα”; Ας  κοιτάξεις βαθιά μέσα σου και ας θυμηθείς πώς ο ίδιος ένιωθες εκείνες τις φορές. Ας παρατηρήσεις ποιον ρόλο υιοθέτησες τελικά στη ζωή και ποιον βαθμό αυτοεκτίμησης κατάφερες να πετύχεις. Ποιον ρόλο υιοθετείς ως γονέας και ως σύντροφος.

 

Τί πρέπει να κάνω ως παρατηρητής;
1. Αρχικά να βγεις από τον συγκεκριμένο ρόλο. Σταμάτα να παρατηρείς και ανέλαβε δράση λέγοντας αρχικά στο άτομο που παράγει τη βία “Αυτό απαγορεύεται!”

2. Δεν έχει σημασία η απάντηση που θα λάβεις. “Κοίτα τη δουλειά σου” ή “είναι δικό μου το παιδί”. Σημασία δεν έχει ο διαπληκτισμός αλλά το μήνυμα και το συναίσθημα της ντροπής που θα προκαλέσεις.

3. Σε περιπτώσεις που είσαι γείτονας και έχεις αντιληφθεί επανειλημμένη κακοποίηση (κραυγές απόγνωσης, πράγματα να σπάνε, τσιρίδες θυμού), πριν καλέσεις την αστυνομία, μίλα με τον εισαγγελέα. Οι εισαγγελείς είναι καλοί άνθρωποι, όπως και οι γιατροί. Νοιάζονται και φροντίζουν τον ανυπεράσπιστο. Μην τους φοβάσαι! Δε θα μπλέξεις! Θα διαφυλάξει την ανωνυμία σου αν το ζητήσεις. Απλά ενημέρωσε κι εκείνος – εκείνη θα αναλάβουν την ευθύνη.

4. Γιατί να μην καλέσω πρώτα την αστυνομία; Πρώτον γιατί χωρίς εισαγγελική εντολή οι αστυνομικοί θα φτάσουν έως την πόρτα και θα παραμείνει η επίσκεψή τους σε επίπεδο “σύστασης”. Και δεύτερον, έπειτα από τη σύσταση, ο θύτης θα δρα σιγανά, ώστε “να μη μας ακούσουν”. Μπορεί να απειλεί το θύμα για τον λόγο αυτό. Εσύ θα νομίζεις πως βοήθησες, η βία όμως δε σταματά!

5. Ακόμα και σε περιπτώσεις που το περιβάλλον θα κριθεί ακατάλληλο για το παιδί και θα οριστεί η απομάκρυνσή του, δε φταις εσύ! Η απομάκρυνση μπορεί να είναι λυτρωτική για το παιδί και θεραπευτική.

6. Όταν σκεφτείς πως “δεν είναι δική σου δουλειά”, αναρωτήσου σε δεύτερη φάση “ποιανού είναι;” Αναρωτήσου εάν το παιδί είναι σε θέση να επιλέξει και να υπερασπιστεί.

Η συζήτηση είναι μεγάλη. Οι συνέπειες της βίας, τεράστιες, πολυεπίπεδες, αόρατες και μόνιμες. Η ευθύνη όλων, αδιαμφισβήτητη. Και η έλλειψή της... ψυχική υγεία και ανάταση!