Η λιτότητα δεν είναι συνταγή ανάπτυξης

Κατά την πρόσφατη διήμερη επίσκεψή του στη χώρα μας ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής Μπαράκ Ομπάμα, σε κάθε λόγο του οικονομικής φύσεως τακτικά τόνιζε ότι η λιτότητα δεν είναι στρατηγική ανάπτυξης και ταυτόχρονα επεσήμανε την ανάγκη μεταρρυθμίσεων και προσέλκυση των επενδύσεων.

Και δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι δικαιολογημένα επικρατεί «αναβρασμός» σε όλους τους φορείς του δωδεκανησιακού αυτού συμπλέγματος, όσον αφορά τις ενδείξεις ότι η κυβέρνηση προσανατολίζεται να προχωρήσει στην ολοκληρωτική, κατάργηση του καθεστώτος των μειωμένων συντελεστών φόρου προστιθέμενης αξίας, όπως ισχύουν από χρόνια στη Δωδεκάνησο αρχικά, αργότερα, δε, και στα λοιπά νησιά του Αιγαίου: Χίο, Σάμο, Μυτιλήνη και το νησί Σαμοθράκη του Νομού Έβρου. Και δεν μπορεί να υπάρξει δεύτερη κουβέντα, ότι τυχόν κατάργησή τους, το οικονομικό πλήγμα για τα νησιά.

Επιπλέον, η κατάργηση των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στις παραμεθόριες περιοχές παραβιάζει τη νησιωτικότηα, ως και σχετικές διατάξεις του Ελληνικού Συντάγματος.
Ωστόσο, επί του προκειμένου, έρχονται στη μνήμη μας οι έγκαιροι και συστηματικοί αγώνες, που είχαν διεξαγάγει όλοι οι φορείς της Δωδεκανήσου, με επικεφαλής την Τοπική Αυτοδιοίκηση και το Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο Δωδεκανήσου κατά τη δεκαετία του 1980.

Τότε, με συτηματική δουλειά, με πλήρη γνώση του θέματος σε όλες του τις διαστάσεις, χωρίς αψιμαχίες και ανέξοδους «παλληκαρισμούς», και παρά τη συνεχή άρνηση του Υπουργείου Οικονομικών να δεχθεί, αρχικά, ακόμη και προς συζήτηση το θέμα, πετύχαμε αυτό που επιδιώκαμε για το καλό της Δωδεκανήσου· αυτό που έπρεπε να γίνει.

Οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ άρχισαν να εφαρμόζονται από 1.1.1987, με αποτέλεσμα η δωδεκανησιακή οικονομία να διατηρήσει, σε υποφερτό βαθμό, τη σχετική ανταγωνιστικότητα στα πλαίσια της οικονομικής κρίσης που από 8ετίες περνάμε. Γιατί, όταν στα νησιά μας περνάμε κρίση οι τουριστικές  και λοιπές παραγωγικές δραστηριότητες, ο αντίκτυπος είναι σαν να αρχίσει να στερεύει η λιμνοθάλασσα στο Μεσολόγγι, να περνά ξηρασία ο κάμπος για τους Λαρισινούς ή να περνάει κρίση η γούνα στη Καστοριά.

Εν τω μεταξύ, η επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου στην Ελλάδα δημιουργεί ελπίδες για την ανάκαμψη των ταξιδιωτικών εισπράξεων από την αμερικανική αγορά και τη διατήρηση της ανοδικής πορείας των αφίξεων.

* * *

Αρχές της δεκαετίες του 1980 και ενόψει της εφαρμογής του φόρου προστιθέμενης αξίας επιβαλλόταν να προετοιμαστούμε προς τα νέα δεδομένα, εκ της συμμετοχής μας στην ΕΟΚ. Έτσι, σχηματίστηκε μια άτυπη, αλλά ουσιαστικής αποτελεσματικότητας τριμελής Επιτροπή, που αποτελείτο από το Δήμαρχο Ρόδου και Πρόεδρο της Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Δωδεκανήσου, τον Πρόεδρο του Παραρτήματος Δωδεκανήσου του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, τον Πρόεδρο του Εμποροβιομηχανικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου και Γραμματέα τον γράφοντα, τότε διευθυντή του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου.

Η προαναφερθείσα Επιτροπή, με πλήρη γραφειοκρατική στήριξη από το Επιμελητήριο Δωδεκανήσου, βρισκόταν συνεχώς επί ποδός κατά τρόπον συστηματικό και υπεύθυνο και παρακολουθούσε ανελλιπώς το εν λόγω θέμα.

Στο αρχείο του Επιμελητηρίου, αν δεν καταστράφηκαν, υπάρχουν δεκάδες τεκμηριωμένα υπομνήματος επί του θέματος· συνεχείς, δε, παραστάσεις και εμταβάσεις στην Αθήνα, εκεί που παίρνονται οι κρίσιμες αποφάσεις, ήταν στην ημερήσια διάταξη.

Επίσης, δεν παρέλειπε να έχει και υπηρεσιακές συναντήσεις με αρμόδιους Διευθυντές του Υπουργείου Οικονομικών· και ανέθεσε στον Καθηγητή της ΑΣΟΕΕ Θ. Α. Γεωργακόπουλο τη σύνταξη της μελέτης με θέμα: «Ο φόρος προστιθέμενης αξίας ως μέσο περιφερειακής ανάπτυξης-η περίπτωση της Δωδ/σου». Ο κ. Γεωργακόπουλος στην ολιγοσέλιδη μελέτη του κατέληγε στο συμπέρασμα ότι: «... ο καθορισμός χαμηλών συντελεστών φόρου προστιθέμενης αξίας για τη νησιωτική Ελλάδα, όπου όπως είπαμε αυτό είναι τεχνικά δυνατό, θα ήταν σκόπιμη και θα πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά από την Κυβέρνηση.

Οι λόγοι που συνηγορούν για μια τέτοια λύση είναι οι εξής: i) Το κόστος μεταφοράς των προϊόντων από και προς τη νησιωτική Ελλάδα είναι σχετικά ψηλότερο και επομένως μια ευνοϊκή μεταχείριση της κατανάλωσης στις περιοχές αυτές επιβάλλεται για να αντισταθμίσει το ψηλότερο αυτό κόστος μεταφοράς των προϊόντων.

ii) Ανεξάρτητα από το ψηλότερο κόστος μεταφοράς των προϊόντων, το κόστος διαβίωσης στις περισσότερο ανεπτυγμένες περιοχές της νησιωτικής Χώρας είναι ψηλό, ένεκα της μεγάλης τουριστικής τους ανάπτυξης, η οποία αυξάνει τη ζήτηση δυσανάλογα προς την αύξηση της προσφοράς.

iii) Οι πωλήσεις στις περιοχές της νησιωτικής Χώρας συνιστούν ουσιαστικά «εξαγωγές» προϊόντων και υπηρεσιών, αφού ένα πολύ μεγάλο μέρος καταναλίσκεται από ξένους τουρίστες. Η μειωμένη φορολογική τους επιβάρυνση θα ήταν επομένως ορθή, αφού πλήρως απαλλαγή τους από το ΦΠΑ είναι μάλλον αδύνατη στα πλαίσια της ΕΟΚ.».

Εν τω μεταξύ, και ο Διευθυντής του Επιμελητηρίου και γραμματέας της Επιτροπής παρακολούθησης του θέματος των συντελεστών ΦΠΑ, στη μελέτη που συνέταξε και εκδόθηκε με δαπάνη του Επιμελητηρίου το 1989, «Τα πρώτα σαράντα χρόνια του Ε.Β.Ε. Δωδεκανήσου, 1949-1989». Και στο εκ. 295 σελίδων του βιβλίου συμπεριέλαβε ο συγγραφέας, όλο το ιστορικό τού εν λόγω θέματος, του Φ.Π.Α. στα Δωδεκάνησα.

Στο μεσοδιάστημα και με υπόδειξη του πρώην Υπουργού Συντονισμου Παλαιοκρασά, με δαπάνη του Επιμελητηρίου και του Εμπορικού Συλλόγου Ρόδου ανατέθηκε στον Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Επίτιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου του REGENSBUR και  Univeristy College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και με ειδίκευση στο Κοινοτικό Δίκαιο Π.Δ. Δαγτόγλου, να μάς κάνει γνωμάτευση, βάση ερωτηματολογίου, το οποίο συνέταξε κατά πόσον οι Κανονισμοί οι ΕΟΚ επέτρεπαν την εφαρμογή μειωμένων συντελεστών σε χώρα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Ο Καθηγητής Π. Δ. Δαγτόγλου, ετοίμασε τη γνωμάτευση και αφού ειδοποιήθηκε η Επιτροπή Αγώνα προς τούτο, και ανατέθηκε στον γράφοντα, ως Διευθυντής του Επιμελητηρίου και Γραμματέας της Επιτροπής να μεταβεί στην Αθήνα να την παραλάβει. Ευχαρίστως ανέλαβα αυτή την αποστολή, όχι μόνο παρέλαβα τη γνωμάτευση, αλλά και παρεκάλεσα τον Καθηγητή Δαγτόγλου να μού αναλύσει ορισμένα σημεία της γνωματεύσης υπό τύπο φροντιστηρίου.

Η γνωμοδότηση, με λίγα λόγια ήταν στη διακριτική ευχέρεια της Ελληνικής Κυβέρνησης να τους εφαρμόσει ή μη, καθόσον η ΕΟΚ δεν θα έφερνε καμιά απολύτως αντίρρηση, δοθέντος ότι υπάρχει όμοιο καθεστώς, αλλά και απαλλαγή του ΦΠΑ σε άλλες νησιωτικές περιοχές της Γερμανίας, Γαλλίας, Δανίας, Ολλανδίας κ.ά. Άρα το θέμα είναι καθαρά πολιτικό.

Στην εν λόγω γνωμάτευση ο Π. Δ. Δαγτόγλου, σε κάποιο σημείο της τονίζει: «.... Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του γερμανικού νησιού Ελιγολάνδη, γιατί αναφέρεται σε νησί που ενσωματώθηκε στην Γερμανία (όπως τα Δωδεκάνησα ενσωματώθηκαν στην Ελλάδα), ύστερα από μακρόχρονη περίοδο ξένης κυριαρχίας, προσκομίζοντας μαζί του ένα ιδιαίτερο τελωνειακό και φορολογικό καθεστώς.

Δυστυχώς, παρόλο που επανειλημμένα υποδείχθηκε, ακόμα και πρόσφατα, στους αρμόδιους από τον γράφοντα, δεν ορίστηκε και τώρα τέτοια Επιτροπή που θα παρακολουθεί επί μονίμου βάσεως το θέμα των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ, αλλά σαν Επιμηθείς διαπιστώνουμε εκ των υστέρων εκείνο, που έπρεπε να είχαμε ήδη πράξει.

Το θέμα πια κατάντησε σαν ανούσιο «κουτσομπολιό». Τη μια μέρα διαβάζουμε ότι ο τάδε αρμόδιος διαβεβαιώνει, ότι οι μειωμένοι συντελεστές θα παραμείνουν και την άλλη, ότι «κινδυνεύουν».

Κατά την άποψή μας, το συντομότερο δυνατό, ει δυνατό και αύριο-μεθαύριο, να οριστεί μία πενταμελής Επιτροπή από τους Δημάρχους Ρόδου, Κω και Καλύμνου, από τον Πρόεδρο του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου και τον Πρόεδρο του Παραρτήματος Δωδεκανήσου του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, η οποία αφού κατατοπιστεί πλήρως, το υπογραμμίζω, πλήρως, και όχι να λέγει ο καθένας τα δικά του, να πάρει μαζί της και τους βουλευτές Δωδεκανήσου, του κυβερνώντος κόμματος· και γιατί όχι και τον Υπουργό κ. Κώστα Σκανδαλίδη, και να επισκεφθούν τον Πρωθυπουργό, τον Αντιπρόεδρο κ. Πάγκαλο και τον Υπουργό Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου.

Και είμαι βέβαιος, πως η Κυβέρνηση θα πειστεί και με καλή θέληση το θέμα των μειωμένων συντελεστών θα κλείσει για πάντα.

Τα άλλα που αναμασούνται σαν φλυαρίες περί ανεφάρμοστων και πολυδάπανων νέων μελετών- εκθέσεις ιδεών- ας μην επαναλαμβάνονται, καθόσον για όσους γνωρίζουν σε βάθος το θέμα, η επιμονή μερικών καταντά άσκοπη, πολυδάπανη και επιπλέον, δεν συμβαδίζει με την τωρινή θέση του προβλήματος. Και κλείνοντας το παρών σημείωμα θεωρώ αναγκαίο να επαναλάβω, πως το θέμα των μειωμένων συντελεστών Φ.Π.Α. είναι καθαρά και μόνο πολιτικό, κι έτσι πρέπει να αντιμετωπιστεί. Χωρίς καμία παρέκλιση. Και δεν πρέπει καθόλου να μας διαφεύγει, ότι το τουριστικό συνάλλαγμα που εισρέει στην περιοχή μας έχει χαρακτηριστεί και είναι στην πραγματικότητα εξαγωγικό κονδύλι, οι δε αρμόδιοι το αποκαλούν«αόρατες εξαγωγές».

«Όταν στα Δωδεκάνησα και στα λοιπά νησιά του Αιγαίου περνάνε κρίση οι τουριστικές και λοιπές παραγωγικές δραστηριότητες, ο αντίκτυπος είναι σαν να αρχίσει
να στερεύει η λιμνοθάλασσα στο Μεσολόγγι, να περνά ξηρασία ο κάμπος
για τους Λαρισινούς ή να περνάει κρίση η γούνα στην Καστοριά».

Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας