Περί εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Προ ολίγων ημερών χρειάστηκε να στείλω κάποια έγγραφα σε μια κρατική υπηρεσία. Πρωτύτερα μου είχαν στείλει email και φαξ στο οποίο με ενημέρωναν τι χρειάζονταν και που έπρεπε να τα στείλω τόσο ηλεκτρονικά όσο και τυπωμένα. Πράγμα που προκαλεί απορία και έκπληξη. Γιατί τα θέλετε και τυπωμένα αφού τα έχετε ήδη λάβει ηλεκτρονικά;


 Το ίδιο συμβαίνει σχεδόν σε όλη τη δημόσια διοίκηση. Ενώ υποτίθεται πως έχουμε μπει στην ψηφιακή εποχή, η πραγματικότητα είναι πως ακόμα δεν έχουμε κατορθώσει να εκσυγχρονιστούμε. Τόνοι χαρτιού και μελάνης ξοδεύονται καθημερινά για πράγματα που θα μπορούσαν να λυθούν με πάρα πολύ απλές διαδικασίες. Η σπατάλη χρήματος και εργατοωρών είναι τεράστια. Η ταλαιπωρία για τον πολίτη βάναυση. Επιπλέον όλη αυτή η χαρτούρα αν δεν καταλήξει στον κάλαθο της ανακύκλωσης (κι αυτό είναι το καλό σενάριο), συνήθως στοιβάζεται σε ερμάρια και σε αποθήκες που μοιάζουν βγαλμένες από ταινίες του κινηματογράφου της δεκαετίας του 1970.

Είναι απογοητευτική η εικόνα αυτή της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης με το “χαρτομάνι” να δεσπόζει σε όλα τα γραφεία και τις υπηρεσίες της, από τα πιο μικρά μέχρι τα πιο μεγάλα. Η ειρωνεία είναι πως αυτοί που επικαλούνται δυσκολία στη χρήση των νέων τεχνολογιών και εξεγείρονται για την πολυπλοκότητά τους, κρατούν συνήθως στα χέρια τους κινητά τελευταίας τεχνολογίας στα οποία κάνουν πολύ πιο σύνθετες διαδικασίες απ’ αυτές που χρειάζεται να κάνουν για να διεκπεραιώσουν κάτι στην εργασία τους.

Αυτές οι “σκουριασμένες” και καθεστηκυίες νοοτροπίες αποτελούν εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό ενός ολόκληρου κράτους. Είναι οι ίδιες νοοτροπίες που έφεραν όλα τα δεινά σε αυτή τη χώρα και αυτές που την κρατούν σε καθεστώς ομηρίες, την ώρα που ο κοινωνικός ιστός διαλύεται από τη μετατροπή της κρίσης σε καθημερινότητα.
Είτε από ανασφάλεια είτε από πείσμα το γεγονός είναι ότι όσο οι κρατικοί λειτουγοί διατηρούν  αυτή την απαρχαιωμένη λογική, δεν πρόκειται ποτέ να μπούμε στην τροχιά της πραγματικής ανάπτυξης. Της ανάπτυξης που προβλέπει ένα σύγχρονο κράτος με απόλυτο σεβασμό στον πολίτη και στα χρήματά του.

Αν οι κρατικές δομές λειτουργούσαν πραγματικά, καθετί δημόσιο έχριζε της δέουσας σοβαρότητας και σεβασμού και ο πολίτης μπορούσε με απλές διαδικασίες να διεκπεραιώσει τις υποχρεώσεις απέναντι στην πολιτεία, κανένας δεν θα διαμαρτυρόταν για τους φόρους που έπρεπε να πληρώσει.
Αυτή τη στιγμή για να μπορέσει κάποιος να συλλέξει δημόσια έγγραφα θα πρέπει να στερηθεί το μεροκάματό του, να στηθεί σε ουρές, να εξασφαλίσει την εύνοια των “σφραγιδοκρατόρων” και στο τέλος να μην έχει ούτε τη στοιχειώδη ενημέρωση για την πορεία τους. Και όλα αυτά στη χώρα που θεμελίωσε τις επιστήμες.

Για κάποιους φαίνεται απόλυτα φυσιολογικό να υφίσταται το κράτος της “πελατειακής” λογικής. Έτσι μπορούν να δικαιολογούν το λόγο της ύπαρξής τους. Είναι όμως απόλυτα παράλογο για όλους εμάς που επιθυμούμε να ζήσουμε σε ένα κράτος που να μας επιτρέπει να ασχοληθούμε με αυτό που πραγματικά επιλέξαμε και όχι να είμαστε συνεχώς όμηροι των “παραθύρων” της νομοθεσίας και του “τέρατος” της γραφειοκρατίας.

Μέσα απ’ όλα αυτά δημιουργείται το ερώτημα αν θα κατορθώσουμε ποτέ να ζήσουμε σ’ ένα σύγχρονο περιβάλλον σεβασμού τόσο του πολίτη όσο και του οικοσυστήματος, εφόσον καταργηθεί ο χαρτοπόλεμος. Θα μπορέσουν να επικρατήσουν οι σύγχρονες αντιλήψεις στη δημόσια διοίκηση ή τελικά όλες αυτές οι κινήσεις εκσυγχρονισμού που γίνονται θα μείνουν για μια ακόμα φορά στις καλένδες; Αυτή είναι η πραγματική πρόκληση προς όλους εκείνους που χρίστηκαν αναμορφωτές και μεταρρυθμιστές. Από την αποτελεσματικότητά τους θα κριθούν κι από αυτήν κρίνεται και το μέλλον μιας ολόκληρης χώρας.