Ένας Ροδίτης τεχνίτης του ψηφιδωτού

Ψηφιδωτό είναι η τεχνική επένδυσης επιφανειών με μικρές, συνήθως τετράγωνες, ψηφίδες από φυσικά πετρώματα ή υαλόμαζα οι οποίες προσκολλώνται σε κατάλληλα διαμορφωμένο υπόστρωμα από ασβεστοκονίαμα δημιουργώντας περίτεχνα διακοσμημένες επιφάνειες.

Τα παλαιότερα σωζόμενα ψηφιδωτά εντοπίζονται στο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου και ιδιαίτερα στη Μικρά Ασία και χρονολογούνται στον 8ο π.Χ. αιώνα. Από τον χώρο της Ανατολικής Μεσογείου, η τεχνική των ψηφιδωτών διαδόθηκε στη Ρώμη τον 1ο π.Χ. αι. και από εκεί μεταδόθηκε σε ολόκληρη τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Οι Ρωμαίοι ήταν οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν ψηφιδωτά ευρέως σε επιτοίχιες εφαρμογές, σε αψίδες και στην πεζοδρόμηση.

 


Στη βυζαντινή περίοδο η τεχνική αυτή έγινε η πιο προσφιλής ζωγραφική τεχνοτροπία υποσκελίζοντας κάθε άλλη και κυρίως τη γλυπτική. Η βυζαντινή ψηφιδογραφία αντανακλά τη δύναμη, τον πλούτο και τον αισθητικό προβληματισμό της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Οι Βυζαντινοί ψηφιδογράφοι μετακαλούνται να εργαστούν στο Κίεβο, στη Γελάτη της Γεωργίας, στη Βηθλεέμ, στη Ραβέννα, τη Βενετία και τη Σικελία.

 

 

Σημειώνεται ότι συνεργεία Κωνσταντινουπολιτών ψηφιδογράφων διακόσμησαν και μουσουλμανικά μνημεία: το Μεγάλο Τζαμί της Δαμασκού, τη Θόλο του Βράχου στα Ιεροσόλυμα και το Τζαμί στην Κόρδοβα. Για το τελευταίο μνημείο οι Βυζαντινοί τεχνίτες έφεραν ακόμα και τις ψηφίδες μαζί τους από τη βυζαντινή πρωτεύουσα.  Οι Βυζαντινοί εκτός από επιδαπέδια και επιτοίχια ψηφιδωτά έφτιαχναν και φορητές ψηφιδωτές εικόνες.

Το ψηφιδωτό είναι επίσης ευρέως διαδεδομένο και στην περιοχή μας και μάλιστα , εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα μωσαϊκά πατώματα στο παλάτι των ιπποτών που είναι στρωμένα με ψηφιδωτά, αρχαίας, ρωμαϊκής και βυζαντινής τεχνοτροπίας, τα οποία έφεραν οι Ιταλοί από την Κω.

 

 

Εξίσου γνωστές είναι οι βοτσαλωτές αυλές, καθώς και τα βοτσαλωτά δάπεδα στις σάλες των σπιτιών σε πολλά χωριά του νησιού από παλαιότερες εποχές που διατηρούνται όμως μέχρι και σήμερα.
Τα ψηφιδωτά λοιπόν μπορεί να είναι πολύ γνωστά στη Ρόδο, όμως οι τεχνίτες σήμερα είναι ελάχιστοι…
Ένας από τους εναπομείναντες τεχνίτες ψηφιδωτών και βοτσαλωτών είναι ο κ. Νίκος Κελεπέρας, έργα του οποίου κοσμούν στην κυριολεξία εκκλησίες και μοναστήρια. Με καταγωγή από τη Σύμη, ξεκίνησε να ασχολείται ερασιτεχνικά με την τέχνη αυτή το 2006.

 

 

Όπως λέει στη «Ροδιακή» το κύριο επάγγελμά του ήταν πλακατζής, αυτή ήταν η εργασία του αλλά η τέχνη του ψηφιδωτού στην κυριολεξία τον… κέρδισε. Έτσι αποφάσισε να ασχοληθεί αποκλειστικά με το ψηφιδωτό. «Το ψηφιδωτό μου άρεσε, το είχα μέσα μου…» δηλώνει και όπως εξηγεί οι δημιουργίες του βασίζονται σε θρησκευτικά θέματα. Από εκεί αντλεί την έμπνευσή του, φτιάχνοντας εικόνες αγίων. «Μου αρέσουν περισσότερο τα εκκλησιαστικά θέματα, οι άγιοι…» λέει ενώ φτιάχνει και βοτσαλωτά δάπεδα στις αυλές εκκλησιών.

Για παράδειγμα έχει φιλοτεχνήσει την αυλή στην εκκλησία της Ψίνθου, έφτιαξε τα βοτσαλωτά στη μονή Θάρρι καθώς και τα βοτσαλωτά, στη μονή της Υψενής.

 

 

«Πολλές από τις εικόνες μου στολίζουν εκκλησίες της Ρόδου, για παράδειγμα τους Αγίους Αποστόλους, ενώ στο Θάρρι έχω κάνει τον Αρχάγγελο, στην Υψενή έχω αφιερώσει μία εικόνα του Αγίου Μελετίου, αλλά και στο εκκλησάκι που είναι στις Κάτω Πέτρες έχω δώσει εικόνες» δηλώνει ο κ. Κελεπέρας.

Τα υλικά και συγκεκριμένα οι πέτρες προέρχονται από την περιοχή μας, τις κόβει όπως λέει στα μαρμαράδικα και τις χρησιμοποιεί στα έργα του ενώ προμηθεύει και τους μαθητές του, τους οποίους κατά καιρούς διδάσκει.

Αυτό που θα πρέπει να σημειώσουμε είναι ότι ο κ. Κελεπέρας είναι… αυτοδίδακτος, δεν έχει κάνει κάποιες σπουδές και όπως λέει ρωτούσε και …μάθαινε!. Πάντως τα έργα του δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τα έργα των επαγγελματιών . Όμως ο ίδιος έκανε κάποια μαθήματα σε σχολεία, λέγοντας χαρακτηριστικά «πήρα τις ψηφίδες μου, τα τελάρα μου και πήγα εκεί και έκανα κάποια μαθήματα».

 

 

Πάντως η τέχνη του ψηφιδωτού λόγω της ιδιομορφίας της δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ένα προσοδοφόρο επάγγελμα. Χρειάζεται χρόνος, κόπος και ταλέντο για να είναι το αποτέλεσμα αυτό που πρέπει. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο δεν υπάρχουν πολλοί επαγγελματίες. Κατά τον κ. Κελεπέρα αν κάποιος θέλει να ασχοληθεί με την τέχνη αυτή πρέπει να το θέλει πάρα πολύ και κυρίως να το αγαπά και να το κάνει με τη ψυχή του, και γιατί όχι να αφιερωθεί σε αυτήν. «Αν κάνεις παζάρια θα χάσει την ουσία της τέχνης γιατί το ψηφιδωτό είναι τέχνη» όπως λέει.

Όταν ο ίδιος ξεκίνησε υπήρχαν πολύ λίγοι τεχνίτες, εκείνος όμως έμαθε την τέχνη σε κάποιους και έτσι ο αριθμός τους σήμερα έχει κάπως αυξηθεί. «Έχω κάνει μαθητές και μάλιστα πολύ καλούς και σε κάποιες περιπτώσεις είναι πολύ καλύτεροι από εμένα» υπογραμμίζει και τονίζει ότι όσοι επιλέγουν την τέχνη έχουν την υπομονή και έτσι μαθαίνουν…
Δεν είναι βέβαια μικρά παιδιά όπως θα ήθελε, είναι μεγαλύτεροι σε ηλικία, άτομα από 40 ετών και πάνω και μάλιστα οι περισσότερες είναι γυναίκες που φτιάχνουν μάλιστα όπως υπογραμμίζει … ωραία πράγματα.

Ο κ. Νίκος Κελεπέρας συνεργάζεται με πολιτιστικούς συλλόγους και το ΚΕΚ Γεννηματάς για τη διδασκαλία της τέχνης του ψηφιδωτού ενώ έχει παρουσιάσει τα έργα του σε αρκετές εκθέσεις μεταξύ των οποίων και στην έκθεση του συλλόγου εικαστικών Δωδεκανήσου το 2015. Δέχεται παραγγελίες και αναλαμβάνει εργασίες στο τηλέφωνο 6944 961125.