Κυριάκος Φiνας:  «Η οικονομική κρίση ευκαιρία παραγωγικής  αναδιάρθρωσης της δωδ/κής οικονομίας»

Πρόσφατα η «Δωδεκανησιακή ιστορική και λαογραφική εταιρεία», που εδρεύει στην Αθήνα, κυκλοφόρησε τον δέκατο τόμο που αποτελείται από 479 σελίδες και είναι αφιερωμένες στα 70 χρόνια (1947-2017) από την Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου. Τη γενική επιμέλεια και φροντίδα του έργου είχε ο Δωδεκανήσιος συγγραφέας και Γενικός Γραμματέας της ΔΙΛΕ Μιχάλης Εμμ. Αρφαράς.

Το περιεχόμενο του εν λόγω ιστορικού έργου υποδιαιρείται στον πρόλογο, στις επιστημονικές εργασίες και το τρίτο μέρος περιλαμβάνει, «Χρονικά, πνευματική κίνηση, δωδεκανησιακή βιβλιογραφία, βιβλιοκρισίες-βιβλιοπαρουσιάσεις».

Στις σελίδες 444-446 ο Μιχάλης Εμμ. Αρφαράς παρουσιάζει το έργο του συνεργάτη μας Κυριάκου Ι. Φίνα: «Η οικονομική κρίση, ευκαιρία παραγωγικής αναδιάρθρωσης της δωδεκανησιακής οικονομίας». Το εν λόγω έργο του κ. Φίνα εκδόθηκε με την οικονομική συνδρομή της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου, αποτέλεσε, δε, και ομιλία του συγγραφέα, την οποία οργάνωσε στη Ρόδο η εν λόγω Ένωση.

Ακολουθεί η παρουσίαση του κ.Μ. Αρφαρά:
«Ο Κυριάκος Ι. Φίνας, είναι γνωστός από τα ιστορικά τοπικού ενδιαφέροντος βιβλία του, αλλά και από τις αυτοτελείς μελέτες του πάνω σε θέματα οικονομίας. Δεκάδες μονογραφίες του καλύπτουν όλους, σχεδόν, τους παραγωγικούς κλάδους της τοπικής οικονομίας και οι παλαιότερες προτάσεις του βρίσκουν απήχηση μέσα από το χρόνο.

Το ανήσυχο πνεύμα του, σε συνδυασμό με τις γνώσεις και δεξιότητες που απέκτησε στη μακρόχρονη επιστημονική του πορεία, τον κατάταξαν στην κορυφή των ειδικών της δωδεκανησιακής οικονομίας. Κυκλοφόρησε το μελέτημα, «Η οικονομική κρίση, ευκαιρία παραγωγικής αναδιάρθρωσης της δωδεκανησιακής οικονομίας».

Στο πρώτο μέρος ο συγγραφέας κατανοεί σε βάθος την οικονομική κρίση που «αφορά τοπικά εμάς τους Δωδεκανήσιους, ήτοι της επιβαλλόμενης άμεσης αναγκαιότητας λήψης των ενδεδειγμένων πρωτοβουλιών, που να δρομολογηθεί ορθολογικά η αναδιάρθρωση της δωδεκανησιακής οικονομίας, η οποία, ωστόσο, επιβαλλόταν από  ετών να είχε επιδιωχθεί, αλλά και να είχε πραγματοποιηθεί. Καθόσον, εάν είχαν πραγματοποιηθεί, δεν θα είχαμε τόση επώδυνη κρίση, η εν πάση περιπτώσει, θα ήταν ηπιότερης μορφής, η οικονομική υποχώρηση-ύφεση, σε σύγκριση με την τωρινή...». Αυτά γράφει, μεταξύ άλλων, στην 9η σελίδα.

Ο συγγραφέας, με βαθιά γνώση των προβλημάτων της τοπικής οικονομίας, με κριτική σκέψη αναφέρεται σ’ αυτά, παραδειγματίζεται από το παρελθόν για να ερμηνεύσει και να παρουσιάσει το παρόν. Στη συνέχεια εντοπίζει τα προβλήματα της μονοδιάστατης ανάπτυξης τουρισμού, περνάει στις μονοκαλλιέργειες που παρατηρούνται στην αγροτική ζωή του τόπου και καυτηριάζει την ελλειπή παρουσία των θεσμών της οικονομικής ανάπτυξης.


Κάθε πρότασή του πλαισιώνεται με παραδείγματα, τα οποία αποτελούν σαφή και απλοποιημένη μέθοδο, ώστε να τεκμηριώνονται οι απόψεις του. Παράλληλα διευκολύνει τον αναγνώστη να κατανοήσει τα κείμενα ανεξάρτητα με την ιδιότητα ή το μορφωτικό επίπεδο. Προτείνει, δηλαδή, αιτιολογημένες και δοκιμασμένες λύσεις, οι οποίες συνδυαστικά θα μπορούσαν να επουλώσουν προβλήματα της οικονομικής καθίζησης των νησιών μας. Δίνει, θα λέγαμε, ιδιαίτερη σημασία στη διαχείριση της δημόσιας γης ως βάση για μία νέα αγροτική ανάπτυξη που θα βοηθήσει στην απεξάρτηση της τοπικής ζήτησης για γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα.

Προτείνει ακόμα τόνωση και αναβάθμιση των θεσμών, εξειδικευμένη εκπαίδευση και επενδύσεις. Η σπουδαιότερη, όμως, όσο και απλή πρόταση, μπορεί να θεωρηθεί η σύμπνοια όλων των Δωδεκανησίων σε επίπεδο Πολιτείας και πολιτών για το κοινό όφελος. Αυτή η διάσπαση μας διακρίνει ανέκαθεν.
Ο συγγραφέας προτείνει ακούραστα τη λειτουργία κάποιου τοπικού Οργανισμού, «...που θα επενέβαινε δραστικά στις διαφωνίες...» (σελ. 16), οι οποίες θα εκδηλώνονταν, όπως η ίδρυση Συντονιστικού Συμβουλίου Ανάπτυξης Δωδεκανήσου. Εδώ και 30-35 χρόνια το υποδεικνύει γραπτά και προφορικά, ως ένα φορέα που θα μπορούσε να επιλαμβάνεται και να επιλύει τα μεγάλα αναπτυξιακά θέματα της περιοχής.

Ο Κυριάκος Ι.Φίνας με εποπτικότητα τέμνει, εμβαθύνει, φιλοσοφεί και αναφέρεται σε απόψεις επιφανών Οικονομολόγων (Ελλήνων και ξένων), όπως του John Maynard Κeynes, του Ακαδημαϊκού Ξενοφώντα Ζολώτα, του Π. Ρουμελιώτη, του Δημ. Καλιτσουνάκη, του Τάσου Γιαννίτση κ.ά. Τα λόγια των ειδικών τα εντάσσει εύστοχα στην εκάστοτε πολιτική πραγματικότητα και τον οικονομικό περίγυρο. Δεν παραλείπει, δε, να κάνει λόγο για τις οικονομικές επιτεύξεις τοπικών παραγόντων, κατά την μεταπελευθερωτική ζωή της Δωδεκανήσου, τονίζοντας ταυτόχρονα ότι η σημερινή δωδεκανησιακή γενιά επωμίζεται βαριά κληρονομιά που οφείλει να παραλάβει και να ανδρειώσει και όχι να καταποντίσει, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα. Και δεν έχουν δικαίωμα οι νεότεροι να αφήσουν το παραγωγικό παρελθόν να σβήσει άδοξα.

Έτσι, συνοψίζοντας διαπιστώνουμε ότι ο Κυριάκος Ι. Φίνας έχει πλατιά εικόνα της δωδεκανησιακής οικονομικής πραγματικότητας και προτείνει το «μοτίβο»: Οργάνωση- δράση- έλεγχος και επανέλεγχος- θεσμική οργάνωση- επαναλειτουργία θεσμών.
***

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου του Κυριάκου Ι. Φίνα συγκροτείται από αναδημοσιεύσεις Μελετών (1993-1996) του ιδίου, για την ορθολογική διαχείριση και αξιοποίηση- όχι πώληση όπως τονίζει- της δωδεκανησιακής δημόσιας ακίνητης περιουσίας, η οποία, σύμφωνα με τα στοιχεία της Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου, η αξία της στη Δωδεκάνησο (ιδίως στα νησιά Ρόδος, Κως και Λέρος) ανέρχεται σε 2.401,2 εκατομμύρια ευρώ και αντιπροσωπεύει ποσοστό 0,88 τοις εκατό επί του συνόλου της χώρας. Κατατάσσεται, δε, στην πέμπτη σειρά: Θεσσαλονίκη, Μαγνησία, Φθιώτιδα, Πειραιάς, Δωδεκάνησο κλπ.

Ο συγγραφέας κάνει αναφορές με αριθμητικά στοιχεία, ως αντιδιαστολή σε ποικίλες καταστάσεις εποχών, με ανάδειξη και κατάδειξη των προβλημάτων. Ουσιαστικά ανατρέχει στις πηγές του, ώστε να ισχυροποιήσει κάθε πρότασή του για την επανίδρυση των θεσμών ζωτικής σημασίας, αλλά και την ανάπτυξη μιας άλλης μορφής γεωργίας. Νέας αγροτικής παραγωγής, που να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην όσο το δυνατόν καλύτερη διαχείριση των πόρων και ειδικά της γης, καθόσον, ιδίως για τη Ρόδο, ευνοεί και το κλίμα και η ιδιότητα της γης. Καθόσον, όπως ισχυρίζεται ο ίδιος: «...το μέλλον της δωδεκανησιακής οικονομίας δεν εξαρτάται μόνο από τον τουρισμό, όπως τουλάχιστον αφήνουν να ευνοηθεί μέχρι σήμερα.

Σημαντικό ρόλο πρέπει να παίξουν τόσο ο πρωτογενής τομέας, όσο και ο τομέας των μεταποιητικών δραστηριοτήτων, οι οποίοι μπορούν να εμφανίσουν μια μεγάλη αύξηση των δυνατοτήτων τους. Και ο τουρισμός έχει ακόμη προοπτικές ανάπτυξης σε περιφερειακό επίπεδο και η αγροτική οικονομία με βάση πλέον, την ιδιωτική πρωτοβουλία και όχι την οικογενειακή μορφή, που δεσπόζει κατά κανόνα, αλλά και η μεταποίηση, αρκεί ν’ αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρονται σε όλους τους κλάδους και ανάλογα με τις προϋποθέσεις, που υπάρχουν σε κάθε περιοχή χωριστά...». (σελ. 74-75).

Το βιβλίο, με τα συμπεράσματα του συγγραφέα ολοκληρώνεται με την καταχώρηση ιστορικού άρθρου από την ιταλική εφημερίδα «Il Messaggero di Rodi» (29-3-1938). Το άρθρο επεργάστηκε και μετέφρασε η εφημερίδα «Ροδιακή» η οποία με τον τίτλο: «Ο Αυτόνομος Οργανισμός Πρόνοιας δια την γεωργική βελτίωσιν», δημοσίευσε στις 2 Απριλίου του 1938 (φύλλο 1.817), σε ανάλογη στήλη.
Το δυσπρόσιτο αυτό κείμενο μπορεί να γίνει κτήμα κάθε αναγνώστη, μέσα από το βιβλίο του Κυριάκου Ι. Φίνα για περαιτέρω μελέτη, συλλογισμούς και προβληματισμούς».

ΜΙΧΑΛΗΣ ΕΜΜ. ΑΡΦΑΡΑΣ