Τι έμαθα φέτος από τους μαθητές μου;

Της
Ξένιας Λάμπρου, Φιλόλογου,
Msc Ψυχοπαιδαγωγική της ένταξης:
Ένα Σχολείο για Όλους

Η σχολική χρονιά οδεύει προς το τέλος της σηματοδοτώντας πως έχει έρθει και η στιγμή του απολογισμού που τις περισσότερες φορές κάνουν οι γονείς μαζί με τα παιδιά τους –μαθητές για το τι τους ζόρισε και τι τους διευκόλυνε, τι έμαθαν και πώς έγιναν καλύτεροι στον τρόπο με τον οποίο κατανοούν, οργανώνουν τη μελέτη τους, διαβάζουν και μαθαίνουν.

Όταν το αποτέλεσμα είναι άμεσα ορατό, θετικό και έχει εξελιχθεί το παιδί, οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δεχόμαστε εκφράσεις αναγνώρισης κι εκτίμησης, όπως: «Σας ευχαριστούμε για όλα όσα κάνατε για το παιδί μας», «Σας χρωστάμε πολλά που βοηθήσατε τόσο πολύ το παιδί μας», «Να είστε καλά, έχετε κάνει εξαιρετική δουλειά» κ.α. Πολύ τιμητικά είναι αυτά, δεν λέω!

Ωστόσο, η σχέση εκπαιδευτικού-μαθητή είναι αμφίδρομη, περιλαμβάνοντας και μια λιγότερο ορατή πλευρά πολύ πιο σημαντική: δεν επωφελήθηκαν μόνο τα παιδιά αλλά κι ο εκπαιδευτικός! Για το λόγο αυτό, νιώθω την ανάγκη να «στρέψω το φακό» στον δικό μου απολογισμό -με αναστοχαστική διάθεση- όπως και κάθε συναδέλφου εκπαιδευτικού που μπορεί να ταυτίζεται προκειμένου να ευχαριστήσω όλους τους μαθητές μου για όσα μου έμαθαν φέτος οι ίδιοι!

Μία εβδομάδα πριν σε συζήτηση με έφηβους μαθητές: «Κυρία, αν δεν ήσασταν εσείς,... εσείς με κάνατε να διαβάζω...», τότε χαμογέλασα και απάντησα με τη σειρά μου: «Κι εγώ θέλω να σας ευχαριστήσω γιατί αν δεν ήσασταν κι εσείς, δεν θα ήμουν αυτή που είμαι σήμερα και θα ήθελα να ξέρετε πως κι εσείς μου διδάξατε πολλά».«Τι εννοείτε πως εμείς σας έχουμε διδάξει πολλά;» με κοιτούσε η μαθήτρια έκπληκτη με γουρλωμένα τα μάτια! Μα φυσικά κι εμπλουτίστηκε το «σακουλάκι της εκπαιδευτικής μου εμπειρίας»!

Δώρο ανεκτίμητης αξίας! Πόση απερίγραπτη ευχαρίστηση, πληρότητα, υπερηφάνεια ένιωθα, όταν συνειδητοποίησα, πως στην εποχή της τεχνολογικά κυρίαρχης επικοινωνίας, το συναίσθημα στη μαθησιακή διαδικασία διαθέτει ακόμα δύναμη και ναι: ναι, μαθαίνουμε όλοι μας, μικροί και μεγάλοι, και με την καρδιά!

Αναντίρρητα, το έργο μας είναι σύνθετο και αρκετές φορές πολυεπίπεδο, για το πώς θα εντυπωθεί η κάθε μαθησιακή εμπειρία με τελικό παρονομαστή την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της εφηβείας. Η σχέση με τους μαθητές μας είναι βαρύνουσας σημασίας και τα συναισθήματα είναι πάντα εκεί, είναι ενεργά.

Αγαπώντας τη/τον «μαθήτρια/ ή»(παιδί) μέσα μας κατανοούμε πως στη μαθησιακή διαδικασία, το παιχνίδι με τη γνώση, το παιχνίδι του «χάνω-βρίσκω, αποδομώ-αναδομώ και νοηματοδοτώ», ενεργοποιεί άγχη στους μαθητές μας που συχνά δυσκολεύονται να διαχειριστούν με κυρίαρχο αυτό της ματαίωσης. Άρνηση, θυμός, επιθετικότητα, παραβίαση κανόνων, σχολική ανορεξία είναι μερος της σχολικής καθημερινότητας.

Τότε λειτουργίες, όπως η οριοθέτηση, το παιδαγωγικό «κράτημα» και η παιδαγωγική «εμπερίεξη», η ενθάρρυνση της επένδυσης του γνωστικού αντικειμένου από τους μαθητές και η δυνατότητα νέων ταυτίσεων, προβάλλονται ως ηθική επιταγή στην ημερήσια διάταξη μας. Στιγμές δύσκολες, στιγμές δημιουργικές, στιγμές χαράς...  Πού είμαστε όμως εμείς σ’ όλα αυτά και πώς ωφελούμαστε ώστε να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί στη δουλειά μας και καλύτεροι ως άνθρωποι ;

Στο δικό μου,λοιπόν, απολογισμό, οφείλω να παραδεχτώ πως η φετινή χρονιά υπήρξε πολύ παραγωγική. Αυτές οι στάσεις και συμπεριφορές που κάποιες φορές ενδεχομένως να ορίζονται σ’ άλλα πλαίσια και ως μαθησιακές & συναισθηματικές «δυσκολίες», για μένα μετασχηματίστηκαν σε πρόκληση για εξέλιξη.

Εγώ ευχαριστώ όλους εσάς τους μαθητές μέσα από την καρδιά μου για όσα μοιραστήκαμε, ανεξαρτήτως προσήμου, γιατί όλα αυτά με κινητοποίησαν και κατάφερα να:
• ανακαλύψω περαιτέρω την επινοητικότητα κι εφευρετικότητα μου
• οργανώσω ένα διευκολυντικό περιβάλλον μάθησης με αποδοχή
• παραδεχτώ την άγνοια και την ανεπάρκεια μου
• είμαι πιο δεκτική, ανοικτή και διαθέσιμη στα συναισθήματα σας, να εκφράζω πολύ πιο συχνά και τα δικά μου, να κλάψω και να γελάσω διατηρώντας την επαφή με την «παιδικότητα» μου
• ανιχνεύσω τι μπορεί να «κρύβεται» πίσω από μια συμπεριφορά και να γίνεται κίνητρο για απόκτηση γνώσης

• καλλιεργήσω ακόμα περισσότερο την ικανότητα μου για ενσυναίσθηση και ενεργητική ακρόαση, ακούγοντας για να καταλάβω κι όχι για να απαντώ
• εδραιώσω τα όρια μου κάθε φορά που «δοκιμάζονταν» και να αισθάνομαι ασφαλής μέσα σε αυτό που ορίζεται εκπαιδευτικό έργο
• μάθω από τα λάθη μου
• επιτρέψω την ταύτιση και να προωθήσω τη διαφοροποίηση αναδεικνύοντας τη μοναδικότητα του κάθε εφήβου

• διευρύνω τα όρια της υπομονής μου και να τα επαναπροσδιορίσω
• πω «όχι» σε γονείς που αρνούνταν να καταλάβουν πως με τη στάση τους δυσχέραιναν το έργο μου
• θυμηθώ γιατί διάλεξα αυτό το επάγγελμα, αυτό το γνωστικό αντικείμενο και να επιβεβαιώσω πως έκανα σωστή επιλογή.

Καλό καλοκαίρι σ’ όλους !!!