Άνθρωποι  παρόντες-απόντες

Γράφει η ψυχολόγος, Msc
Μαρία Καρίκη

Μερικές φορές κάποιοι άνθρωποι μπορεί να είναι δίπλα μας, αλλά ταυτόχρονα τους αισθανόμαστε και τόσο απόμακρους. Σαν να είναι ως φυσική παρουσία εκεί, αλλά η ουσία τους είναι κάπου αλλού, μακριά από εσένα. Δεν υπάρχει ουσιαστική επικοινωνία, έγνοια, ενδιαφέρον και προπαντώς ενσυναίσθηση. Σου δίνουν συχνά την εντύπωση ότι εκτελούν κάποιου είδους αγγαρεία ή ότι είναι κοντά σου από συνήθεια ή από υποχρέωση. Πόσο απογοητευτικό μπορεί να είναι κάτι τέτοιο όταν το συνειδητοποιείς.

Δεν αισθάνεσαι το «μαζί», αλλά περισσότερο δύο παράλληλες ζωές που απλά συναντιούνται επιφανειακά. Η απόσταση, η αδιαφορία, η σιωπή, η ανοχή, οι δικαιολογίες δημιουργούν ένα βολεμένο πλαίσιο όπου ο καθένας χάνεται στο δικό του μικρόκοσμο. Πόσο ισότιμες, άραγε, είναι οι σχέσεις που μας περιβάλλουν; Συναισθηματικά, ψυχικά, ηθικά παίρνουμε όσα δίνουμε; Καλύπτονται οι ανάγκες μας; Νιώθουμε σημαντικοί για αυτούς τους ανθρώπους;

Η μοναξιά δίπλα σε κάποιον που είναι απών είναι ακόμα πιο βαριά. Μπορεί να περιμένουμε να αλλάξει κάτι, να πείθουμε τον εαυτό μας ότι είναι «φάση» που θα περάσει, ωστόσο το κενό και ο φόβος για το επερχόμενο τέλος μεγαλώνει. Αρνείσαι συχνά να δεις το προφανές. Οι προσδοκίες για κατανόηση, έκδηλο ενδιαφέρον, αυτόβουλη προθυμία και πρωτοβουλία δεν ικανοποιούνται σχεδόν ποτέ και τότε είναι η στιγμή που νιώθεις ξένος από ό,τι μέχρι πρότινος σου φάνταζε οικείο.

Πώς μπορεί να διακρίνει κανείς την συναισθηματική παρουσία από την αντίστοιχη απουσία ενός ανθρώπου; Η παρουσία είναι κραυγαλέα, χειμαρρώδης, ανεξάντλητη. Σκέφτεσαι πριν σκεφτεί ο άλλος, μπαίνεις στη θέση του όσο και να απέχουν οι αντιλήψεις σας, θέλεις να προστατεύσεις, να διευκολύνεις, να σεβαστείς, να κατανοήσεις. Αποφεύγεις να πεις πράγματα που θα πληγώσουν, χρησιμοποιείς την ευγένειά σου και «καταπίνεις» ακόμα και αυτά που σε δυσανασχετούν. Ο άνθρωπός σου είναι η προτεραιότητά σου, το επίκεντρό σου, η έμπνευσή σου. Είσαι διατεθειμένος να προτείνεις, να λύσεις, να αναλάβεις περισσότερα από ό,τι σου αναλογούν.

Είσαι πρόθυμος να αφοσιωθείς, να δώσεις απλόχερα κομμάτια του εαυτού σου για το κοινό καλό. Καταπολεμάς τα αρνητικά και εστιάζεις τα θετικά.

Ο παρών - απών άνθρωπος είναι αποστασιοποιημένος, σχεδόν αδιάφορος. Προσφέρει το ελάχιστο που μπορεί και νιώθει καλά με αυτό. Δεν ανοίγεται, δεν εκφράζεται, αλλά μπορεί να αφήσει να υπονοηθούν πολλά. Βυθίζεται στα δικά του μεμονωμένα προβλήματα και όλοι και όλα του φταίνε. Δεν μοιράζεται συναισθήματα, σκέψεις και γεγονότα της καθημερινότητάς του. Περιορίζεται στην τυπική επικοινωνία, η οποία του είναι αρκετή. Αποφεύγει οτιδήποτε μπορεί να του χαλάσει την άνεση, τη βολή ή την ησυχία του.

Η σιωπή είναι συχνά η λύση του για πολλά. Ορθώνει τοίχους και προτιμά να μη συζητάει. Σαν να εξαφανίζονται τα προβλήματα όταν δεν τα αναφέρουμε, όταν δεν τα σκαλίζουμε. Η ενσυναίσθηση δεν είναι το δυνατό του σημείο, αφού όλα φιλτράρονται μέσα από τη δική του οπτική.

Η συναναστροφή με άτομα παρόντα – απόντα είναι επώδυνη. Η μοναξιά σε βαλτώνει, σε θυμώνει. Αναρωτιέσαι ποια τα οφέλη από τέτοιου είδους σχέσεις. Γιατί τις κρατάμε; Τι μπορεί να αλλάξει άραγε σε αυτούς τους ανθρώπους και να διαφοροποιήσουν τη στάση τους; Το πιο δύσκολο της υπόθεσης είναι το γεγονός ότι τις περισσότερες φορές δεν αντιλαμβάνονται οι ίδιοι την αποχή, την απουσία τους από τους άλλους.

Δεν βλέπουν κάποιο πρόβλημα όταν κλείνονται στο καβούκι τους και δείχνουν μόνο όσα εκείνοι κρίνουν ότι θέλουν να δείξουν και να πουν. Οι αγαπημένοι τους άνθρωποι, όμως, που νοιάζονται για αυτούς και θέλουν να αισθάνονται μια ουσιαστική επαφή και επικοινωνία, δυσανασχετούν με αυτό. Οι σχέσεις βαθαίνουν και δυναμώνουν μόνο όταν οι άνθρωποι ανοίγονται, μοιράζονται, συζητούν, είναι «μαζί» στα καλά και στα κακά.

Το να φορέσει ο καθένας το «προσωπείο» του, το ρόλο του και να θέσει σε προτεραιότητα την ατομικότητά του έναντι του σημαντικού του ανθρώπου, δεν αποτελεί καλό οιωνό για το μέλλον της σχέσης. Όλα μπορούν να υπάρξουν σε μια αρμονική ισορροπία. Και ο εαυτός μου και η ουσιαστική σύνδεσή μου με όσους επιλέγω να έχω κοντά μου. Είναι άδικο και ψυχοφθόρο να παλεύουμε σε μια σχέση για όσα θα έπρεπε κανονικά να είναι αυτονόητα…