Ασημαντότητα και αντίσταση

Γράφει ο
Θάνος Ζέλκας

Η αναπαραγωγή της μετριότητας και η καθιέρωση της ασημαντότητας ως επικρατούσας τάσης με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών μέσων, πέρα από προβληματισμό προκαλεί παράλληλα και έντονη ανησυχία σχετικά με το μέλλον αυτού του κόσμου. Σε όλο τον πλανήτη έχουμε καθημερινά συνεχείς βομβαρδισμούς με βλακεία, θεωρίες συνωμοσίας, προπαγάνδα στο μεγαλύτερο και πιο δεκτικό μέρος του πληθυσμού.

Δεν είναι λίγα τα παραδείγματα που μπορώ να απαριθμήσω. Μερικά εξ αυτών είναι τόσο οφθαλμοφανή που κάνουν έναν σκεπτόμενο νου να αμφιβάλει ακόμα και για την ίδια του την ύπαρξη. Κάποια είναι μάλιστα τόσο επικίνδυνα που θέτουν σε κίνδυνο τη διαιώνιση του είδους μας, όπως αυτό με το κίνημα κατά των εμβολιασμών που είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση ασθενειών που είχαν εξαφανιστεί εδώ και χρόνια.

Συμβαίνει το εξής αντιφατικό. Από τη μια στην εποχή μας μπορούμε να υπερηφανευόμαστε ότι η τεχνολογία έχει μια ραγδαία ανάπτυξη σε όλους τους τομείς και από την άλλη βλέπουμε κάθε λογής τσαρλατάνους να μονοπωλούν την επικαιρότητα, προβάλλοντας το τίποτα ως ύψιστη αξία. Αντί να επικροτούμε όλους εκείνους που αφιερώνουν τη ζωή τους στην επιστήμη και στον πολιτισμό, έχουμε φθάσει στο σημείο να θεοποιούμε νάρκισσους, ψευτοκουλτουριάρηδες και κάθε λογής αμφιλεγόμενες προσωπικότητες επειδή απλά “πουλάνε”.

Είναι προφανές ότι οι δύσκολες καταστάσεις που διανύει ο καθένας από εμάς, τον ωθούν σε δραστηριότητες που δεν απαιτούν υψηλές έγνοιες στον ελεύθερό του χρόνο. Είναι όμως άλλο το να παρακολουθεί κάποιος μια εκπομπή χαμηλής πνευματικής “διατροφικής” αξίας κι άλλο να φθάνει στο σημείο να ανακηρύσσει σε ήρωες τους πρωταγωνιστές της. Είναι επίσης άδικο για όλους εκείνους που με δεκάδες στερήσεις έχουν επιλέξει τον δύσκολο δρόμο, προκειμένου να κρατήσουν ψηλά τα ιδεώδη μας.

Τουλάχιστον στη χώρα μας δεν έχουμε άλλοθι για τη σημερινή μας κατάντια, διότι και μακρόχρονη λαϊκή παράδοση έχουμε και τέχνες και γράμματα που μπορούν να αποτελέσουν τη γραμμή άμυνας σε αυτή την επίθεση της αντικουλτούρας που δεχόμαστε. Κάποτε ολόκληρος ο λαός σιγοψιθύριζε μέσα από λαϊκά τραγούδια τους στίχους των μεγάλων ποιητών μας. Σήμερα οι στιχουργοί απλά ψάχνουν τις “λέξεις κλειδιά” για να βγάλουν ένα σουξέ και να “πιάσουν την καλή”.

Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλους κλάδους. Χάνεται η αγάπη και ο σεβασμός προς την ουσία. Η μόνη μας έννοια είναι η μεγάλη παραγωγή και η κατανάλωση. Κι εφόσον αυτά δεσπόζουν είναι αναπόφευκτο να επιδιώκεται η μειωμένη αντίληψη. Ποσότητα έναντι ποιότητας. Να χορταίνει το μάτι και το στομάχι κι ας είναι ο νους νηστικός, διότι αν συμβεί το αντίθετο θα ξεσηκωθούν οι μάζες και κάποιοι θα αναγκαστούν να ξεβολευτούν.

Εύλογα βέβαια κάποιος μπορεί να αναρωτηθεί: “Φταίει εκείνος που σερβίρει ή εκείνος που τρώει;”. Απάντηση απόλυτα σωστή δεν υπάρχει. Τη μεγαλύτερη ευθύνη την έχει πάντα αυτός που σερβίρει, διότι γνωρίζει εκ των προτέρων το περιεχόμενο. Από την άλλη όμως κι εκείνος που τρώει, οφείλει να έχει τη στοιχειώδη γνώση και αντίληψη γι’ αυτό που θα καταναλώσει. Άρα αναπόφευκτα και πάλι οδηγούμαστε στην παιδεία που λαμβάνει το άτομο στη ζωή του.

Η πραγματικότητα είναι πως πάντα θα υπάρχει και το καλό και το κακό. Η ουσία είναι να μπορεί κάποιος να το ξεχωρίζει και να επιλέγει συνειδητά τι θα ακολουθήσει. Κατά το Σωκράτη το κακό είναι η άγνοια του καλού. Αιώνες μετά το θάνατό του επιβεβαιώνεται ακόμα. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπόρεσαν να γνωρίσουν το καλό και έγιναν κακοί λόγω του περιβάλλοντός τους.

Κανείς δε ξέρει τι θα γίνονταν αν τους δινόταν μια άλλη ευκαιρία. Είναι όμως κρίμα σ’ ένα περιβάλλον που δεν υπάρχει μόνο η μια όψη, να επιτρέπουμε σε κάποιους να καλλιεργούν μόνο τη μία για να διασώσουν τα συμφέροντά τους. Είναι χρέος μας να αντισταθούμε στην παράνοια και στην ασημαντότητα.