Οι κλιματικές μεταβολές πυροδοτούν το έμφραγμα

Γράφει στα NEA ο Καθηγητής Δημήτρης Θ. Κρεμαστινός

Πρόσφατα δημοσιεύθηκε στο «European Heart Journal», το επίσημο περιοδικό της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη από επιστήμονες αμερικανικών και ευρωπαϊκών πανεπιστημίων, που εξέτασε τις κλιματικές και περιβαλλοντικές μεταβολές και το πώς επηρεάζουν την εκδήλωση ενός εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Τις τελευταίες δεκαετίες είδαν το φως της δημοσιότητας μια σειρά μελετών που συσχέτισαν τις μεταβολές των καιρικών συνθηκών, και ιδιαιτέρως της θερμοκρασίας και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με το έμφραγμα. Από τη μετανάλυση όλων αυτών των μελετών οι συγγραφείς της συγκεκριμένης εργασίας καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι πράγματι οι περιβαλλοντικοί παράγοντες πυροδοτούν μηχανισμούς της δημιουργίας θρόμβου, που αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία του εμφράγματος.

Οι πολύ υψηλές ή χαμηλές μεταβολές της θερμοκρασίας ενοχοποιούνται για τα καρδιαγγειακά συμβάματα, με μέση ημερήσια μεταβολή της θερμοκρασίας περί τους 10°C-12°C. Οσον αφορά την ατμοσφαιρική ρύπανση, ενοχοποιούνται οι αυξήσεις κυρίως του μονοξειδίου του άνθρακα και του διοξειδίου του αζώτου και του θείου.

Τρεις είναι οι βασικοί μηχανισμοί τους οποίους ενεργοποιούν οι ακραίες κλιματικές και περιβαλλοντικές μεταβολές που οδηγούν στο έμφραγμα: ο σπασμός των αρτηριών, η αύξηση της πηκτικότητας του αίματος και η αποσταθεροποίηση και ρήξη της αθηρωματικής πλάκας.

Εκείνο που αποδεικνύεται και από αυτή τη μελέτη είναι ότι το μέγεθος της αθηρωματικής πλάκας (δηλαδή η στένωση της αρτηρίας αυτή καθεαυτή) δεν παίζει τον πρωταρχικό ρόλο στην εκδήλωση του εμφράγματος του μυοκαρδίου. Κατά συνέπεια, το να εξαλείφονται με αγγειοπλαστική (μπαλονάκι) οι μεγάλες στενώσεις που απεικονίζονται στη στεφανιογραφία χωρίς να προκαλούν κανένα ενόχλημα, ουδόλως προφυλάσσει τον άρρωστο από το έμφραγμα.

Το 70% των εμφραγμάτων έχει αποδειχθεί ότι δεν οφείλονται στη ρήξη (σπασμό) των αθηρωματικών πλακών. Αρκεί μια απλή διάβρωση του εσωτερικού χιτώνα μιας αρτηρίας της καρδιάς για να προκαλέσει ενεργοποίηση και συγκόλληση των αιμοπεταλίων που δημιουργούν τον θρόμβο ο οποίος φράζει την αρτηρία και τα δημιουργεί.