Τοξικοί άνθρωποι στη ζωή σου...

Γράφει η ψυχολόγος, Msc
Μαρία Καρίκη


Κάποιοι άνθρωποι γύρω σου, όσο και αν δεν θες να το δεις καθαρά, αποτελούν μια μόνιμη πηγή παραπόνων, δυσανασχέτησης για τα πάντα και τους πάντες, καθώς και μιας ακατάπαυστης ροής αρνητικής κριτικής.  Προσπαθείς να τους καταλάβεις, να τους δικαιολογήσεις, αλλά πολλές φορές σε φέρνουν στα όριά σου. Δεν μπορείς να αντέξεις για πολύ την αρνητική τους στάση απέναντι στον κόσμο και τη ζωή. Χαρακτηριστικό των ανθρώπων αυτών είναι ότι μονίμως φταίνε κάποιοι άλλοι για ό,τι συμβαίνει στη ζωή τους. Ασκούν σκληρή κριτική σε ό,τι είναι διαφορετικό από τους ίδιους και δεν είναι ευχαριστημένοι σχεδόν με τίποτα.

Στην αρχή νομίζεις ότι μπορείς να τους εξηγήσεις, να τους επιχειρηματολογήσεις γιατί δεν πρέπει να είναι τόσο αρνητικοί. Έχεις την ψευδαίσθηση ότι με το διάλογο, με τις λέξεις θα καταλάβουν. Μετά από επαναλαμβανόμενες συζητήσεις τέτοιου είδους, όμως, διαπιστώνεις ότι οι λέξεις δεν τους αγγίζουν σχεδόν καθόλου. Είναι τόσο βαθιά ριζωμένη μέσα τους η αρνητική νοοτροπία που έχει σχεδόν γίνει μέρος της ταυτότητάς τους. Αναρωτιέσαι τι να έφταιξε άραγε. Ο τρόπος που μεγάλωσαν μέσα στην οικογένειά τους, τα βιώματα, οι απογοητεύσεις, τα απωθημένα όνειρα και συναισθήματα, το αίσθημα του ανικανοποίητου, διάφορα συμπλέγματα; Δεν ξέρεις αν θα πρέπει να θυμώσεις μαζί τους ή απλά να τους λυπηθείς.

Η συνύπαρξη μαζί τους είναι εξαιρετικά δύσκολη αν εσύ δεν ενστερνίζεσαι τη «φιλοσοφία» τους. Τους αρέσει να εντοπίζουν και να επισημαίνουν τα τρωτά σημεία των άλλων, τα οποία σχολιάζουν με αρνητική πρόθεση με την κάθε ευκαιρία. Δεν αναγνωρίζουν εύκολα τα θετικά στοιχεία στους ανθρώπους, ούτε τα επιτεύγματά τους. Συνηθίζουν να υποβιβάζουν τις επιτυχίες των άλλων.

Ως προς τη ζωή τους εστιάζουν πρωτίστως στα αρνητικά δρώμενα, επαναλαμβάνουν ό,τι από το παρελθόν δεν πήγε καλά, ενώ είναι συνεχώς προσανατολισμένοι προς την οπτική της «έλλειψης»: τι δεν έχουν, τι δεν έχουν κάνει, που δεν έχουν φτάσει στη ζωή τους με αποτέλεσμα να ζουν με έναν μόνιμο θυμό, ο οποίος τους διαβρώνει και τους δυστυχεί. Σπάνια μπορούν να νιώσουν βαθιά, ειλικρινή ευγνωμοσύνη για ό,τι υπάρχει στη ζωή τους, γιατί πολλά τα θεωρούν δεδομένα και δεν μπορούν να τα εκτιμήσουν σωστά.

Οι ίδιοι είναι δυστυχισμένοι γιατί αισθάνονται ότι η ζωή θα μπορούσε να τους είχε φερθεί καλύτερα. Αισθάνονται ότι θα έπρεπε να είναι κάπου αλλού, με άλλους ανθρώπους, με άλλη δουλειά, με άλλη ποιότητα ζωής. Όταν οι στόχοι τους δεν υλοποιούνται, νιώθουν εγκλωβισμένοι, «φυλακισμένοι» σε ένα παρόν και μέλλον που δεν τους αρέσει, που δεν τους αναλογεί. Έχουν συχνά βίαια ξεσπάσματα τόσο προς τους άλλους όσο και ως προς τον εαυτό τους. Μπορεί, επίσης, να εμφανίζουν και αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές τις οποίες φροντίζουν να κρύβουν καλά. Νιώθουν ότι βρίσκονται σε αδιέξοδο, ότι η ζωή δεν τους αγαπά, ότι ο χρόνος κυλάει γρήγορα και εκείνοι δεν προλαβαίνουν να κάνουν όλα αυτά που θέλουν. Βασανίζονται από αναρίθμητα «γιατί» και πονάνε πολύ που θα πρέπει να συμβιβαστούν και να «υποταχθούν» σε μια ρουτίνα που προηγουμένως έχουν αφορίσει.

Οι τοξικοί άνθρωποι δεν είναι κακοί. Αυτό που τους ορίζει δεν είναι η κακία, αλλά η αρνητικότητα στα πάντα. Τα φίλτρα των σκέψεών τους, τα στερεότυπά τους είναι «βουτιγμένα» σε μια αντίληψη αρνητική και επικριτική. Γίνονται αυστηροί, σκληροί, κυνικοί μερικές φορές. Τους λείπει η αισιοδιοξία, η ελπίδα, η πίστη για κάτι καλύτερο. Βγάζουν τα συμπεράσματά τους μέσα από τη δική τους ματιά πάνω στα πράγματα και δεν τους είναι εύκολο να ακούσουν ή να υιοθετήσουν διαφορετικές ερμηνείες της πραγματικότητας.

Την αισιοδοξία την «βαφτίζουν» αφέλεια και τη θετική στάση χαζορομαντισμό. Δεν είναι καθόλου εύκολο για εκείνους να ξεφύγουν από μια τόσο καλά δομημένη νοοτροπία της έλλειψης και της απαισιοδοξίας που έχουν χρόνια καλλιεργήσει εντός τους. Η πιθανότητα αλλαγής μπορεί να συμβεί μόνο αν αναγνωρίσουν αυτό το κομμάτι τους και αν αφήσουν άλλους ανθρώπους που είναι από τη φύση τους αισιόδοξοι να τους δείξουν ότι υπάρχει και άλλος τρόπος σκέψης…