Τα Δελφικά Παραγγέλματα: οι ηθικές “εντολές” των προγόνων μας

Επιμέλεια Αλέξανδρος Ν. Κατσαράς
Φιλόλογος
katsaras2002@yahoo.gr


Τα Δελφικά Παραγγέλματα ή Πυθίας Γράμματα είναι το καταστάλαγμα της σοφίας των σοφών της κλασσικής περιόδου, διατυπωμένης σε λιτά, ολιγόλεξα (δίλεξα ή τρίλεξα και σπάνια μέχρι  πεντάλεξα) αποφθέγματα.

Τα περισσότερα  ανήκαν στους  7 σοφούς της αρχαιότητας, ήταν χαραγμένα στο μαντείο των Δελφών, στον πρόσθιο τοίχο του πρόναου ή επί των παραστάδων της πύλης του μεγάλου ναού ή επί του υπέρθυρου ή επί των πολλών στηλών, που είχαν τοποθετηθεί στις πλευρές του ναού περιμετρικά . Αποτελούν μια πολύτιμη κληρονομιά γνώσης και σοφίας για τις επερχόμενες γενεές. Τα σημαντικότερα απ’ αυτά είναι:

• Νόμω  πείθου (Να πειθαρχείς στο νόμο)
• Θεούς  σέβου (Να σέβεσαι τους  θεούς)
• Γονείς  αίδου (Να σέβεσαι τους γονείς σου)
• Ηττώ  υπέρ δικαίου (Να καταβάλλεσαι για το δίκαιο)
• Γνώθι  μαθών (Γνώρισε αφού μάθεις)
• Ακούσας  νόει (Κατανόησε  αφού  ακούσεις)

• Σαυτόν  ίσθι  (Γνώρισε τον εαυτό σου)
• Εστίαν  τίμα  (Να τιμάς την εστία σου)
• Άρχε  σεαυτού  (Να  κυριαρχείς στον  εαυτό σου)
• Φίλους  βοήθει  (Να  βοηθάς τους φίλους σου)
• Θυμού  κράτει ( Να  συγκρατείς το  θυμό σου)
• Όρκω  μη χρω (Να  μην ορκίζεσαι)

• Φιλίαν  αγάπα  (Να αγαπάς τη φιλία)
• Παιδείας  αντέχου (Να προσηλώνεσαι στην εκπαίδευσή σου)
• Σοφίαν  ζήτει (Να  αναζητάς τη σοφία)
• Ψέγε  μηδένα  (Να  μην  κατηγορείς  κανένα)
• Επαίνει  αρετήν (Να επαινείς την αρετή)
• Πράττε  δίκαια (Να πράττεις  δίκαια)
• Φίλοις  ευνόει (Να  ευνοείς  τους  φίλους)
• Εχθρούς  αμύνου (Να προφυλάσσεσαι από τους εχθρούς)
• Ευγένειαν  άσκει (Να είσαι ευγενής)

• Κακίας  απέχου (Να απέχεις από την κακία)
• Εύφημος  ίσθι  (Να έχεις  καλή  φήμη)
• Άκουε  πάντα  (Να ακούς τα πάντα)
• Μηδέν  άγαν  (Να μην υπερβάλλεις)
• Χρόνου  φείδου (Να μη σπαταλάς  το  χρόνο)
• Ύβριν  μίσει (Να μισείς την ύβρη)
• Ικέτας  αίδου  (Να σέβεσαι τους ικέτες)
• Υιούς  παίδευε (Να εκπαιδεύεις τους γιους σου)
• Έχων  χαρίζου (Όταν έχεις, να χαρίζεις)

• Δόλον  φοβού (Να φοβάσαι το δόλο)
• Ευλόγει  πάντας  (Να λες καλά λόγια για όλους)
• Φιλόσοφος  γίνου (Να γίνεις φιλόσοφος)
• Γνούς  πράττε (Να πράττεις με  επίγνωση)
• Φόνου  απέχου (Να μη φονεύεις)
• Σοφοίς  χρώ (Να  συναναστρέφεσαι τους  σοφούς)
• Ήθος  δοκίμαζε (Να  επιδοκιμάζεις  το  ήθος)

• Υφορώ  μηδένα (Να μην είσαι  καχύποπτος)
• Τέχνη  χρω  (Να ασκείς την τέχνη)
• Ευεργεσίας  τίμα (Να τιμάς τις  ευεργεσίες)
• Φθόνει  μηδενί  (Να μη φθονείς  κανένα)
• Ελπίδα  αίνει  (Να δοξάζεις την ελπίδα)
• Διαβολήν  μίσει  (Να μισείς τη διαβολή)
• Δικαίως  κτω (Να αποκτάς δίκαια)
• Αγαθούς  τίμα (Να τιμάς τους αγαθούς)

• Αισχύνην  σέβου (Να σέβεσαι την  ντροπή)
• Ευτυχίαν  εύχου (Να εύχεσαι ευτυχία)
• Εργάσου  κτητά  (Να κοπιάζεις για πράγματα άξια κτήσης)
• Έριν  μίσει  (Να μισείς την  έριδα)
• Όνειδος  έχθαιρε (Να εχθρεύεσαι τον χλευασμό)

• Γλώσσαν  ίσχε (Να συγκρατείς τη γλώσσα σου)
• Έπου  θεώ  (Ακολούθα τον  θεό)
• Ύβριν  αμύνου (Να προφυλάσσεσαι από την ύβρη)
• Κρίνε  δίκαια (Να κρίνεις δίκαια)
• Λέγε  ειδώς  (Να μιλάς αφού μάθεις)
• Βίας μη  έχου (Να μην  έχεις  βία)
• Ομίλει  πράως  (Να ομιλείς με πραότητα)

• Φιλοφρόνει  πάσιν  (Να είσαι φιλικός με όλους)
• Γλώττης  άρχε  (Να ελέγχεις  τη γλώσσα  σου)
• Σεαυτόν  ευ  ποίει (Να ευεργετείς τον εαυτό σου)
• Ευπροσήγορος  γίνου (Να είσαι ευπροσήγορος)
• Αποκρίνου  εν  καιρώ (Να αποκρίνεσαι  την κατάλληλη στιγμή)
• Πόνει  μετά  δικαίου (Να  κοπιάζεις  δίκαια)

• Πράττε  αμετανοήτως (Να πράττεις  με σιγουριά)
• Αμαρτάνων  μετανόει (Όταν σφάλλεις, να μετανοείς)
• Οφθαλμού  κράτει (Να κυριαρχείς στους  οφθαλμούς  σου)
• Βουλεύου  χρήσιμα (Να σκέπτεσαι τα χρήσιμα)
• Φιλίαν  φύλασσε (Να  διαφυλάσσεις  τη φιλία)
• Ευγνώμων  γίνου  (Να είσαι ευγνώμων)

• Ομόνοιαν  δίωκε (Να επιδιώκεις την ομόνοια)
• Άρρητα μη  λέγε (Να μην λες αυτά που δεν λέγονται)
• Έχθρας  διάλυε (Να διαλύεις τις έχθρες)
• Γήρας  προσδέχου (Να αποδέχεσαι το γήρας)

• Επί ρώμη μη  καυχώ (Να μην καυχιέσαι για τη δύναμή σου)
• Ευφημίαν  άσκει (Να επιδιώκεις καλή φήμη)
• Απέχθειαν  φεύγε (Να αποφεύγεις την απέχθεια)
• Πλούτει  δικαίως  (Να πλουτίζεις δίκαια)
• Κακίαν  μίσει  (Να μισείς την κακία)

• Μανθάνων μη  κάμνε  (Να μην κουράζεσαι να μαθαίνεις)
• Ούς τρέφεις αγάπα ( Να αγαπάς αυτούς  που τρέφεις)
• Απόντι  μη  μάχου  (Να μην μάχεσαι αυτόν που  είναι  απών)
• Πρεσβύτερον  αιδού  (Να σέβεσαι τους  μεγαλύτερους)
• Νεώτερον  δίδασκε   (Να διδάσκεις τους   νεότερους)

• Πλούτω  απόστει  (Να  αποστασιοποιείσαι από τον πλούτο)
• Μη  άρχε υβρίζων (Να μην εξουσιάζεις  με αλαζονεία)
• Προγόνους  στεφάνου  (Να στεφανώνεις τους  προγόνους σου)

• Θνήσκε  υπέρ  πατρίδος (Να πεθάνεις για την  πατρίδα σου)
• Επί  νεκρώ μη γέλα  (Να μην περιγελάς τους νεκρούς)
• Ατυχούντι  συνάχθου  (Να συμπάσχεις με το  δυστυχή)
• Τύχη  μη  πίστευε (Να μην πιστεύεις την τύχη)
• Τελεύτα  άλυπος  (Να πεθαίνεις χωρίς  λύπη).