10+1 ερωτήσεις για τη χολοκυστεκτομή

Γράφει ο Δρ Μιχαήλ Σ. Κούρκουλος
MSc FRCS Χειρουργός Γαστρεντερικού-Λαπαροσκόπος Χειρουργός

Η Λαπαροσκοπική Χολοκυστεκτομή είναι η πιο συχνή Λαπαροσκοπική Επέμβαση στον προηγμένο κόσμο. Παραθέτουμε τις πιο συχνές ερωτήσεις που προκύπτουν σχετικά με το χειρουργείο.

1. Τι είναι η χολολιθίαση;
Οι γνωστές σε όλους πέτρες στη χολή είναι λίθοι που δημιουργούνται μέσα στη χοληδόχο κύστη. Το μέγεθος και ο αριθμός διαφέρουν, από τη λεγόμενη ‘λάσπη’, που οφείλεται σε πολλαπλούς λίθους κάτω του χιλιοστού, μονήρεις λίθους που φτάνουν από μισό εκατοστό ως 3-4 εκατοστά, ή πολλαπλούς λίθους, που μπορεί να είναι μερικές δεκάδες σε αριθμό. Μπορεί να περιέχουν μόνο χοληστερίνη, ή μόνο χολικά άλατα, ή συνδυασμό και των 2. Μπορεί να παραμείνουν στη χοληδόχο κύστη, ή να ακολουθήσουν την πορεία της χολής προς το λεπτό έντερο, προκαλώντας απόφραξη στην πορεία.

2. Που οφείλεται η χολολιθίαση;
Η χολολιθίαση εμφανίζεται πιο συχνά σε άτομα με αυξημένο σωματικό βάρος, σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, σε άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα και βόρειους πληθυσμούς, και η συχνότητα αυξάνεται με την ηλικία. Υπάρχει πολύ συχνά κληρονομική προδιάθεση. Ειδικές κατηγορίες ατόμων που μπορεί ν αναπτύξουν χολολιθίαση είναι άτομα με απότομη απώλεια βάρους (συμπεριλαμβανομένου χειρουργείου για απώλεια βάρους), άτομα με συγκεκριμένες αναιμίες που συνοδεύονται από καταστροφή ερυθρών αιμοσφαιρίων και άτομα με συγκεκριμένες παθήσεις του εντέρου όπως η κοιλιοκάκη και η νόσος Crohn.

3. Είναι η χολολιθίαση μου επικίνδυνη;
Η απάντηση μπορεί να δοθεί από Χειρουργό ή Γαστρεντερολόγο. Σε γενικές γραμμές, εφόσον οι πέτρες στη χολή δε συνοδεύονται από πόνο, δε θεωρούνται επικίνδυνες. Ο πόνος είναι τυπικός, εντοπίζεται στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς κάτω από τις πλευρές, και μπορεί να επεκτείνεται στο πλάι ή προς την πλάτη. Μη τυπικός πόνος μπορεί να σημαίνει διαφορετική αιτία που χρειάζεται διερεύνηση.  Αν όμως η χολολιθίαση είναι συμπτωματική, είτε με τη μορφή κωλικών που δε βελτιώνονται με κατάλληλη δίαιτα, είτε με τη μορφή επιπλοκών όπως χολοκυστίτιδα ή παγκρεατίτιδα, τότε είναι επικίνδυνη και χρειάζεται θεραπεία. Η ύπαρξη πολλαπλών μικρών λίθων μπορεί να σημαίνει αυξημένο κίνδυνο απόφραξης ή παγκρεατίτιδας. Η ανάπτυξη παγκρεατίτιδας σημαίνει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κι άλλων επεισοδίων.

4. Δεν έχω χολολιθίαση αλλά πολύποδες  στη χοληδόχο κύστη. Τι σημαίνει αυτό;
‘Όπως σε πολλά άλλα  μέρη του σώματος, και στη χοληδόχο κύστη μπορούν ν αναπτυχθούν πολύποδες. Είναι συνήθως μικροί και σχεδόν πάντα ασυμπτωματικοί. Εφόσον ένας πολύποδας έχει διάμετρο κάτω από μισό εκατοστό δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Όταν το μέγεθος είναι ανάμεσα σε μισό και ένα εκατοστό αρκεί η παρακολούθηση με υπερηχογράφημα. Αν το μέγεθος είναι πάνω από ένα εκατοστό, ή αν αυξηθεί το μέγεθος τους σε διαδοχικά υπερηχογραφήματα, τότε υπάρχει κίνδυνος ανάπτυξης κακοήθειας και πρέπει να αφαιρείται η χοληδόχος κύστη. Οι πολλαπλοί πολύποδες επίσης αντιμετωπίζονται με αφαίρεση της χοληδόχου κύστης.

5. Είναι απαραίτητο να αφαιρεθεί η χοληδόχος κύστη μου;
Σύμφωνα με τα παραπάνω, η χοληδόχος κύστη πρέπει να αφαιρείται στις εξής περιπτώσεις:            
 - Χολολιθίαση με πόνο που δε βελτιώνεται με δίαιτα, ή εφόσον ο πάσχων δε θέλει ν ακολουθήσει δίαιτα για την υπόλοιπη ζωή του                                                                                               
- Χολοκυστίτιδα: Κατά προτίμηση η επέμβαση γίνεται εντός 72 ωρών από την έναρξη του πόνου, ή μετά από 6 εβδομάδες ώστε να υποχωρήσει η φλεγμονή            
- Παγκρεατίτιδα: Η επέμβαση πρέπει να γίνει όσο το δυνατόν νωρίτερα μετά την ανάρρωση, και κατά προτίμηση εντός 2 εβδομάδων                                                                  
- Απόφραξη χοληφόρων  με ίκτερο: Η επέμβαση πρέπει να γίνεται μετά από ERCP
- Πολύποδες χοληδόχου κύστης: Αφαίρεση επιβάλλεται όταν το μέγεθος του πολύποδα είναι πάνω από 1 εκατοστό, αν αυξάνεται σε επανέλεγχο ή όταν υπάρχουν πολλαπλοί πολύποδες

6. Τι άλλες εναλλακτικές υπάρχουν εκτός από το χειρουργείο;
Η δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά, συνήθως είναι αρκετή για ν απαλλάξει από τα συμπτώματα της χολολιθίασης. Εναλλακτικά μπορούν να δοκιμαστούν φαρμακευτικές θεραπείες για μείωση του μεγέθους των λίθων, αλλά απαιτούν μακροχρόνια αγωγή και συνήθως οι λίθοι αναπτύσσονται ξανά μετά τη λήξη. Σε άτομα άνω των 75 ετών, η ERCP μπορεί να μειώσει σημαντικά την πιθανότητα ανάπτυξης επιπλοκών από τους χολόλιθους. Σε πολύ βαριά χολοκυστίτιδα, μπορεί να είναι απαραίτητη η εξωτερική παροχέτευση της χοληδόχου κύστης από ακτινολόγο.

7. Θ’ αλλάξει η ζωή μου μετά την αφαίρεση της χοληδόχου κύστης;
Η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης δεν προκαλεί κανένα πρόβλημα στη συντριπτική πλειοψηφία των πασχόντων. Σε ελάχιστες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε άτυπα κοιλιακά ενοχλήματα που οφείλονται είτε σε δυσλειτουργία του χοληφόρου δέντρου, ή σε ουλώδη ιστό λόγω της επέμβασης. Πολύ σπάνια μπορεί να υπάρξει χρόνια διάρροια που αντιμετωπίζεται φαρμακευτικά.

8. Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της Λαπαροσκοπικής Χολοκυστεκτομής;
Υπάρχουν διεθνώς αποδεκτές επιπλοκές μετά από χολοκυστεκτομή, οι οποίες είναι πολύ καλά μελετημένες και μερικές φορές αναπόφευκτες. Εκτός από τις γενικές επιπλοκές όπως αιμορραγία και μολύνσεις, υπάρχει πολύ μικρή πιθανότητα  (0.3%) τραυματισμού του χοληφόρου δέντρου και του εντέρου, που αποτελούν πολύ σοβαρές επιπλοκές. Το ποσοστό αυξάνεται όσο πιο πολύπλοκη είναι μια επέμβαση, και μειώνεται με την εμπειρία του χειρουργού. Μεγάλες αιμορραγίες απειλητικές για τη ζωή είναι σπάνιες αλλά όχι απίθανες.

9. Υπάρχει περίπτωση να χρειαστώ ‘ανοιχτή’ επέμβαση;
Το σημαντικό είναι να γίνει η επέμβαση με ασφάλεια, και όχι το μέγεθος της τομής. Συνήθως μια χολοκυστεκτομή ξεκινάει λαπαροσκοπικά και μπορεί να χρειαστεί μετατροπή σε ανοιχτή σ ένα ποσοστό ως 5%, αν και είναι χαμηλότερο όσο αυξάνει η εμπειρία (1% σε προσωπική σειρά άνω των 2 χιλιάδων επεμβάσεων). Η ανοιχτή επέμβαση συνοδεύεται από περισσότερο πόνο, μακρύτερη νοσηλεία και ανάρρωση και καθυστερημένη επιστροφή σε εργασία και άσκηση. 

10. Μήπως είναι καλύτερο να χειρουργηθώ με ρομπότ;
ΟΧΙ! Η ρομποτική επέμβαση αυξάνει αδικαιολόγητα το κόστος, διπλασιάζει το χρόνο χειρουργείου, και δεν προσφέρει κανένα πλεονέκτημα σε σχέση με το λαπαροσκοπικό χειρουργείο. Το ρομπότ δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ικανότητα και την εμπειρία του χειρουργού.

11. Με τι κριτήρια πρέπει να επιλέξω το χειρουργό μου για μια επέμβαση Λαπαροσκοπικής Χολοκυστεκτομής;
Λόγω των σπάνιων αλλά δραματικών επιπλοκών που μπορεί να προκύψουν από μια λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, πρόκειται για μια σημαντική επιλογή.  Η παχυσαρκία, τα πολλαπλά επεισόδια χολοκυστίτιδας, και οι συμφύσεις από προηγούμενα χειρουργεία αυξάνουν την πιθανότητα επιπλοκών, και καλό είναι ν αναζητεί κανείς χειρουργό με εκτεταμένη εμπειρία στην προχωρημένη λαπαροσκοπική χειρουργική.