Η ιστορία της Σύμης  στην παραδοσιακή ναυπηγική

Κύριε Διευθυντά,
Διαβάζοντας το βιβλίο της Ευαγγελίας Γεωργά-Χατζηνικήτα « Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΥΜΗΣ», αισθάνθηκα την ανάγκη να γράψω τις παρακάτω γραμμές που δεν απηχούν στο σύνολό τους την αξία αυτού του εξαίρετου πονήματος, αλλά για να εκφράσω  τα συγχαρητήριά μου για ένα ολοκληρωμένο έργο που δίνει ανάγλυφα την εικόνα του χθες ενός νησιού, της Σύμης, που έγραψε ιστορία στη θάλασσα και που διακρίθηκε στη Ναυπηγική,  στην σπογγαλιεία, την αλιεία και το εμπόριο ανά τα πελάγη.

Η συγγραφέας ξεκινά την αφήγησή της από τον Όμηρο, όταν ο Τηλέμαχος αρμάτωσε τη σχεδία του για να βρει τον πατέρα του Οδυσσέα. Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο, ο αναγνώστης βρίσκει στις σελίδες του πλήθος από την ονοματολογία του κάθε εξαρτήματος του πλοίου της τότε εποχής, με τα έργα της Ναυπηγικής  από τα χέρια των φημισμένων πρωτομαστόρων καραβομαραγκών της Σύμης.

Η διάκριση και η φήμη της Ναυπηγικής στη Σύμη έχει να επιδείξει στις αρχές του 20ου αιώνα  τους  πρωτομάστορες καραβομαραγκούς Ηλία Πάχο, Τριαντάφυλλο Ζαχαρίου, Φίλιππή Σ. Σαρρή, Φώτη Γ. Κατσουράκη, Βασίλη Ζαχαριά, Ιωάννη Γ. Ψαρό, Μιχάλη Ι. Ζαχαριά, Μανώλη Γιαννά, Σταύρο Ι. Γιαννά για να συνεχίσουν την  παράδοση στα μέσα του 20ου αιώνα με τα έργα τους, οι Γ. Ψαρός, Αντ. Κυραμαριός, Βασίλης Ζαχαριάς, Κυριάκος Χάσκας, Μανόλης Μοράρης με το γιό Στέλιο, ο Πέτρος Τσαταλιός, Δημ. Σαρρής και ο Ηλίας Χάσκας.

Στην περιοχή του Νημποριού διακρίνεται στην κατασκευή σήμερα των πλαστικών σκαφών ο Γ. Χάσκας γιός του Κυριάκου, στο Χαράνι οι Γιάννης  Μανωλέσκος και Γ. Νικολίτσης, συνεχίζοντας την παράδοση των οικογενειών τους.

Τα τελευταία 50 χρόνια η ψυχή του Ταρσανά του Χαρανιού ο Μανώλης Μοράρης με το γιό του Στέλιο.

Στην πλειάδα των καραβομαραγκών με διακρίσεις στην Ελλάδα και εκτός Ελλάδος ξεχωρίζει σήμερα ο Μιχάλης Χατζηνικολάου.

Στη συλλογή της μικροναυπηγικής  του Θανάση Αντ. Πολιά διασώζεται σήμερα ικανός αριθμός διαφόρων τύπων πλεούμενων.

Αν για λόγους οικονομίας χώρου παρέλειψα ονόματα,  στο βιβλίο γίνεται λεπτομερής μνεία από τη συγγραφέα.

Η Ναυτοσύνη της Σύμης  διακρίνεται από αρχαιοτάτων χρόνων όπως αναφέρεται στην Ιλιάδα, όταν με τρία πλοία του Νiρέα  έλαβε μέρος στον Τρωϊκό πόλεμο .

Ύστερα από σκληρή και επίπονη δουλειά, έρευνα και μελέτη, η συγγραφέας δίδει στον αναγνώστη με το πόνημά της, όρους που μόνον οι ειδικοί του χώρου γνωρίζουν, όπως Ταρσανάς που σημαίνει ναυπηγείο, καρνάγιο από το Ιταλικό  carenaggio με την ίδια έννοια, τους διάφορους τύπους πλοίων  που ξεχωρίζουν από το σχήμα, τη χρησιμότητα και γενικά την κατασκευαστική τους γραμμή, ενδεικτικά Βαρκαλάς, Τρεχαντήρι, Μπριγκαντίνα, Καγκάβα, Καραβόσκαρο, Πέραμα, κ.λ.π.

Περιγράφονται στο βιβλίο με κάθε λεπτομέρεια, τα εξαρτήματα κάθε πλοίου σύμφωνα με τη ναυτική ορολογία, τα τμήματα  του εξαρτισμού των πλοίων, όπως σπιράγιο, κουβούσια, κρουζέτο, κουπαστή, παπαδέλια, κόντρα καρίνα, ακράτι, σωτρόπι, σκαρμοί, βαθικό, στραγαλιές, ταρακλαμάς, πέτσωμα κ.α. που  ξεφυλλίζονας ο αναγνώστης το βιβλίο θα κατανοήσει από τις περιγραφές και τα σχεδιαγράμματα, πόσο δύσκολη είναι η ονοματολογία των διαφορετικών τύπων πλοίων.

Παρατίθενται σπάνια έγγραφα των περασμένων αιώνων και συμβόλαια με προδιαγραφές κατασκευής πλοίων.

Δεν αφήνει την παραμικρή λεπτομέρεια η συγγραφέας, ενημερώνοντας τον αναγνώστη στο τέλος κατασκευής του πλοίου, τη διάνοιξη με ειδικό εργαλείο των αρμών (κενά) που αφήνουν τα ξύλα κατά την κατασκευή τους την τοποθέτηση στουπιού ανάμεσά τους και τέλος με επάλειψη με πίσσα, με τα εργαλεία του τελευταίου τεχνίτη του καλαφάτη,  τη ματσόλα, το σκεπάρνι και το σφυρί.

Γενικά το πόνημα αυτό, εξιστορεί και απεικονίζει τη φήμη και τη ιστορία της Σύμης, που με τους πρωτομαστόρους  καραβομαραγκούς  του, έγραψε ιστορία.

Αξίζουν συγχαρητήρια στη συγγραφέα που κατόρθωσε να συγκεντρώσει τόσα στοιχεία, περιγραφές, σχεδιαγράμματα και ονόματα των φημισμένων καραβομαραγκών που έκαναν τη Σύμη γνωστή στα πέρατα της οικουμένης.

Διαβάζοντας το βιβλίο ένας που υπηρέτησε το υγρό στοιχείο, που ξεκίνησε από το καΐκι για να συνεχίσει στους ωκεανούς, θαυμάζει και επαινεί το επίπονο έργο της συγγραφέως και παράλληλα προβληματίζεται και λυπάται γιατί όλο αυτό τον πλούτο της ιστορίας ενός νησιού, τον έχουμε καταχωνιασμένο σε ακατάλληλους χώρους  χωρίς οι Αρχές του τόπου να μεριμνήσουν και συμβάλουν στη δημιουργία ενός χώρου μουσείου για να στεγάσει τα αριστουργήματα μικροναυπηγικής του Πολιά και του Μαστρο Μιχάλη Χατζηνικολάου, του μοναδικού στα χρόνια μας ρομαντικού τεχνίτη του πλοίου. 

Κλείνοντας, με αυτή τη λιτή μου αναφορά και τα συγχαρητήρια και θαυμασμό μου για το σπουδαίο  έργο της συγγραφέως, κρούω τον κώδωνα στις τοπικές Αρχές και γιατί όχι και στο Υπουργείο Πολιτισμού, να συμβάλουν για τη διάσωση όχι αποκλειστικά  της ναυτικής ιστορίας της Σύμης, αλλά για τη ναυτοσύνη του Έλληνα, το κατασκευαστικό του δαιμόνιο στη θάλασσα και γενικότερα την επιτυχημένη  διαδρομή του Έλληνα ανά τα πελάγη.

Με τις ευχαριστίες μου για τη φιλοξενία,

Με τιμή,
Νίκος Εμμ. Χαραλάμπης
Συνταξιούχος Α’ Πλοίαρχος Ε.Ν.