H στήλη της Ροδιακής  «Φλας στο παρελθόν»

Γράφει η Μαίρη Παπανδρέου

Η 2η σελίδα της ΡΟΔΙΑΚΗΣ, «ΦΛΑΣ στο Παρελθόν», έχει πολλούς φανατικούς αναγνώστες, που τη διαβάζουν αμέσως μετά το πρωτοσέλιδο, καθώς μας ταξιδεύει δεκαετίες πίσω, και ζούμε την τότε ατμόσφαιρα της Ρόδου και τους Ροδίτες που δυστυχώς, δεν είναι πιά μαζί μας.

Στο φύλλο της Τρίτης 12.2. με συγκίνηση φέραμε στο νου, την υπέροχη μορφή του μεγάλου Δάσκαλου Γρηγόρη Κυνδιλίδη. Φυσικό και αναμενόμενο είναι, ο Δάσκαλος Γρηγόρης Κυνδιλίδης, να έχει μεταλαμπαδεύσει το Ήθος του στα φυσικά και πνευματικά του παιδιά. Ήταν από τους πρώτους Ροδίτες που είχα γνωρίσει στις αρχές του 1960.

Πράος, μειλίχιος, χαμογελαστός, δεχόταν τους πολλούς του φίλους, στον όμορφο μυρωδάτο κήπο του σπιτιού του, όποτε το επέτρεπε ο καιρός και στη σάλα του σπιτιού του, όταν έκανε ψύχρα ή έβρεχε. Χαμογελαστή και φιλόξενη, η σύζυγός του, πάντα υποδεχόταν τους επισκέπτες εγκάρδια.

Ο Δάσκαλος Γρηγόρης Κυνδιλίδης, έδινε «μαθήματα ζωής» σε όλους και μοιραζόταν μαζί τους τις αστείρευτες γνώσεις του και τις εμπειρίες του. Ποτέ δεν μιλούσε για την πατριωτική του δράση κατά τη διάρκεια της Ιταλικής Κατοχής.

Όμως, ο πρώην μαθητής του στην Αμαράντειο, αείμνηστος ιατρός Δρ. Μανώλης Τηλιακός, μου διηγήθηκε γεμάτος συγκίνηση, πως ο «Δάσκαλος» Γρηγόρης Κυνδιλίδης , στις Εθνικές και Θρησκευτικές εορτές, πήγαινε στην τάξη με ένα βιολί, μια διπλωμένη ελληνική σημαία στον κόρφο του και το Ιερό Ευαγγέλιο.

Έστελνε δυο παιδιά έξω από τον περίβολο του σχολείου ως «φύλακες αγγέλους», μη φανεί κανένας Ιταλός καραμπινιέρος, κι εκείνος άπλωνε την Ελληνική σημαία πάνω στην έδρα, εναπόθετε επάνω της το Ιερό Ευαγγέλιο, κι αφού προσευχόταν με τους μαθητές του, έπαιζε στο βιολί τον Εθνικό μας Ύμνο και όλοι μαζί σιγοτραγουδούσαν συγκινημένοι.

Ο σεμνός Δάσκαλος, και ως συνταξιούχος, παρέδιδε δωρεάν μαθήματα σε μαθητές και μαθήτριές που είχαν ανάγκη ιδιαιτέρων. Έδινε επίσης μαθήματα ελληνικής γλώσσας και σε αλλοδαπούς που ζούσαν στη Ρόδο και αγαπούσαν τον τόπο μας, και πάλι εντελώς δωρεάν. Μία του μαθήτρια ήταν και η αείμνηστη Ούτε Ψημορίφου, σύζυγος του Ροδίτη δικηγόρου Ευάγγελου Ψημόριφου, Γερμανίδα Βαρόνη.

Της παρέδιδε μαθήματα καθημερινά και ήταν πραγματικά μια ευγενική και προσηνής προσωπικότητα. Πήγαινε η Ούτε Ψημορίφου στο σπίτι του και ήταν ιδιαίτερα επιμελής ‘μαθήτρια’ καθώς λάτρευε τη Ρόδο και την ελληνική μας γλώσσα. Κάποια στιγμή, ο Δάσκαλος, φτερνίστηκε και προς μεγάλη του έκπληξη άκουσε την Ούτε Ψημορίφου να του λέγει: «Σκάσε»!

Τη ρώτησε λοιπόν, πως έμαθε αυτή τη φράση και η ευγενική μαθήτριά του, του απάντησε: «Άκουσα πολλές φορές, τη Ροδίτισσα οικιακή βοηθό μου, να λέγει «σκάσε» στον εαυτό της, κάθε φορά που φτερνιζόταν. Σκέφτηκα πως είναι κάτι σαν ευχή και σας το είπα»…

Μια επίσης ιδιαίτερη προσωπικότητα, υπήρξε και ο αείμνηστος Μιχάλης Βιττώριας, που είχα την καλή τύχη να γνωρίσω αμέσως μόλις ήρθα με την οικογένειά μου στη Ρόδο. Πάντα χαμογελαστός, με εκλεπτυσμένο χιούμορ, βροντώδη φωνή, έψελνε και τραγουδούσε σε κάθε ευκαιρία, συμπαρασείροντας τους συνδαιτημόνες του.

Σε μια τέτοια χαρούμενη συντροφιά, του μίλησα για το βιβλίο που μόλις είχα διαβάσει στα αγγλικά, του Λόρενς Ντάρελ, «Reflections on a Marine Venus», που αναφερόταν στη Ρόδο, καθώς είχε ζήσει εδώ επί Ιταλικής κατοχής, ως γραμματέας του Αγγλικού Προξενείου για καμουφλάζ, ενώ ήταν στέλεχος της Αντίστασης κατά των Ιταλών.

Ο αείμνηστος Μιχάλης Βιττώριας τότε, αποκάλυψε πως είχε δράσει και συνεργαστεί στην  ομάδα του Λώρενς Ντάρελ, και είπε γελώντας χαρακτηριστικά: «Βρε τον αθεόφοβο! Αυτό το βιβλίο έγραφε, όταν κάθε βράδυ έπαιρνε τη γραφομηχανή του και μια λάμπα πετρελαίου, την εναπόθετε πάνω σε έναν Μουσουλμανικό τάφο στο Αιγυπτιακό Νεκροταφείο κι έγραφε όλη νύχτα»;! Τόσο αυθόρμητα και απλά, ο Μιχάλης Βιττώριας, αποκάλυψε την αντιστασιακή του δράση.

Είναι γνωστό το μικρό και γραφικό σπιτάκι που έμενε τότε ο Λώρενς Ντάρελ, στην άκρη του Αιγυπτιακού νεκροταφείου, στο τέρμα της οδού Αμερικής. Δίκαια παραχωρήθηκε στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Δωδεκανήσου.

Η κόρη του Λώρενς Ντάρελ, είχε αγοράσει με τον τιτλούχο σύζυγό της ένα παραδοσιακό σπίτι στη Λίνδο, καθώς λάτρευε τη Ρόδο, φυσικά εξ αιτίας του πατέρα της. Έρχονταν στη Ρόδο από το Φθινόπωρο μέχρι την Άνοιξη, και τα καλοκαίρια ζούσαν στην Αγγλία, διότι τους ενοχλούσε η ζέστη. Τους γνώρισα σε Διεθνές Συνέδριο στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου – Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών – που είχε διοργανώσει ο Καθηγητής Ιωάννης Λυριτζής. Με εντυπωσίασε η απλότητά τους και η λατρεία τους για τη Ρόδο. Θυμάμαι το απίστευτο περιστατικό που συνέβη κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος για καφέ.

Από μια αδέξια κίνησή του, ο αείμνηστος σύζυγός της κόρης του Ντάρελ, έχυσε τον καφέ του στο πέτρινο δάπεδο. Η σύζυγός του, χαμογελώντας του είπε: «Αγαπητέ μου, εσύ είσαι υπεύθυνος για αυτήν την ακαταστασία, εσύ λοιπόν, πρέπει να επαναφέρεις την τάξη….»

Κι εκείνος, πήγε σε κάποιον εσωτερικό χώρο, πήρε ένα σφουγγαρόπανο και χαμογελαστός σφουγγάρισε το χυμένο καφέ! Πραγματικά, τα έχασα από την έκπληξη, αιφνιδιάστηκα και δεν ήξερα πως ν’ αντιδράσω σε ένα τέτοιο μάθημα ευγένειας, δημοκρατικότητας και υπευθυνότητας, και μάλιστα από έναν τιτλούχο! Θέλησα πριν λίγα χρόνια να τους επισκεφτώ στη Λίνδο.

Έμαθα, από φίλους Λινδιακούς, πως είχαν γεράσει αρκετά, δεν μπορούσαν πλέον να έρχονται και είχαν πουλήσει το σπίτι τους.