Καπεταναίοι  και τόσοι άλλοι...

Γράφει ο Θανάσης Καραναστάσης

Από μικρό παιδί θαύμαζα τους ναυτικούς. Πολλοί απ’ αυτούς σύχναζαν στο καφενείο του πατέρα μου, εγώ εκτελούσα πολλές από τις παραγγελίες τους.

Ενας απ’ αυτούς ο “Γεμέλλης”, ο καπετάν Μανώλης Ζαφείρης, έκανε μεταφορές με το καΐκι του. Ηταν αυτός που “έκοβε” τις θρούμπες (=ανεμοστρόβιλους) με μαυρομάνικο μαχαίρι. Ανθρωπος της θάλασσας από τα παιδικά του χρόνια.

Ναυτικός και ο γιος του Λευτέρης, 92 ετών σήμερα. Απολαμβάνω την παρέα μαζί του και τις ιστορίες που μου λέει κάθε φορά που τον  συναντώ όταν πάω στο χωριό μου.

Μυθική μορφή κι ο καπετάν Στεφανής Κόκκινος, από τη Σύμη, παντρεμένος με πρώτη εξαδέλφη του πατέρα μου. Εκανε μεταφορές κι εμπορευόταν προϊόντα από τη μια ως την άλλη άκρη της Δωδεκανήσου.
Η συναρπαστική ζωή του θα μπορούσε να γραφεί σε βιβλίο.

Πολλούς τέτοιους εργάτες της θάλασας από τη Σύμη, τη Χάλκη, τη Νίσυρο, την Κάλυμνο και άλλα νησιά είχα γνωρίσει τις δεκαετίες του 1950 και 1960. Ορισμένων θυμούμαι ακόμη τα ονόματα, άλλων όχι.

Θυμούμαι οπωσδήποτε τον χαλκίτη καπετάν Μαρκάκη. Με το καΐκι του, φορτωμένο μέχρι τα μπούνια με καρπούζια και πεπόνια, έκανα το πρώτο μου ταξίδι στη Ρόδο, ταξίδι που κράτησε 20 ώρες! Ηταν σαν να είχα διασχίσει... ωκεανό.

Είχα γράψει εκτενέστερα, για το ταξίδι αυτό πριν από μερικά χρόνια. Το μέλλον μου επιφύλασσε πολλές γνωριμίες με καπετάνιους, με λοστρόμους, μηχανικούς και ναύτες. Και είχα πάντα πολύ καλές σχέσεις με όλους αυτούς τους ανθρώπους.

Αρκετοί με τίμησαν με τη φιλία τους και μου έμαθαν πράγματα σχετικά με τη δουλειά τους, με τις εμπειρίες και τις περιπέτειες τους που δεν γνώριζα πριν.

Σοβαροί, μετρημένοι και με απόλυτη αίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια πρωτίστως των επιβατών αλλά και των εμπορευμάτων που αναλαμβάνουν να μεταφέρουν.

Αν και η δράση τους εκτυλίσσεται πάνω στο υγρό στοιχείο, παραμένουν... προσγειωμένοι με τον τρόπο που σκέφτονται και ενεργούν. Τους τιμώ και τους σέρβομαι απεριόριστα.

Εκανα μαζί τους εκατοντάδες θαλάσσιες εκδρομές, κυρίως προς τη Σύμη, την Κω, την Τήλο και τη Νίσυρο.
Ξεκίνησα αυτά τα ταξίδια, πριν από 45 χρόνια με τον καπετάν Μόρφη (Μορφωπό) Πιπίνο. Από αυτόν έμαθα πως δημιουργούνται, από που ξεκινούν και ποιά πορεία ακολουθούν τα μελτέμια.

Ζει στην Κάσο και χάρηκα ιδιαίτερα όταν ύστερα από καμιά σαρανταριά χρόνια, τον συνάντησα ξανά, λίγους μήνες πριν εδώ στη Ρόδο.

Ναυτικοί είναι και οι αδελφοί του Ηλίας, Νίκος και Λούκας με τους οποίους  διατηρώ φιλική σχέση. Πολλά ταξίδια, στα χρόνια που ακολούθησαν, έκανα με τον καπετάνιο από τη Σύμη Φιλήμονα Μανωλέσκο.

Και με τον Ηλία Δουρόπουλο από την Κάλυμνο, κυρίως με τα υδροπτέρυγα και το ταχύπλοο σκάφος της Τήλου. Με τον Ηλία συναντιόμαστε κατά καιρούς ή επικοινωνούμε τηλεφωνικά.

Μου διαφεύγουν κι άλλα ονόματα αυτή τη στιγμή, αλλά η εκτίμηση μου προς τα πρόσωπα τους παραμένει πάντα ισχυρή.

Οπωσδήποτε οφείλω και μια αναφορά στους μηχανικούς των πλοίων όπως στον μαστρο-Τάσο, στον μαστρο-Φίλιππο, στον μαστρο-Γιώργο και άλλους.

Είναι αυτοί που εγγυώνται την συνέχιση του ταξιδιού, γιατί αποκαθιστούν κάθε ενδεχόμενη μηχανική βλάβη.

Είναι γοητευτικός ο τρόπος που οι ναυτικοί διηγούνται ιστορίες. Οι περιγραφές τους για τόπους και ανθρώπους που γνώρισαν. Οι κίνδυνοι που αντιμετώπισαν διασχίζοντας τους ωκεανούς, οι παγίδες μέσα από επικίνδυνα περάσματα, η διαφορετική εικόνα του έναστρου ουρανού σε άλλα γεωγραφικά μήκη και πλάτη και άλλα πολλά.

Διαπιστώνει κανείς, κουβεντιάζοντας μαζί τους, πόσο διαβασμένοι είναι πολλοί από τους έλληνες ναυτικούς. Ιδίως εκείνοι που ταξίδευαν με ποντοπόρα πλοία.

Από καιρό σκεφτόμουν να εκφράσω δημόσια την εκτίμηση και τον θαυμασμό μου γι’ αυτούς τους γενναίους και ξεχωριστούς ανθρώπους.

Το κάνω τώρα για να τιμήσω και την μνήμη του εξαίρετου φίλου μου, του καπετάν Κώστα Λυτού.
Συμπληρώνονται είκοσι χρόνια από τον πρόωρο θάνατο του, στις 18 Σεπτεμβρίου του 1997.

Με τον Κώστα ταξίδεψα για δεκαπέντε περίπου χρόνια. Στη θάλασσα θαύμαζα τους χειρισμούς του. Στη στεριά απολάμβανα την παρέα του.

Στην παρέα μας εκείνα τα χρόνια μετείχαν οι Στέλιος Παπαδουκάκης, εκπρόσωπος της εταιρείας Μαμιδάκη στη Ρόδο, ο Θεόδωρος Χατζηκυριάκος, ο κατ’ εξοχήν γνώστης της ακτοπλοϊκής ιστορίας και της κρουαζιέρας στην περιοχή μας, ο καπετάν Ηλίας και κάποιοι άλλοι μερικές φορές.

Για τον καπετάν Κώστα, ότι κι αν γράψω θα είναι λίγο. Θα σημειώσω μόνο το πως ΔΕΝ μου ανακοίνωσε τον θάνατο της μητέρας μου.

Ηταν Τετάρτη, 6 Σεπτεμβρίου του 1995, ταξιδεύαμε για Κω. Μόλις είχαμε περάσει τον Κάβοπ-Κρίο όταν χτύπησε το VHF. Στην άλλη άκρη της γραμμής ήταν ο καπετάν Γιάννης Παναγιωτάκης.

Μόλις τελείωσαν τη συνομιλία τους με ρώτησε:
- Θανάση άκουσες τι μου είπε ο καπετάν Γιάννης;
- Οχι Κώστα, με τα παράσιτα δεν κατάλαβα τι είπατε.
- Η μαμά σου δεν είναι καλά.

Την θλιβερή είδηση μου ανακοίνωσε ο καπετάν Γιάννης όταν αποβιβάστηκα στην πολεμική προβλήτα της Κω.
Δύο χρόνια αργότερα ο αγαπητός φίλος μπάρκαρε για το αιώνιο ταξίδι.

Αισθάνομαι τυχερός που μου δόθηκε μέσω της δουλειάς μου, η ευκαιρία να γνωρίσω “καπεταναίους και τόσους άλλους...”.

Τους αφιερώνω αυτό το τόσο ταιριαστό για την περίπτωση τους τραγούδι του Γιώργου Μητσάκη.

Τώρα, απόμαχος κι εγώ, δεν θα πάψω να ενδιαφέρομαι για τις ιστορίες των ναυτικών μας.

Οι καπετάνιοι Ηλίας Κωτιάδης και Μιχάλης Μισσός, με τους οποίους συναντιέμαι κατά καιρούς, πρόθυμα ανταποκρίνονται στο ενδιαφέρον μου.