In Memoriam: Γιάννης Πετρόπουλος 1935-2017

Στις 2 Σεπτεμβρίου 2017 απεβίωσε στην Αθήνα ο Γιάννης  Πετρόπουλος, ο οποίος από την πλευρά της μητέρας του καταγόταν από τη Ρόδο. ΄Ηταν γιός του Ηρακλή και της  Δέσποινας Πετροπούλου το γένος Αντωνίου, εγγονής του Ιωάννη Βενετοκλή από την πλευρά της μητέρας της Μαριγώς. 

Γεννήθηκε στο Πορτ Σάιντ της Αιγύπτου το 1935, όπου ολοκλήρωσε  τις γυμνασιακές του σπουδές και στη συνέχεια σπούδασε φυσικοχημεία στην Αγγλία. ΄Ελαβε το πτυχίο του από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (1955) και το διδακτορικό του από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ (1955). Εργάστηκε στη μεταδιδακτορική ομάδα του  Richard Barrer  στο Imperial College (1959 – 1962) και στη συνέχεια εργάστηκε για ένα χρόνο στο  Brookhaven National Laboratory  στην πολιτεία της Νέας Υόρκης.  

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα συνέχισε την ερευνητική του εργασία στο νεότευκτο τότε Ερευνητικό Κέντρο  ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, όπου ίδρυσε το  εργαστήριο μελέτης των φαινομένων μεταφοράς της ύλης και δημιούργησε μια επιστημονική σχολή ειδικευμένη στα φαινόμενα διάχυσης στην Ελλάδα. 

Το έργο του κέρδισε σύντομα παγκόσμια αναγνώριση και προσκλήθηκε ως επισκέπτης καθηγητής από διάφορα ακαδημαϊκά ιδρύματα, όπως  το   Tokyo  Institute of Technology (1975) το κρατικό πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας (1978) και το Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Ουάσιγκτον (1986). Αναγνωρίζεται ως ένας από τους πρώτους επιστήμονες που συνέβαλαν στην καθιέρωση του «Δημόκριτου» ως  κορυφαίου ερευνητικού κέντρου στην Ελλάδα και παγκοσμίως, εξακολούθησε δε να προσφέρει τις υπηρεσίες του αμισθί από το 1997, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε, μέχρι τη χρονιά του θανάτου του.

Η Ρόδος είχε μια σημαντική θέση στη ζωή και την καρδιά του Γιάννη Πετρόπουλου. ΄Ηταν ο τόπος του, όπου επέστρεφε κάθε καλοκαίρι από τα παιδικά του χρόνια μέχρι πρόσφατα για να περάσει τις διακοπές του στον όμορφο οικογενειακό του πύργο στην Ιξιά και να  συναντήσει τους συγγενείς και τους φίλους του. 

Κατά τη νεκρώσιμη ακολουθία της 8ης Σεπτεμβρίου 2017 στον Ιερό Ναό Κωνσταντίνου και Ελένης του Νεκροταφείου Ζωγράφου τον αποχαιρέτησε ο καθηγητής της Σχολής  Χημικών Μηχανικών του Ε.Μ.Π   Δ. Θεοδώρου με τον ακόλουθο επικήδειο:

»Φίλε Γιάννη,
Είναι μεγάλη η οδύνη της απώλειάς σου.  Δύσκολο να αποδεχθεί κανείς ότι δεν θα σ’ έχουμε πια ανάμεσά μας, ότι δεν θα μπορούμε πια να ερχόμαστε στο ασκητικό σου γραφειάκι στο «Δημόκριτο» ν’ αναζητούμε τη συμβουλή σου και να καθοδηγούμαστε από τη σοφία σου.

Υπήρξες εξαιρετικό δείγμα του Αιγυπτιώτικου Ελληνισμού, με μια πνευματικότητα και καλλιέργεια που σπάνια συναντά κανείς.  Πολίτης του κόσμου, μετά από λαμπρές σπουδές στην αγαπημένη σου Φυσικοχημεία στο Ηνωμένο Βασίλειο, αρνήθηκες τη θέση ερευνητή που σου προσφέρθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να εντοπισθείς στην Ελλάδα.  Όλη σου η επιστημονική σταδιοδρομία εξελίχθηκε στο «Δημόκριτο».  Εκεί δούλεψες με απαράμιλλη αφοσίωση και έμπνευση.  

Με την οξύνοια, διορατικότητα και ασυνήθιστη φυσική διαίσθηση που σε διέκριναν, έβαλες την Ελλάδα στο χάρτη της έρευνας των μεμβρανών και των φαινομένων μεταφοράς στα πολυμερή.  Έστησες μια ομάδα που, παρά τα πενιχρά μέσα που διέθετε, διακρίθηκε διεθνώς με το πρωτότυπο και χρήσιμο θεωρητικό και πειραματικό της έργο.  

Ήταν αξιοζήλευτα ο σεβασμός και η εκτίμηση που σου έτρεφαν οι ανά τον κόσμο αυθεντίες του πεδίου σου, στις οποίες αναμφισβήτητα συγκαταλέχθηκες.  Μια αυθεντία καθαρά Ελληνική, με όλο της το έργο στην Ελλάδα.
Υπήρξες πάντα ορθολογιστής, με ξεκάθαρη σκέψη.  Αυστηρός πρώτα με τον εαυτό σου και μετά με τους άλλους, δεν παρασύρθηκες ποτέ από συναισθηματισμούς και διατήρησες τη νηφαλιότητά σου ακόμα και υπό τις πιο δύσκολες περιστάσεις.  

Πολυμαθής, πνευματώδης, με Βρετανικό φλέγμα και πηγαία ευγένεια, ήσουν απολαυστικός σε κάθε συζήτηση, επιστημονική ή μη.  Ταυτόχρονα, λιτός, ασκητικός, με μια λακωνική σοφία και έναν Ιαπωνικό μινιμαλισμό, υπήρξες υπόδειγμα μετριοφροσύνης.  

Εξέφραζες την άποψή σου με σθένος και την υποστήριζες με αδιάσειστα επιχειρήματα, χωρίς ίχνος έπαρσης.  Σχεδόν πάντα αποδεικνυόταν σωστή.  Ποτέ δεν συμβιβάσθηκες, ποτέ δεν παρεξέκλινες απ’ αυτά που πίστευες για να γίνεις αρεστός.  Ήσουν μια σταθερή αξία μέσα στην αβεβαιότητα και τη ρευστότητα που μας περιβάλλουν.  

Όταν σε γνώριζε κανείς καλύτερα, ανακάλυπτε ένα πλούσιο συναισθηματικό κόσμο και μια βαθειά, ανιδιοτελή αγάπη για την οικογένειά σου, πρωτοστατούντος του φίλου Άρη, και για τους συνεργάτες σου.  
Με τη διδασκαλία σου, την έρευνά σου και τη φιλία σου έχεις αγγίξει τις ζωές πολλών ανθρώπων κατά πολύ θετικούς τρόπους.  Για την ερευνητική ομάδα μας, την Ομάδα Μοριακής Θερμοδυναμικής και Προτυποποίησης Υλικών στο «Δημόκριτο», υπήρξες εμπνευστής και φύλακας άγγελος, πολύτιμος αρωγός στην υπέρβαση όλων των εμποδίων που εμφανίσθηκαν στην πορεία.

Ήταν προνόμιο να σε έχουμε φίλο και συνεργάτη.  Θα μας λείψεις αφάνταστα.   Παρηγορούμαι στη σκέψη ότι πάντα θα ζει μέσα μας το παράδειγμά σου της αφοσίωσης στην επιστήμη, της αστείρευτης πνευματικής δημιουργικότητας, της ανιδιοτελούς προσφοράς, της ευθύτητας και ανωτερότητας του χαρακτήρα.  Καλό σου ταξίδι.»

Ο ανηψιός του Άρης Δρακόπουλος και οι συγγενείς και φίλοι στη Ρόδο