Λεξιστορείν: «Ήξεις αφήξεις», ο αινιγματικός χρησμός της Πυθίας

Επιμέλεια Αλέξανδρος Ν. Κατσαράς
Φιλόλογος
katsaras2002@yahoo.gr


Όταν κάποιος δεν μιλά ευθέως, αλλά αντίθετα δίνει διφορούμενες και ασαφείς απαντήσεις , του ζητάμε να αφήσει τα « ήξεις, αφήξεις».

Τα  δύο ρήματα είναι μέλλοντες των ρημάτων «ήκω» και «αφήκω». Το πρώτο σημαίνει έχω  φθάσει και το δεύτερο επιστρέφω.

Η φράση αποτελεί τμήμα ενός χρησμού της Πυθίας με πλήρη μορφή «ἥξεις, ἀφήξεις, οὐκ  ἐν πολέμῳ θνήξεις» και ο οποίος άλλαζε νόημα  ανάλογα σε  ποιο σημείο της φράσης έμπαινε το κόμμα  με αποτέλεσμα να καταστεί συνώνυμο της ασάφειας.

α) “ἤξεις , ἀφήξεις, οὐ  θνήξεις  ἐν  πολέμω = θα φθάσεις,  θα επιστρέψεις , δεν θα πεθάνεις στον πόλεμο”
(β) “ἤξεις , ἀφήξεις  οὐ, θνήξεις  ἐν πολέμω = θα φθάσεις, δεν θα επιστρέψεις , θα πεθάνεις στον πόλεμο”