Λεξιστορείν: Το Γυμνάσιο των γυμνών και το Λύκειο του φωτός

Επιμέλεια Αλέξανδρος Ν. Κατσαράς
Φιλόλογος
katsaras2002@yahoo.gr
 

Το Γυμνάσιο στην αρχαία Ελλάδα ήταν το  γυμναστήριο, ο τόπος  όπου γυμνάζονταν οι νέοι, για να αποκτήσουν σωματική δύναμη και αθλητικές ικανότητες.

Ήταν ο χώρος  όπου διεξάγονταν τα γυμνάσια (δηλαδή οι γυμναστικές ασκήσεις). Ετυμολογικά συνδέεται με τη λέξη "γυμνός" καθώς όσοι συμμετείχαν στις γυμναστικές ασκήσεις έπρεπε να παρουσιάζονται γυμνοί.

Με την πάροδο του χρόνου σε αυτά τα γυμναστήρια άρχισαν να προσχωρούν φιλόσοφοι, διάφοροι διανοούμενοι, οι οποίοι ανέπτυσσαν εκπαιδευτική/πνευματική δραστηριότητα. Έτσι τα  γυμνάσια στους  μεταγενέστερους  χρόνους  εξελίχθηκαν  σε εκπαιδευτικά  κέντρα , κάτι δηλαδή σαν το σημερινό σχολείο.

Η λέξη  Λύκειο προέρχεται από την αρχαία λέξη Λύκειον, που ήταν  γυμναστήριο της αρχαίας Αθήνας. Οφείλει την ονομασία του σε γειτονικό ιερό κοντά στον Ιλισό αφιερωμένο στον Λύκειο Απόλλωνα, ενώ εκεί συνήθιζε επίσης να διδάσκει ο Αριστοτέλης.

O θεός Απόλλων λεγόταν  Λύκειος , επειδή θεωρούνταν  θεός του φωτός  (από την αρχαία και σπάνια λέξη λύκη =φως) . Από κει και οι λέξεις  λυκαυγές (το γλυκοχάραμα του ήλιου το πρωί από τον ορίζοντα της ανατολής), και λυκόφως (η χρονική περίοδος από την έναρξη της δύσης του  Ηλίου μέχρι την έλευση του πλήρους σκότους). Έτσι η σημερινή  λέξη Λύκειο  σημαίνει το σχολείο εκείνο που  χαρίζει το φως της γνώσης και διαλύει τα σκοτάδια της αγνοίας.