Δικαιολογώντας  τα αδικαιολόγητα...

Γράφει η ψυχολόγος, Msc
Μαρία Καρίκη


Πόσες φορές στη ζωή μας έχουμε δικαιολογήσει ανθρώπους, καταστάσεις, αντιδράσεις και συμπεριφορές που ίσως δεν θα έπρεπε; Γιατί συμβαίνει κάτι τέτοιο όταν τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα εναντίον όσων θέλουμε να δικαιολογήσουμε; Μπορεί πολύ απλά να μη θέλουμε να πιστέψουμε στην κακή εκδοχή. Η αλήθεια πονάει και δεν είμαστε πάντα έτοιμοι να τη δεχτούμε.

Η ανάγκη μας να κατανοήσουμε, να υπερασπιστούμε βγαίνει έντονα σε δικούς μας, κοντινούς ανθρώπους. Ακόμα κι αν κάποια πράγματα είναι προφανή, αρνούμαστε πολλές φορές να δούμε κατάματα την πραγματικότητα. Ψάχνουμε απεγνωσμένα κάτι που να μπορεί να εξηγεί καλοπροαίρετα αυτό που συμβαίνει. Παρασυρόμαστε συναισθηματικά και αναζητάμε τον καλό εαυτό στον καθένα. Ως ένα σημείο, κάτι τέτοιο είναι θεμιτό. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να να αφήνουμε τον εαυτό μας να θυματοποιείται, αλλά ούτε και να συγκρουόμαστε με άλλους ανθρώπους που προσπαθούν να μας πουν αυτό που εκείνοι πιο καθαρά αντιλαμβάνονται.

Διαφορετικά, θα πρέπει να υποθέσουμε ότι όλοι οι άλλοι κάνουν λάθος και μόνο εμείς έχουμε καταλάβει τι ακριβώς συμβαίνει…
Εθελοτυφλούμε συνειδητά ή μη γιατί θέλουμε να αποφύγουμε συγκρούσεις, αφυπνίσεις, απογοητεύσεις. Δυσκολευόμαστε να δεχτούμε κάτι κακό για τους αγαπημένους ανθρώπους μας. Μάλιστα, γινόμαστε επιθετικοί σε όποιον «τολμάει» να πει κάτι που δεν μας αρέσει καθόλου.

Έτσι, όμως, το μόνο που καταφέρνουμε είναι να απέχουμε από την πραγματικότητα και να δίνουμε τη δική μας ερμηνεία (που μας συμφέρει και δεν μας πονάει), αλλά και να πληγώνουμε άλλους ανθρώπους που είναι ειλικρινείς απέναντί μας. Ίσως θα μπορούσαμε –προτού αντιδράσουμε- σε ό,τι δεν μπορούμε να αποδεχτούμε εύκολα, να κοιτάξουμε με μια πιο κριτική ματιά όλο αυτό που εξελίσσεται μπροστά μας. Χωρίς τη διάθεση να κατηγορήσουμε απαραίτητα, αλλά και ούτε και να συγκαλύψουμε.

Έχουμε την τάση να δικαιολογούμε τους γονείς μας, τους συντρόφους μας, τα παιδιά μας. Αγάπη δεν είναι να τα βλέπεις όλα «ροζ». Αγάπη είναι να μπορείς ανάμεσα στα ωραία συναισθήματα να εντοπίζεις και συμπεριφορές, στάσεις, αντιλήψεις με τις οποίες δεν συμφωνείς και να το λες! Αγάπη δεν σημαίνει ανοχή άνευ όρων, ούτε σιωπή.

Έτσι δεν θα δώσεις ποτέ την ευκαιρία σε αυτούς που αγαπάς να γίνεις ο καθρέφτης τους και ίσως με μια σου λεξη, με μια επισήμανση να τους βοηθούσες να γίνουν καλύτεροι. Ο «καθρέφτης» δεν χρειάζεται να είναι καυστικός, επικριτικός, προσβλητικός. Δεν θα μπορεί όμως για πάντα να ωραιοποιεί, να παρακάμπτει, να δικαιολογεί.

Πρόκειται για ένα προσωπικό στοίχημα για τον καθένα. Αν θα καταφέρει να δει έξω από τα συναισθήματά του. Αν θα μπορέσει να είναι δίκαιος, όσο το δυνατό αντικειμενικός… Η παγίδα του να δικαιολογούμε τα αδικαιολόγητα μας κράτάει σε σχέσεις και σε καταστάσεις μη υγιείς. Πιθανώς να καταστρέφει και τις άλλες σχέσεις όπου ακούγονται πράγματα που δεν μας ευχαριστούν.

Το πόσο θα εγκλωβιστεί κάποιος σε μια τέτοια άρνηση και πλάνη εξαρτάται από την προσωπικότητα και την ωριμότητά του. Η αυτοκριτική, η διερευνητική ματιά σε ό,τι μας περιβάλλει, η «δεύτερη» και ίσως και «τρίτη» ανάγνωση των όσων διαδραματίζονται γύρω μας είναι τα μόνα εργαλεία που διαθέτουμε για να νιώσουμε πιο σίγουροι ότι δεν αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα συναισθηματικά, μεροληπτικά.

Πριν προλάβουμε να απορρίψουμε με τις φωνές τα όσα μας λένε, ας εξετάσουμε την πηγή της πληροφόρησης, την αξιοπιστία και την πρόθεσή της. Πριν καταδικάσουμε άκριτα ως ψέματα τα όσα δεν μας αρέσουν, ας είμαστε πιο προσεκτικοί, πιο «ανοιχτοί». Πολλές φορές ανάμεσα στα ψέματα λέγονται και οι μεγαλύτερες αλήθειες… και εμείς απλά τις προσπερνάμε…