Στα πλαίσια δεκαετούς κατεύθυνσης να  χαραχθεί ο άξονας μοντέλου παραγωγικού  προσανατολισμού της Δωδεκανήσου

Γράφει ο Κυριάκος Ι. Φίνας

β’ μερος

στ) Οι απόψεις του Γιάννη Ζίγδη
Ο αείμνηστος Δωδεκανήσιος πολιτικός Γιάννης Ζίγδης, που στις 21 του Οκτωβρίου 2017 έκλεισαν 20 χρόνια από το θάνατό του και του οποίου η συμβολή στη μεταπελευθερωτική πορεία ανάπτυξης της δωδεκανησιακής οικονομίας υπήρξε διαχρονική και καθοριστική, όπως και του Στέλιου Κωτιάδη, σε διάλεξή του στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών στις 11 Δεκεμβρίου 1996, με θέμα: «Η Ελλάδα στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Θετικές και αρνητικές προοπτικές», υποστήριξε, πως ένα σημαντικό ποσοστό των κεφαλαίων που προέρχονται από τα Κοινοτικά Κονδύλια που διατίθενται για τα μεγάλα έργα υποδομής εκείνων των παραδοσιακών παραγωγικών κλάδων, οι οποίοι είναι εξαγωγικοί ή, θα οδηγούσαν αμέσως στην αύξηση του πραγματικού εθνικού εισοδήματος, περιορίζοντας τις εισαγωγές όπως η υπό την ευρεία εύνοια γεωργία, οι υπηρεσίες-τουρισμός και άλλες, όπως η βιοτεχνία, η βιομηχανία κλπ. Και έφερε, ως παράδειγμα, περισσότερο την αγροτική παραγωγή ολοκληρωμένη και επέμενε στη στροφή σε νέου είδους καλλιέργειες προϊόντων μεγάλης ζήτησης».

«Σώμα Επιμελητών Τουρισμού»
Εξάλλου, άλλος τομέας, που θα μπορούσε να διατεθεί μέρος των υπερβολικών κεφαλαίων υποδομής, ανέφερε ο Γιάννης Ζίγδης, «...είναι η δημιουργία μέρος των υπερβολικών νέων υπηρεσιών που θα πολλαπλασίαζαν το σημαντικό ήδη εισόδημα παραγωγικών κλάδων, όπως ο τουρισμός.

Παράδειγμα μιας τέτοιας υπηρεσίας είναι το «Σώμα Επιμελητών Τουρισμού» που θα έχει ως αντικείμενο την καθημερινή παρακολούθηση της εξυπηρέτησης των τουριστών, ως και της συμπεριφοράς των τελευταίων σε κάθε Περιφέρεια. Επίσης, οι καθυστερήσεις που παρατηρήθηκαν μέχρι σήμερα στην απορρόφηση των κεφαλαίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακόμη και στη γεωργία, οφείλονται στο πλήθος των «εκσυγχρονιζών» οι οποίοι επιχειρούνται ταυτόχρονα, με αποτέλεσμα τα κεφάλαια πολλών από τους ζωτικότερους να μένουν αχρησιμοποίητοι. Γι’ αυτό και οι αυστηρές κριτικές, που ακούμε κάθε τόσο από τους εταίρους μας».

***

Εάν, ωστόσο, μέχρι πρότινος δεν λαμβάναμε σοβαρά υπόψη τις αναπτυξιακές δυνατότητες άμεσες και έμμεσες που μπορεί να μας προσφέρει ο γεωργικός και γενικότερα ο αγροτικός τομέας, τώρα πια δεν έχουμε το δικαίωμα, την πολυτέλεια θα λέγαμε, να τον αγνοήσουμε. Σήμερα οι αγρότες ξέρουν, πλέον τι να καλλιεργήσουν και που. Τώρα υπάρχουν και στην Ελλάδα οι ψηφιακοί χάρτες στην υπηρεσία των αγροτών. Οι παραγωγοί μπορούν να επιλέγουν την κατάλληλη και οικονομικά συμφέρουσα καλλιέργεια, γνωρίζοντας την ποιόηττα των εδαφών, άρα και το κόστος των λιπασμάτων και εδαφοβελτιωτικών, που πρέπει να χρησιμοποιήσουν. Δηλαδή, προχωρεί με επιτυχία και στη χώρα μας η ταυτότητα της καλλιεργήσιμης γης.

Εξάλλου, στις 6 Ιουλίου 2007, ύστερα από πρωτοβουλία του τότε Υφυπουργού Ανάπτυξης Αλέξανδρου Κοντού πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο η παρουσίαση του Σχεδίου Μελέτης με τον τίτλο: «Για την παραγωγή προϊόντων ειδικών προδιαγραφών στο Νότιο Αιγαίο για την κάλυψη της ζήτησης κατά την τουριστική περίοδο για μια ολοκληρωμένη ανάπτυξη».

Ο Αλέξανδρος Κοντής, ανέφερε ότι η πολιτική του Υπουργείου είναι να δοθεί βάση στην «Άλλη Γεωργία», που έχει ως στόχο την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας, που παράγονται από δυναμικές ομάδες αγροτών. Και συμπλήρωσε πως υπάρχουν αναμφίβολα μεγάλες προοπτικές για την παραγωγή προϊόντων στα νησιά, αλλά πρέπει να δοθεί προσοχή, ώστε να γνωρίζουμε: α) ποιά προϊόντα μπορούν να παραχθούν, β) πώς θα είναι ποιοτικάκαι ανταγωνιστικά, λόγω των ξεχωριστών συνθηκών στα νησιά.

Επίσης, κατά διαστήματα, αναδεικνύεται  και η πρόταση για επιδότηση των μεταφορικών από τα νησιά και τα αγαθά που προορίζονται στα νησιά μας. Εάν επιδιώκουμε κάτι το σοβαρό πρέπει όλα τα θετικά να επικαιροποιηθούν και κατά τρόπον μελετημένο να αποτελέσουν το σύνολο των προτάσεών μας.

γ) Το αίτημα της αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας, με πρωτοβουλία κάποιου Οργανισμού να έρθει προς συζήτηση στο Συμβούλιο της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου ή, εάν τούτο δεν ενδείκνυται στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Ρόδου ή αλλού. Να οριστεί, δε, Επιτροπή από τους εκπροσώπους των κυριότερων φορέων των Επιστημονικών και Παραγωγικών τάξεων της Δωδεκανήσου για τις περαιτέρω ενέργειες και παρακολούθηση του θέματος με τη γραφειοκρατική υποστήριξη κάποιου Οργανισμού Δημόσιου η Ιδιωτικού Δικαίου. Θα μπορούσε να αναφερθεί στο Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο Δωδεκανήσου ή ο Εμπορικός Σύλλογος Ρόδου, ακόμη και ο Δικηγορικός Σύλλογος Ρόδου.

Το θέμα να παρακολουθείται, ώστε το αργότερο μέσα σ’ ένα εξάμηνο να καταλήξουμε και να αρχίσουν έγκαιρα οι επιβαλλόμενες ενέργειες, με την επικουρία όλων των τοπικών παραγόντων. Γιατί, όπως αναφέρει και ο Σοφοκλής: Το ζητούμενον αλωτόν, εκφεύγει δε, το αμελούμενον». (Αυτό που ζητά κανείς το βρίσκει· χάνει, δε, αυτό που αμελεί). Ο δε Κωνσταντίνος Καραμανλής κάποτε παρατήρησε: «Σε αυτή τη χώρα δεν αρκεί να κουρδίσεις το ρολόι σου. Πρέπει και να σπρώχνεις τους δείκτες με το δάκτυλό σου».

Μπροστά στη σοβαρότητα του θέματος επιβάλλεται να ανατρέξουμε στη χρονική περίοδο των πρώτων δεκαετιών από την Απελευθέρωση, αλλά και της Μεταπολίτευσης που το δωδεκανησιακό σύμπλεγμα με πλήρη σύμπνοια διέθετε διεκδικητική φωνή και εισακουόταν και να παραδειγματιστούμε.

Επιτροπές από όλες τις τάξεις, κατά διαστήματα, πήγαιναν στην Αθήνα και προωθούσαν όλα τα μεγάλα θέματα που ανέκυπταν. Από το Εμποροβιομηχανικό Επιμελητήριο οι διατελέσαντες Πρόεδροι: ο Μανώλης Μαλτέζος, ο Φίλιππος Ιωαννίδης, ο Αργύρης Θεοχάρης, ο Δημήτρης Τσουβαλάς, ο Γεώργιος Καραγιάννης. Από την Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Δωδεκανήσου: ο Μανώλης Σ. Γρηγοριάδης, ο ακεικίνητος Γεώργιος Μπάρδος. Από το Εργατικό Κέντρο Ρόδου: ο Μιχάλης Ν. Πετρίδης, ο Γεώργιος Λαμπριανός και ο Γιάννης Σαρικάς.

Και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης διατηρούσε επαφή με την περιοχή μας. Ενθυμούμαι πολύ καλά ότι τον Απρίλιο του 1966, επί Προεδρίας του Δημήτρη Τσουβαλά, με την ευκαιρία της ολιγοήμερης παραμονής του πρώτου στη Ρόδο, ως Υπουργός Συντονισμού, συνήλθε έκτακτα το Διοικητικό Συμβούλιο του Επιμελητηρίου υπό την Προεδρία του και εξέτασε συνολικά 15 θέματα, στα περισσότερα των οποίων δόθηκαν οι κατάλληλες λύσεις. Τα δε υπομνήματα απ’ όλες τις παραγωγικές τάξεις ήταν στην Ημερήσια Διάταξη.

Κάθε χρόνο το ΕΒΕ Δωδεκανήσου πραγματποιούσε Διάσκεψη των παραγωγικών τάξεων και στο τέλος των εργασιών κάθε Διάσκεψης συντάσσοταν πορίσματα και υποβάλλονταν στα αρμόδια Υπουργεία, πολλά, δε, από τα θέματα ικανοποιούνταν άμεσα.

Τέλος, και οι Κοινοβουλευτικοί μας εκπρόσωποι συναγωνίζονταν αναμεταξύ τους ποιός θα επιλύσει περισσότερα Δωδεκανησιακά θέματα.

Eξάλλου, η τοπική οικονομική ηγεσία δεν παρέλειπε ευκαιρία να συναντά κάθε κυβερνητικό παράγοντα που ερχόταν στη Ρόδο.

Συγκεκριμένα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ήταν γνώστης, σε κάθε λεπτομέρεια όλων των εκρεμών Δωδεκανησιακών θεμάτων και επενέβαινε στην επίλυσή τους. Πολλές, μάλιστα, φορές ο ίδιος προσδιόριζε τέτοιες Συσκέψεις στην Αθήνα. Σε μία από τις επισκέψεις του, στο τέλος της δεκαετίας του 1970, ως Πρωθυπουργός στη Ρόδο είχε δηλώσει προς τον τύπο: «Όπως πριν πολλά χρόνια σάς έλεγε ότι η Ρόδος, ολόκληρη η Δωδεκάνησος, έχει ένα δρόμο να ακολουθήσει, τον δρόμο του τουρισμού, τώρα λέγω, ότι είναι ανάγκη, μαζί με τον τουριστικό τομέα να αναπτυχθεί και η γεωργία. Οι λόγοι που επιβάλλουν αυτήν την παράλληλη ανάπτυξη είναι πολλοί, κυρίως, όμως, γιατί η γεωργία συμπληρώνει σήμερα τον τουρισμό. («Ροδιακή» 29-12-1979). Συμβουλή, την οποία δυστυχώς, ως τοπική Ηγεσία δεν λάβαμε σοβαρά υπόψη. Κακώς-κάκιστα.

Πράγματι ο τουρισμός αποδίδει περισσότερα, όταν οι τουρίστες καταναλίσκουν τοπικά προϊόντα. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, το 1/4 του τουριστικού συναλλάγματος αντλείται από προμήθειες εκ μέρους των τουριστών, προϊόντων της ιταλικής βιοτεχνίας.

Ο διεθνούς φήμης Άγγλος Οικονομολόγος Κέυνς απευθυνόμενος στον αγγλικό λαό τον Ιανουάριο του 1931, τον προέτρεπε να προτιμά τα προϊόντα της Πατρίδας του, γράφοντας, μεταξύ των άλλων: «...Κάθε φορά που αγοράζετε αγαθά αυξάνετε την απασχόληση, αλλά θα πρέπει να είναι βρετανικά, προκειμένου να αυξηθεί η απασχόληση σε αυτήν εδώ τη χώρα... Και θα έχετε, ταυτόχρονα και τη χαρά ότι, εκτός από την αύξηση της απασχόλησης, συμβάλλετε και στον πλούτο της χώρας μας, επειδή κινητοποιείτε και χρήσιμες άλλες δραστηριότητες».

Και ο πρώην Υπουργός στην Κυβέρνηση Σημίτη, ο Τάσος Γιαννίτσης, σε άρθρο του στο «Βήμα» της 24ης Σεπτεμβρίου 2012 με τον τίτλο: «Το ευχολόγιο για ανάπτυξη και τι δεν κάνουν κυβερνήσεις και τρόικα» τονίζει ιδιαίτερα: «...Η Ελλάδα, ενώ σημείωσε σημαντική σύγκλιση σε όρους ακαθαρίστου εγχώριου προϊόντος με την Ευρωπαϊκή Ένωση, υστερεί σημαντικά στις δομές παραγωγής και σε γνώσεις».

Ανάπτυξη, όμως, σημαίνει παραγωγικό ανασχηματισμό». Και υποδεικνύοντας τους τομείς παραγωγής συμπεριλαμβάνει σε πρωταρχική θέση την αναγκαιότητα επιστροφής στις δυνατότητες του αγροτικού χώρου, ο οποίος, όπως αναφέρει, αφού απομυζήθηκε από τον κόσμο του εγκαταλείφθηκε. Κακίζει, δε, την παλαιότερη αντίληψη της βιομηχανικής παραγωγής, η οποία οδήγησε σε τερατουργήματα κρατικής αποτυχίας και διαφθορές.

Έτσι, συγκεκριμενοποιώντας αναλυτικότερα το θέμα θα αναφέρουμε ότι, από την εναπομείνασα, πλέον τώρα, δωδεκανησιακή ακίνητη περιουσία του Δημοσίου, που στα Δωδεκάνησα ανέρχεται ως προαναφέρεται, σε 2,5 δισεκατομμύρια περίπου, ευρώ, να διαχωριστούν οι καθαρά αγροτικές εκτάσεις, ώστε με μια διαδικασία δίκαιη και στηριγμένη σε αντικειμενικά κριτήρια, να δοθούν, εν ανάγκη και συμπληρωματικά κίνητρα προκειμένου να δημιουργηθούν σύγχρονες δενδροφυτεύσεις, καθώς και γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις επί μακροπρόθεσμης βάσης με καθαρά επιχειρηματικά κριτήρια, που να στοχεύουν στην παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων υψηλής ποιότητας. Να παραχωρηθούν, δε, υπό τύπον εκμίσθωσης για μια 15ετία, με προοπτική να ανανεώνεται η σύμβαση, εφόσον από τον ενδιάμεσο χρόνο διαπιστώνεται ότι η έκταση που παραχωρήθηκε συνεχίζει να διατηρεί, ως εκμετάλλευση την αρχική της μορφή, την αγροτική, διαφορετικά θα αποβάλλεται ο μισθωτής χωρίς καμία αποζημίωση.

***

Οι Ιταλοί κατά την κατοχή της Δωδεκανήσου έδωκαν μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη της γεωργίας. Και είχαν διαχωρίσει δώδεκα περιφέρειες του Δωδεκανησιακού συμπλέγματος, οι οποίες είναι κατάλληλες για την εγκατάσταση ιταλών γεωργών. Παράλληλα έφεραν γεωργούς και γεωπόνους από την Μητροπολιτική Ιταλίας και δημιούργησαν πρότυπα αγροκτήματα και τους έδωκαν και δικές τους ιταλικές ονομασίες. Μεταξύ αυτών ήταν και η εύφορη κοιλάδα του Καλαμώνα, υπό την ονομασία «Peveragnio».

Σύμφωνα με την ιταλική στατιστική καταλαμβάνει έκταση που υπερβαίνει τα 1000 στρέμματα. Το σύνολο των μεροκαμάτων που το 1929 ήταν 2.566 και σε μια δεκαετία, το 1939, ανήλθαν σε 21.582. Η δε παραγωγή σε φρούτα από 180 κιλά το 1931, σε 44.700 το 1939. (Ιδού παράδειγμα προς μίμηση).

Αύριο το Γ’ μέρος