Όταν στο Καστελλόριζο πήγαιναν τα υδροπλάνα!

Να γίνεις δυό-τρεις φορές πρόσφυγας, να χάνεις τα λεφτά, να τα ξανακάνεις, και πάλι απ΄ την αρχή… Να ζεις δόξες μεγάλες, κι αμέσως μετά προσφυγιές και εξορία και να αντέχεις όπως τόσες και τόσες ελληνικές οικογένειες που ταλαιπωρήθηκαν, περιπλανήθηκαν και επιβίωσαν.

Η ιστορία αυτή εκτυλίσσεται στις αρχές του προηγούμενου αιώνα όταν η οικογένεια Καραγιάννη, που ασχολήθηκε στη Ρόδο με ξενοδοχειακές επιχειρήσεις και μάλιστα ο αείμνηστος Γιώργος Καραγιάννης διατέλεσε επί σειρά ετών πρόεδρος του ΕΒΕΔ, ζούσε στο Λιβίσι, στο μαρμαρωμένο χωριό μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών.

Οι μετακινήσεις της οικογένειας, κάθε φορά που οι μεγάλοι μοίραζαν τα νησιά, η προσπάθεια να διασωθεί το βιός μέσα σε παστελαριές και γλάστρες, η αγωνία να επιζήσουν τα παιδιά και οι μεγάλοι από τις κακουχίες και τα στρατόπεδα.
Και επί Ιταλοκρατίας, όταν το Καστελλόριζο έγινε σταθμός γαλλικών υδροπλάνων που ξεκινούσαν από τη Μασσαλία και μετά από τριήμερο ταξίδι και ανεφοδιασμό στο νησί έφταναν στη Βηρυττό, ο Βασίλης Καραγιάννης ήταν που δημιούργησε την υποδομή στο ακριτικό νησί.

Πού κατέληξε η σημαία της Air France αντιπρόσωπος της οποίας ήταν ο Βασίλης Καραγιάννης, ο δυνατός άντρας τότε της οικογένειας; Παρά τις προσπάθειες της οικογένειας να τη δωρίσει στον τόπο της, κατέληξε στο Παρίσι!
Τις ωραίες και πικρές ιστορίες αφηγείται ο Ντάνυς (Δημήτρης) Καραγιάννης, με τη βοήθεια και παρουσία των συγγενών: Φιλίας Καραγιάννη Καλλιμοπούλου, του Γιώργου Καραγιάννη και της Χρυσάνθης Κώτη. Γιατί κάποιες ιστορίες, είναι θησαυρός.

Πού ζούσε η οικογένειά σας και ποιες ήταν οι συνθήκες στο Καστελλόριζο στις αρχές του προηγούμενου αιώνα; 
Από το 1915 το Καστελλόριζο ήταν υπό Γαλλική κατοχή. Οι Γάλλοι είχαν σκοπό να το κρατήσουν, είχαν εκδώσει και γραμματόσημα. Η Γαλλική κατοχή κράτησε ως το 1921, οπότε το Καστελλόριζο πέρασε από τα χέρια των Γάλλων, στα χέρια των Ιταλών. Τότε η δική μου οικογένεια, η οικογένεια Καραγιάννη, ζούσε στο Λιβίσι, στο θέρετρο της Μάκρης η οποία σήμερα λέγεται Φετιγιέ. Ο παππούς μου είχε τέσσερα αγόρια και τέσσερα κορίτσια. Ο μεγαλύτερος γιός ο πατέρας μου, ο Βασίλης Καραγιάννης, γνώριζε απταίστως Γαλλικά, Ελληνικά και Τούρκικα. Οι δουλειές της οικογένειας μεγάλωναν, ασχολήθηκαν με το εμπόριο υφασμάτων, κι έτσι μεταφέρθηκαν στη Μάκρη. Εκεί τον πατέρα μου, λόγω της μόρφωσής του τον έκαναν αξιωματικό του τουρκικού στρατού, τον δε αδελφό του Δημήτρη τον έστειλαν εξορία. 
Ασχολήθηκαν με το εμπόριο υφασμάτων.
Η οικογένεια Καραγιάννη έδρασε εμπορικά στο Φετιγιέ. Έστελνε τον πατέρα μου στην Αλεξάνδρεια που ήταν τότε μεγάλο εμπορικό κέντρο, είχε τα χαρτονομίσματα στη ζώνη του και φορτωμένο το καΐκι σουσάμι το οποίο πουλούσε για να αγοράσει υφάσματα. «Τι έφερε ο Βασίλης εφέντης...» έλεγαν όλοι.

Οι μετακινήσεις τους όμως συνεχίζονται!
 Με την ανταλλαγή των πληθυσμών η οικογένεια όπως και όλοι οι Λιβισιανοί έπρεπε να διαλέξουν προορισμό. Φεύγουν και πάνε στο Καλαμάκι, το σημερινό Καλκάν. Εκεί γεννήθηκε το όγδοο παιδί, ο Παναγιώτης. Ο πρώτος γιός της οικογένειας, ο Βασίλης με τον τελευταίο τον Παναγιώτη είχαν 20 χρόνια διαφορά! Με την ανταλλαγή των πληθυσμών ο παππούς μας, ο πατέρας μου ο Βασίλης και ο Δημήτρης βρέθηκαν σε στρατόπεδο εργασίας, στα βάθη της Ανατολής  όπως έλεγαν οι Τούρκοι την εξορία. Η δε γιαγιά η Τριανταφυλλιά, που ήταν στο Καλαμάκι, παίρνει τα μικρότερα παιδιά και το κομπόδεμά της το οποίο είχε φροντίσει να κρύψει μέσα σε ξερά σύκα που έκανε παστελαριά και πηγαίνει στο Καστελλόριζο. Έβαλε τις λίρες μέσα στις παστελαριές και σε μια γλάστρα με φούλια, που τους είπε ότι θέλει να πάρει μαζί της. Η γιαγιά έφτασε στο Καστελλόριζο και τελειώνοντας η εξορία των ανδρών της οικογένειας γύρισαν κι εκείνοι. Λίγο αργότερα πέθανε ο Δημήτρης από τις κακουχίες που πέρασε.

Και τότε η οικογένεια ανέπτυξε ακόμα περισσότερο τη δράση της.
Το Καστελλόριζο που ήταν υπό Ιταλική κατοχή είχε 13.000 με 14.000 κατοίκους τότε. Η οικογένεια συνέχιζε να ασχολείται με τα υφάσματα. Οι Ιταλοί φοβούμενοι ωστόσο αποκλεισμό είχαν φροντίσει για αυξημένες ποσότητες  τροφίμων και είχαν αναθέσει τη φύλαξη και διαχείριση των αποθηκών αυτών στον πατέρα μου ο οποίος παντρεύτηκε την κόρη του Χριστόδουλου Κωνσταντίνου, γιατρού του Καστελλορίζου.  Ήταν τότε που η οικογένειά μας ξεκίνησε να έχει εμπορικές συναλλαγές και με την Αθήνα.

Στα γραφεία της Air France στο Καστελλόριζο. Στην είσοδο ο Βασίλης Καραγιάννης
Στα γραφεία της Air France στο Καστελλόριζο. Στην είσοδο ο Βασίλης Καραγιάννης


Πώς βρέθηκε ο Βασίλης Καραγιάννης να είναι ο αντιπρόσωπος της Air France και να έχει την ευθύνη των υδροπλάνων που ανεφοδιάζονταν στο Καστελλόριζο; 
Μια μέρα ένας καραμπινιέρος, πλησίασε τον πατέρα μου και του λέει «σε θέλει ο διοικητής…»! Φοβήθηκε, κι όταν πήγε εκείνος του είπε «γυρίζεις και λες ότι ξέρεις γαλλικά. Διάβασέ μου το γράμμα αυτό…». Ήταν επιστολή της Air France η οποία πετούσε από τη Μασσαλία για τις Γαλλικές αποικίες του Λιβάνου και της Συρίας, κάνοντας το δρομολόγιο μέσω Νεάπολης της Ιταλίας, Κέρκυρας, Αθηνών και κατάληξη τη  Βηρυτό. Ήθελαν ένα μέσο σταθμό ανεφοδιασμού των υδροπλάνων και όπως έγραφε η επιστολή δύο ήταν οι επιλογές που είχαν οι Γάλλοι: το Μαρμαρίς στην Τουρκία και το Καστελλόριζο. Ο Γάλλος πρόεδρος της εταιρείας έλεγε ότι θα ενημέρωνε για τις προθέσεις του τον Ιταλό διοικητή του Καστελλορίζου, εν καιρώ. Ο πατέρας μου ενώ διάβαζε το γράμμα, αποστήθιζε την διεύθυνση και επιστρέφοντας στο μαγαζί έγραψε ένα γράμμα στη γραφομηχανή το οποίο έστειλε στον πρόεδρο της Air France, το οποίο έλεγε ότι το απάνεμο λιμάνι ήταν του Καστελλορίζου, κι ότι το Μαρμαρίς δεν είχε καθόλου υποδομή αφού ήταν ένα έρημο μέρος, με ένα καφενεδάκι μόνο. Μέσα σ΄ ένα μήνα καταφθάνει στο Καστελλόριζο ένας αξιωματούχος της εταιρείας και λέει στον πατέρα μου «σας διορίζουμε αντιπρόσωπό μας»…

Σημαντική εξέλιξη ειδικά εκείνη την εποχή. Πώς κατάφερε να δημιουργήσει την υποδομή που χρειαζόταν; 
 Τότε η οικογένεια Καραγιάννη διαλέγει το καλύτερο σπίτι στο Καστελλόριζο, αυτό της οικογένειας Στουαΐτη  και το νοικιάζει, το κάνει ξενοδοχείο για τα πληρώματα και τους  επιβάτες που θα έπρεπε να διανυκτερεύσουν. Η οικογένειά μας ανέλαβε και τη σίτιση των πληρωμάτων και των επιβατών των υδροπλάνων, ενώ επιπλέον συνεργαστήκαμε με την εταιρεία Shell για τα καύσιμα, αγοράζοντας και ένα χώρο στον αιγιαλό για τυχόν επιδιόρθωση των υδροπλάνων. Η οικογένεια είχε και ατμάκατο που μετέφερε τους επιβάτες των υδροπλάνων στην ακτή, στο λιμάνι.

Μέχρι πότε κράτησε η ηρεμία στο νησί, αλλά και τα δρομολόγια των υδροπλάνων; 
Η λειτουργία των υδροπλάνων διεκόπη με το ξέσπασμα του πολέμου, το 1940. Το 1940 το Καστελλόριζο κατελήφθη από τους  Άγγλους. Οι νέοι κατακτητές μετέφεραν με πλοία τον πληθυσμό σε στρατόπεδα προσφύγων στην Κύπρο, κι από εκεί στην Παλαιστίνη που ήταν Αγγλική αποικία.  Ωστόσο ο Βασίλης Kαραγιάννης,  η μάνα του Τριανταφυλλιά δηλαδή η γιαγιά μου και ο μικρός της γιός Παναγιώτης, παρέμειναν στο Καστελλόριζο ως οι μοναδικοί κάτοικοι. Ναύλωσαν ένα καΐκι, φόρτωσαν όλα τα εμπορεύματά τους, τα μετέφεραν στη Κύπρο όπου και τα πούλησαν διασώζοντας έτσι ένα μικρό τμήμα της περιουσίας τους. Οι υπόλοιποι, όπως και όλοι οι Καστελλοριζιοί και πάλι περιπλάνηση, και πάλι ταλαιπωρία και αγώνας για την επιβίωση. Περίπου δύο χρόνια μετά έληξε κι αυτή η μεγάλη περιπέτεια με την επιστροφή του πληθυσμού στο νησί. 

Εσείς όμως ήρθατε στη Ρόδο!
Η δική μας οικογένεια προτίμησε να έρθει στη Ρόδο και να ανοίξει κατάστημα με υφάσματα στην πλατεία Ιπποκράτους, στην Παλιά Πόλη και μετά στη Νέα Αγορά, στην οδό Γαλλίας. Στη συνέχεια ασχολήθηκε με τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Ο δε Γιώργος Καραγιάννης, ο μεγάλος γιός του Βασίλη και αδελφός μου, διετέλεσε επί σειρά ετών πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου.

Έχει μια ιστορία όμως και η σημαία της Air France για την οποία δεν πολυενδιαφέρθηκαν να μείνει στο τόπο απ΄ όπου προέρχεται και κατέληξε στο Παρίσι! Πώς έγινε αυτό; 
Η σημαία της Air France βρέθηκε σ΄ ένα ντουλάπι του σπιτιού του θείου μου Παναγιώτη και η οικογένειά μας ενδιαφέρθηκε να την παραδώσει στο Δήμο Καστελλορίζου ή όπου αλλού για να τοποθετηθεί στο μουσείο του νησιού. Κάτι τέτοιo όμως δεν κατέστη δυνατόν λόγω γραφειοκρατικών διαδικασιών. Έτσι την παραδώσαμε στην Air France και σήμερα βρίσκεται τοποθετημένη στο γραφείο του προέδρου της εταιρείας στο Παρίσι.

Ο Γιώργος και η Τριανταφυλλιά Καραγιάννη
Ο Γιώργος και η Τριανταφυλλιά Καραγιάννη