Οι απόψεις του Ανδρέα Παπανδρέου,  Γιάννη Ζίγδη και τριών κυπρίων πολιτικών

Παρουσιάζει ο
Κυριάκος Ι. Φίνας

Στην απογευματινή εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» των Αθηνών στις 25/11/2017, δημοσιεύθηκε άρθρο με τον τίτλο: «Η Ελλάδα 30 χρόνια πριν». Στην εισαγωγή του εν λόγω άρθρου με συντάκτη τον τότε πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό «New Porspectives Quarterly» στο τεύχος του φθινοπώρου του 1987.

Στην εισαγωγή ο Π. Τσίμας γράφει, «....η αναπάντεχη επικαιρόττηα ενός άρθρου γραμμένου πριν 30 χρόνια που κάνουν εντύπωση, αλλά ο χρόνος που αυτός διατυπώθηκαν και προπάντων ότι το κείμενο είναι του Ανδρέα Παπανδρέου, εκτός από πρωθυπουργό της Ελλάδας, επί πολλά χρόνια ήταν και αναγνωρισμένος καθηγητής στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Ο Π. Τσίμας ξεχώρισε το παρακάτω απόσπασμα, το οποίο αναδημοσιεύουμε και μεις σήμερα, ώστε να συγκρίνουμε πώς αντιμετώπιζαν οι σοσιαλιστές την οικονομική κατάσταση και μάλιστα χωρίς τη σημερινή κρίση.

«...Έξι μήνες», γράφει ο Ανδρέας Παπανδρέου μετά την πρώτη μας εκλογική νίκη» το 1981, ένας φίλος από την επιχειρηματική κοινότητα ήρθε και μού είπε: «Έχουμε πρόβλημα. Από τότε που κερδίσατε τις εκλογές, οι εργαζόμενοί μας έπαψαν να ενδιαφέρονται για τη διατήρηση την πειθαρχία στην παραγωγή». Εκ των υστέρων ο Ανδρέας φαίνεται να τού δίνει δίκιο.
Και το άρθρο του κλείνει με αυτές τις φράσεις.

«Οι επιχειρηματίες έχουν πολλά παράπονα από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Αλλά δύο αιτιάσεις, βάσει της εμπειρίας μας από το 1981 ως σήμερα, μοιάζουν δικαιολογημένες. Πρώτον, οι επιχειρηματίες θεωρούν σημαντικό να έχουν το δικαίωμα να προσλαμβάνουν και να απολύουν. Λένε ότι χωρίς αυτό το δικαίωμα, οι εργαζόμενοι δεν ενδιαφέρονται για τις επιδόσεις τους και η παραγωγικότητα πέφτει. Αυτή η αιτίαση, προφανώς, έρχεται σε αντίθεση με τη σοσιαλιστική αρχή της ασφαλούς απασχόλησης και θέτει λεπτά θέματα πολιτικής. Αλλά πρέπει να παραδεχθώ ότι το παράπονο των επιχειρηματιών έχει κάποια βάση».

«Οι επιχειρηματίες ζητούν, επίσης, τα επανεπενδυόμενα κέρδη να είναι αφορολόγητα. Πρέπει να αναγνωρίσω την βιωσιμότητα του αιτήματος, γιατί όλες οι άλλες πολιτικές που δοκιμάσαμε, κυρίως μέσω επιδοτήσεων, απέτυχαν να φέρουν νέους επενδυτές... Είναι θέμα επιβίωσης για την ελληνική οικονομία. Αν η Ελλάδα δεν καταφέρει να προσελκύσει νέες επενδύσεις ώστε να χρηματοδοτήσουν την συμμετοχή της στην τεχνολογική επανάσταση, είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε μια χώρα τουρισμού. Οι νέοι θα μεταναστεύουν και θα μείνουμε εδώ με έναν γερασμένο πληθυσμό που θα φροντίζει ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις».

Ο δημοσιογράφος Π. Τσίμας κλείνοντας το άρθρο αναφέρει: «...Τριάντα χρόνια αργότερα η διαπίστωση ηχεί ανατριχιαστικά επίκαιρη. Και ανεξάρτητα από τις απαντήσεις που δίνει, τα τρία ερωτήματα που θέτει, οι τρεις όψεις του ελληνικού προβλήματος που ξεχωρίζει, παραμένουν στη δημόσια ατζέντα. Και είναι, τί σύμπτωση, οι πονοκέφαλοι της αξιολόγησης που η τωρινή κυβέρνηση, πρέπει να διεκπεραιώσει. Και τα μεγάλα ανοίγματα της επόμενης ημέρας μετά το τέλος του τρίτου Μνημονίου».
***
Ανατρέχοντας, ωστόσο, στην εποχή εκείνη, παράλληλα με τον πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος παραδέχθηκε, έστω και έμμεσα, τα λάθη της κυβέρνησής του, της περιόδου 1981-1987, αγόρευσε και ο Δωδεκανήσιος πολιτικός, Πρόεδρος τότε της ΕΔΗΚ (Ένωση Δημοκρατικού Κέντρου) Γιάννης Ζίγδης που πραγματοποιήθηκε στη Βουλή στις 23-5-1987,. κάνοντας κριτική, (φιλική τη χαρακτήρισε ο Ζίγδης). Μεταξύ των θεμάτων που ασχολήθηκε ήταν και η οικονομική πολιτική, και ανέφερε, μεταξύ των άλλων: «Η Οικονομική Πολιτική» (χ).

«Το πρώτο θέμα, που θέλω να αναπτύξω, είναι της οικονομικής πολιτικής. Μας είπε η κυβέρνηση ότι «πολιτική μου είναι να προχωρήσω προς το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας». Και επειδή ο κ. Παπανδρέου τα λέει τόσο καλά και επειδή οι άνθρωποι του ΠΑΣΟΚ ήταν πρόθυμοι, ό,τι αίτημα είχεν ο λαός να το αποδώσουν στο γεγονός ότι δεν είχαμε Σοσιαλισμό, τον ψήφισε και ήλθε πανίσχυρη και το 1981 και το 1985. Τί Σοσιαλισμό, όμως, προσπάθησε να εφαρμόσει;

«Ο Σοσιαλισμός των παροχών»
“Στην πρώτη περίοδο είπαν και το επανέλαβε και ο Σημίτης σήμερα, ότι “εμείς δεν μπορούσαμε να ανεχθούμε αυτή την κατάσταση της άνισης κατανομής του Εθνικού εισοδήματος. Και πρώτη μας δουλειά ήταν να θεραπεύσουμε αυτή την πληγή διά της μεθόδου των παροχών”. Το είπαν και σήμερα και δεν αντιλήφθηκαν, προφανώς, την καταστροφή, που έκαναν στον εαυτό τους και στην Ελλάδα, ακολουθώντας τέτοια ερμηνεία του Σοσιαλισμού... Πήγατε, δηλαδή, σε μία οικονομία ανάπηρη, να εφαρμόσετε τί;

Mία νέα Κεϋνσιακή πολιτική, μία μορφή του “Νιου Ντηλ” του Φρ. Ρούσβελτ, η οποία έγινε και επέτυχε σε μία χώρα, η οποία έπασχε από ύφεση, από πτώση των τιμών, σε μία Οικονομία που ήταν, όμως, γεμάτη από εργοστάσια ικανά να παράγουν ανταγωνιστικά, εάν υπήρχε η ζήτηση.
“Έδωσε, βέβαια, ο Ρούσβελτ παροχές. Δεν τις έδωσε, όμως, για ν’ αγιάσει η ψυχή του. Τις έδωσε για να μεταβληθούν σε ζήτηση και να κινηθεί ο βιομηχανικός και γεωργικός μηχανισμός της χώρας του. Και πέτυχε!

“Εμείς με τις παροχές, ποιό μηχανισμό θα κινητοποιούσαμε; Mα, αυτές, η βιομηχανία ιδίως, αλλά και η γεωργία - ήταν μηχανές ξεχαρβαλωμένες. Ήταν δυνατόν να μετατραπούν οι παροχές σας σε ζήτηση από ελληνικές παραγωγικές πηγές; Βεβαίως όχι! Γι’ αυτό η ζήτηση αυτή στράφηκε προς το εξωτερικό. Aποτέλεσμα: Aυξήθηκε το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου, αυξήθηκε το έλλειμμα του ισοζυγίου των πληρωμών. Αυξήθηκε το εξωτερικό δημόσιο χρέος, το οποίο παρελάβατε σε 7 δισ. Τα 7 δισ. είναι κατόρθωμα της Νέας Δημοκρατίας, δεν είναι δικό σας, αλλά λόγω αυτής της κληρονομιάς και της εσφαλμένης πολιτικής σας που ακολουθήσατε, το πήγατε στα σημερινά 17 δισ. δολλάρια.

“Η πολιτική των παροχών της πρώτος 4ετίας του ΠΑΣΟΚ ως Κυβέρνηση ήταν η αφέλεια στον ύψιστο βαθμό. “Πράγματι, όσοι έχουμε ασχοληθεί με τα οικονομικά -και θεωρητικά και πρακτικά- σταυροκοπούμαστε! Ποιός μάτιασε τους εγκέφαλους της Σοσιαλιστικής Κυβέρνησης, για να ακολουθήσουν αυτή την πολιτική; Ενώ, αν γινόταν μια μεγάλη υποτίμηση του 40% την επόμενη των εκλογών και διδόταν η δέουσα προσοχή στην αναδιάρθρωση της Οικονομίας, ιδίως της βιομηχανίας-σήμερα η κατάσταση θα ήταν τέτοια, που θα πλησιάζαμε συνθήκες του 1910! Διότι ήταν τόσο άθλια η κατάσταση...

Εν τούτοις, χάρη στην αφελή αυτή θεωρητική σας προετοιμασία οδηγήσατε τη χώρα σε τί; Σε χειροτέρευση των ήδη κακών δεικτών της οικονομικής μας κατάστασης. Και εκείνοι, που την πλήρωσαν βέβαια είναι αυτοί για τους οποίους δώσατε τις παροχές. Διότι με τον πληθωρισμό και με την ΑΤΑ, που δίνετε για να τρέφεται ο πληθωρισμός, αυτοί που έχουν σταθερά εισοδήματα μαρτύρησαν. και ιδίως, αυτοί που έχουν εισοδήματα χαμηλού επιπέδου.

“Σταθεροποίηση, χωρίς ανάπτυξη
δεν γίνεται”.

“Και ερχόμαστε στη δεύτερη περίοδο· Τί συνέβη τότε; Λέτε “κάναμε λάθος με την πληθωριστική πολιτική, με την πολιτική των παροχών”. Είπατε “φτου-φτου” και “απεταξάμην τον σατανά”! Και πήγατε πού; Στο εντελώς αντίθετο - σε μία πολιτική σταθεροποίησης της Οικονομίας, η οποία σήμερα σήμαινε βασικά παγοποίηση των σταθερών εισοδημάτων-μισθών, ημερομισθίων και συντάξεων.

Ενώ ο πληθωρισμός ήταν στο 24%, 25%, εσείς είπατε, για να πέσει: “όχι ΑΤΑ”. Και βεβαίως όχι ΑΤΑ! Δηλαδή, όλοι οι μισθοσυντήρητοι, αυτοί που έχουν σταθερά εισοδήματα θα υποστούν ολόκληρη την αφαίμαξη του πληθωρισμού!... Γι’ αυτό υπάρχει όλος αυτός ο κοινωνικός αναβασμός, για τον οποίο απορείτε, από πού προέρχεται!...

“Όταν εξαγγείλατε την πολιτική της “οικονομικής σταθεροποίησης” ήμουνα νομίζω ο μόνος, που σας επικρότησα. Αλλά σας είπα από τότε: πολιτική οικονομικής σταθεροποίησης χωρίς αναπτυξιακή πολιτική είναι καταστροφική. Διότι δεν μπορείς -αυτά ήταν τα λόγια- να πεις στο Χριστιανό να νηστεύει όλες τις μέρες, όλο το χρόνο, εάν ταυτόχρονα δεν τον διαβεβαιώσεις ότι θα έλθει κάποτε η ημέρα της Ανάστασης, που θα φάει κόκκινο αυγό!.. Πώς θέλετε να σας ακολουθούν οι τάξεις των εργαζομένων, των σταθερών εισοδημάτων, όταν ακολουθείτε τέτοιες πολιτικές;

Μοιραίως θέτετε σε δυσκολία και το συνδικαλιστικό κίνημα, το οποίο βρίσκεται υπό διάλυση σήμερα. Έχει κατατμηθεί, έχει κατακομματικοποιηθεί! “Τώρα, βέβαια, η Κυβέρνηση μιλάει για τα 5 μεγάλα παραγωγικά έργα. Εγώ δε δέχομαι ότι αστειεύεται η Κυβέρνηση. Πράγματι το μελετάει και το προχωρεί. Αλλά και αυτά τα έργα τα μεγάλα είναι μόνο για μακροπρόθεσμη θεώρηση. Για την άμεση αντιμετώπιση της κατάστασης, για τον καθησυχασμό του αναβρασμού των εργαζομένων, δεν έχουν καμμία επιρροή. “Εκείνο που θα έπρεπε να γίνει είναι να έχουμε επενδύσεις, σοβαρές επενδύσεις, σε έργα που θα φέρουν τη νέα τεχνολογία εδώ και θα αυξήσουν την απασχόληση. Και το θέμα γεννάται, πού θα βρείτε τα λεφτά; Τα λεφτά θα τα βρείτε από τον Έλληνα αποταμιευτή και βέβαια από τη συνεργασία με το ξένο κεφάλαιο, εάν την επιζητήσετε με τον κατάλληλο τρόπο.

“Ανάγκη νέας θεώρησης του Σοσιαλισμού’
“Η πολιτική, την οποία άσκησε η Κυβέρνησή σας μέχρι σήμερα, είναι η πολιτική των παρεξηγήσεων. Είναι μία συνέχεια από παρεξηγήσεις. Είναι μία συνέχεια από περίεργη παραγνώριση βασικών εννοιών του Σοσιαλισμού. Γι’ αυτό την πληρώνετε και σεις σήμερα, την πληρώνουμε και μείς, την πληρώνει και ο λαός της Ελλάδας.

“Κύριοι, βρισκόμαστε στην Ευρώπη. Δεν μπορούμε να μεταχειριστούμε μεθόδους του τριτοκοσμικού Σοσιαλισμού. Θα είναι ευρωπαϊκός ο Σοσιαλισμός μας. Και εγώ σαν ΕΔΗΚ,  σαν θεωρητικός τέλος πάντων οικονομολόγος, αλλά και σαν φίλος της Κυβέρνησης, έχω να προτείνω -αντί να ψάχνουμε στα σύννεφα ή στα έγκατα της γης- να πάρουμε ως παράδειγμα τη Σουηδία, η οποία είναι η χώρα, στην οποία έχει ο ευρωπαϊκός Σοσιαλισμός ανθίσει πραγματικά, από 50 περίπου χρόνια.

Το θέμα της παραγωγής να το αφήσουμε στην ιδιωτική πρωτοβουλία σε μεγάλο βαθμό -γιατί υπάρχουν τμήματα της παραγωγής, που πρέπει να ελέγχονται από το Κράτος ή να κοινωνικοποιούνται. Θα έχουμε, όμως, ένα σύστημα φορολογικό τέτοιο, που θα μας εξασφαλίζει όλα τα μέσα για να εφαρμόσουμε το κράτος της “Κοινωνικής ευημερίας”, το οποίο είναι η πεμπτουσία του Σοσιαλισμού. Εξετάσετε με τα πέντε αυτά κριτήρια τί πέτυχε μέχρι σήμερα η Κυβέρνηση και θα δείτε, γιατί πρέπει να αλλάξει στρατηγική...

Τί λέγει ο Γιώργος Βασιλείου πρώην Πρόεδρος της Κύπρου
“Η Καθημερινή” σιτς 26-11-2017 δημοσίευσε συνέντευξη του πρώην Προέδρου της Κύπρου με τον τίτλο: “Η Ελλάδα ατύχησε με τους Ηγέτε της.
Σε σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου Αθανασίου Έλλις, ο Γιώργος Βασιλείου απάντησε: “Bγήκαμε και πάμε καλύτερα, διότι όταν αναγκαστήκαμε να φέρουμε την τρόϊκα η συμβουλή όλων των πολιτικών και η προσέγγιση της Κοινωνίας ήταν ότι πρέπει να εφαρμόσουμε το Μημόνιο. Το κάναμε και έτσι προχώρησε η Οικονομία. Η αντιπολίτευση έλεγε μερικά πράγματα, αλλά όχι φανατικά. Δεν δυσχέραινε το έργο της Κυβέρνησης. Στην Ελλάδα έγινε το αντίθετο. Τρία Μνημόνια και όλοι ήσαν αντιμνημονιακοί. Και στο τέλος ο πιο αντιμνημονιακός έγινε και αυτός Μνημονιακός”.

Επίσης και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης μιλώντας σε σχετική εκδήλωση αναφέρθηκε στους πέντε άξονες της πολιτικής του για την ανόρθωση της Οικονομίας: “διόρθωση δημοσιονομικών ανισορροπιών, αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα, διορθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας αναβάθμισης της Δημόσιας Διοίκησης, κίνητρα για προσέλκυση επενδύσεων, εκσυγχρονισμός του κράτους πρόνοιας”.

Δυστυχώς, ενώ είναι διαπιστωμένο ότι η υποστήριξη της επιχειρηματικότητας, η προσέλκυση επενδύσεων και οι μεταρρυθμίσεις τροφοδοτούν την ανάπτυξη, εμείς στην Ελλάδα αμελούμε τις βασικές αυτές προϋποθέσεις και συχνά χάνουμε.

Εξάλλου, και ο Κύπριος Νομπελίστας Χριστόφορος Πισσαρίδης, που βρήκε το ...DNA της αγοράς εργασίας σε άρθρο του στην εφημερίδα “Η Καθημερινή” της 12.10.2010, σε συνεργασία με τους Κώστα Αγαριάδη και Γιάννη Ιωαννίδη κατέθεσαν δέσμη 7 προτάσεων και επιμένουν στην εφαρμογή ισχυρού αναπτυξιακού προγράμματος για να αποφευχθεί ο φαύλος κύκλος των χρεοκοπιών και της ανεργίας.
Και η Κύπρος τρέχει με ανάπτυξη 3,9%.

Σημείωση:
* Πολιτική εξυγίανση. 5 αγορεύσεις στη Βουλή του Γιάννη Ζίγδη. Αθήνα 1987.

Οι αρχαίαι μας πρόγονοι, που ήταν πραγματικά έξυπνοι άνθρωποι έλεγαν ότι: «ούτος μεν πανάριστος, ος αυτός πάντα νοήση, εσθλός δε και κείνος, ος ευ ειπόντι πείθηται», δηλ. ο πιο σπουδαίος είναι αυτός που βρει με το μυαλό του ο ίδιος τα σωστά, καλός όμως είναι κι εκείνος που θα τού πουν μιαν καλή συμβουλή και θα την ακούσει.
(Ησίοδος, Έργα και Ημέραι,
σελ. 295-7)