Αναδρομή στα συνέδρια της Νέας Δημοκρατίας

Γράφει ο
Γιάννης Σάββας

Αν θεωρηθεί πως σταθμό για την παραπέρα πορεία των περισσοτέρων δημοκρατικών κομμάτων αποτελούν τα συνέδριά τους, αφού εκεί αποσαφηνίζεται η ιδεολογική φυσιογνωμία τους, το 11ο συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από αυτό τον κανόνα.

Άλλωστε ο ιδρυτής της Κωνσταντίνος Καραμανλής το είχε ξεκαθαρίσει λέγοντας πως «τα κόμματα για να εκπληρώσουν την αποστολή τους πρέπει πρώτον να έχουν σαφή ιδεολογία και σταθερό προσανατολισμό, δεύτερον να κατέχονται από υψηλό αίσθημα ευθύνης και τρίτον να είναι δημοκρατικά οργανωμένα»  

Η ιστορία των συνεδρίων της ΝΔ ξεκινά με το προσυνέδριο της Χαλκιδικής το 1977, όπου συζητήθηκαν προτάσεις για το καταστατικό και τους κανονισμούς λειτουργίας των κομματικών οργανώσεών της. Δύο χρόνια μετά στο 1ο τακτικό συνέδριο οι σύνεδροι ενέκριναν ομόφωνα τις ιδεολογικές αρχές της ΝΔ όπως τις εισηγήθηκε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος  προσδιόρισε ως ιδεολογία του κόμματος τον «ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό», γεγονός που την εποχή εκείνη θεωρήθηκε βόμβα.

Με λόγια λιτά και περιεκτικά, όπως άλλωστε συνήθιζε, χωρίς ατέρμονες αναλύσεις, μίλησε για την ιδεολογία που «αναγνωρίζει την ελευθερία της αγοράς με τη ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους, χάριν της κοινωνικής δικαιοσύνης». Αυτό ήταν το πρώτο συνέδριο ελληνικού κόμματος, του οποίου οι σύνεδροι έχουν εκλεγεί από όλα τα εγγεγραμμένα μέλη του.

Τον Φεβρουάριο του 1986 συγκαλείται στη Θεσσαλονίκη από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη το 2ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας, όπου αποφασίζεται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις φιλελεύθερες ιδέες, εμπλουτίζοντας τις ιδεολογικές αρχές του κόμματος, ενώ πραγματοποιούνται καταστατικές αλλαγές καθώς και αλλαγές των κανονισμών λειτουργίας των κομματικών οργανώσεων.

Ο Μιλτιάδης Έβερτ συγκαλεί το 3ο συνέδριο τον Απρίλιο του 1994 στη Χαλκιδική, όπου επιβεβαιώνονται οι ιδεολογικές αρχές της ΝΔ και η στρατηγική επιδίωξη του ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού.

Τον Μάρτιο του 1997 πραγματοποιείται το 4ο συνέδριο της ΝΔ στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας με θέμα την εκλογή προέδρου από διευρυμένο εκλεκτορικό σώμα και την ψήφιση καταστατικού και προγράμματος. Στη ψηφοφορία εκλέγεται νέος πρόεδρος ο Κώστας Καραμανλής.

Το 5ο τακτικό συνέδριο, που διεξάγεται τον Απρίλιο του 2001, σημαδεύεται από την πρόσκληση του κ. Καραμανλή προς τον κ. Γ. Σουφλιά να επιστρέψει στη ΝΔ, ενώ στο συνέδριο ψηφίζονται αλλαγές στο καταστατικό.

Το καλοκαίρι του 2004 ο Κώστας Καραμανλής συγκαλεί το 6ο  συνέδριο στην Αθήνα, όπου σε ιδεολογικό επίπεδο το κόμμα μετατοπίζεται προς το «κοινωνικό κέντρο».
Τον Ιούλιο του 2007 διεξάγεται το 7ο συνέδριο της ΝΔ και λίγο αργότερα, τον Αύγουστο, ο Κώστας Καραμανλής προσφεύγει σε πρόωρες εκλογές τις οποίες κερδίζει.

Στο 8ο τακτικό συνέδριο της ΝΔ τον Ιούνιο 2010 ο επόμενος πρόεδρος της ΝΔ Αντώνης Σαμαράς θεωρεί πως είναι η ώρα να προχωρήσει η ΝΔ ένα βήμα παραπέρα, οριοθετώντας το ιδεολογικό της στίγμα με τον όρο «κοινωνικός φιλελευθερισμός» ως την επίκαιρη εκδοχή αυτού που ονομάστηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός.

Υποστηρίζει πως «ο γνήσιος φιλελευθερισμός είναι εκ φύσεως κοινωνικός και ριζοσπαστικός στο θέμα της καταπολέμησης των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων αφού η οικονομία της αγοράς δεν είναι το παν. Επιπλέον, απέναντι στον στυγνό καπιταλισμό, ο φιλελευθερισμός είναι βαθιά ανθρωποκεντρικός.

Ο κοινωνικός ανθρωπισμός που ευαγγελίζεται πηγάζει από την ηθική και νομική επιταγή του σεβασμού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας.»
Το 9ο Τακτικό Συνέδριο τον Ιούνιο του 2013 διεξάγεται ξανά με αρχηγό τον Αντώνη Σαμαρά, που στο μεταξύ έχει αναλάβει την πρωθυπουργία. Στο συνέδριο επιβεβαιώνεται ως ιδεολογική βάση ο «κοινωνικός φιλελευθερισμός» και ολοκληρώνεται με την εισήγηση του κ. Σαμαρά για την πορεία της χώρας έχοντας κεντρικό σύνθημα το «Νέα Δημοκρατία, Νέα Ελλάδα».

Τον Απρίλιο του 2016 διεξάγεται το 10ο συνέδριο όπου υιοθετούνται οι προτάσεις του 10ου αρχηγού της γαλάζιας παράταξης Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος υποστηρίζει πως «η πορεία της χώρας πρέπει να έχει στόχο τη συλλογική ευημερία και η πολιτική του κόμματος να υπηρετεί δύο θεμελιώδεις αρχές: την ελευθερία και την αλληλεγγύη. Όλες οι επιμέρους πολιτικές πρέπει να αντανακλούν και εμπεριέχουν αυτές τις δύο έννοιες».

Φτάνοντας πλέον στο 11ο Συνέδριο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη δώσει το στίγμα του για τον τρόπο διοίκησης και λειτουργίας ενός σύγχρονου κόμματος, καταργώντας βαρονίες και εφαρμόζοντας την πλήρη διαφάνεια στη λειτουργία του.

Στο συνέδριο, που έχει ως κεντρικό σύνθημα «Έτοιμοι να αλλάξουμε την Ελλάδα», ουσιαστικά επιβεβαιώνεται η πολιτική του κόμματος, όπως αυτή εκφράστηκε στο προηγούμενο συνέδριο και «ανοίγουν» τα ιδεολογικά όρια της παράταξης προς κάθε κατεύθυνση.

Η ιστορική αναδρομή στα συνέδρια της ΝΔ δείχνει πως η σαφής ιδεολογική τοποθέτηση του ιδρυτή της Κωνσταντίνου Καραμανλή στον ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό ξεκαθάρισε τη σύγχυση γύρω από την ιδεολογική της ταυτότητα. Της επέτρεψε να παράγει πολιτική με συνοχή και να αρθρώσει συνειδητοποιημένο πολιτικό λόγο.

Το σίγουρο είναι πως η Νέα Δημοκρατία και γενικότερα η Κεντροδεξιά έχουν ανάγκη την ιδεολογική ζύμωση.

Αφού, δε, το ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο της παράταξής και οι επιλογές της έχουν διαχρονικά δικαιωθεί από την ιστορία, έχει γίνει πλέον κατανοητό από την πλειοψηφία των πολιτών πως αποτελεί την τελευταία ευκαιρία να ανακάμψει πραγματικά η πατρίδα μας από την κρίση.