“Κάλλιον έναν φίλο παρά χίλια γρόσια”

Γράφει ο 
Θανάσης Καραναστάσης

Ήταν μεσοκαλόκαιρο του 1957. Είχα έρθει στη Ρόδο για να δώσω εξετάσεις και να μπω στο εξατάξιο  - τότε - Βενετόκλειο Γυμνάσιο Αρρένων. Ένα πλήθος συνομήλικων μου κατέκλυζε εκείνες τις μέρες τους χώρους του Γυμνασίου. Θορυβώδη δωδεκάχρονα - τι ωραία ηλικία! - έτοιμα να υποστούν τη δοκιμασία των εξετάσεων. Δεν γνώριζα κανένα απ’ αυτά τα παιδιά. Η προέλευσή τους ήταν από την πόλη και τα χωριά της Ρόδου και κάποια λίγα από κοντινά νησιά. 

Τότε γνώρισα μερικούς από τους μετέπειτα συμμαθητές μου. Περισσότερο απ’ όλους ξεχώρισα και συνδέθηκα φιλικά με τον Γιάννη Κατσιμπρή, του Γεωργίου και της Δικαίας. Αναφέρω τα ονόματα των γονιών του, πολύ συμπαθητικών ανθρώπων, προς αποφυγήν μπερδέματος λόγω συνωνυμίας. 
Με την έναρξη του σχολικού έτους καθίσαμε στο ίδιο θρανίο. Αυτό συνεχίστηκε και στις πέντε τάξεις. Την έκτη ο Γιάννης την τελείωσε στην Αθήνα. Όλα τα χρόνια κάναμε παρέα μέσα κι έξω από το σχολείο. 
Μετά την αποφοίτησή μας, εκείνος πήγε στην Αγγλία και στη Γαλλία, εγώ στη Γερμανία. 
Ξανασμίξαμε μετά τα χρόνια του στρατού. Τα τελευταία χρόνια, συνταξιούχοι πλέον και οι δύο, συναντιόμαστε σχεδόν κάθε μέρα. Τα πρωϊνά κυρίως βρισκόμαστε για μια - δυο ώρες στο στέκι μας, γνωστό καφενείο στο Μαντράκι. Μαζί μας και ο έτερος Γιάνης, ο και “Εγγλέζος” επονομαζόμενος. Φίλος μου κι αυτός εδώ και μισό αιώνα. 
Οι κουβέντες μας γίνονται συνήθως “περί ανέμων και υδάτων”. 

Σε αυτές πρωταγωνιστούν το καλαμπούρι, τ’ αστεία και τα πειράγματα με όποιο χιούμορ διαθέτει ο καθένας. 
Πρώτος και αχτύπητος στις... ατάκες είναι πάντα ο Εγγλέζος! Ο οιοσδήποτε περάσε από κει και θέλει να μπει στην παρέα μας είναι ευπρόσδεκτος, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι δεν θα μας χαλάσει το κλίμα με γκρίνιες και μουρμούρες. 
Αρκετά προβλήματα έχουμε όλοι μας. Εμείς λοιπόν είμαστε ορκισμένοι εχθροί της κατάθλιψης!
Αρνούμαστε να υποκύψουμε στη μιζέρια που μας περιβάλλει. 
Στο χρόνο που σε λίγες ώρες φεύγει, συμπληρώσαμε με τον πρώτο Γιάννη 60 χρόνια αδιατάρακτης φιλίας, μιαν ολόκληρη ζωή δηλαδή... 
Στο ίδιο διάστημα απόκτησα κι άλλους, πολλούς και καλούς φίλους. 
Θα ήταν μακρύς ο κατάλογος αν τους ανέφερα ονομαστικά. 

Τον πρώτο και καλύτερο φίλο των παιδικών και νεανικών μου χρόνων, τον Παναγιώτη, θα ήθελα μόνο να μην ξεχάσω να αναφέρω, γιό ενός από τους δασκάλους μου στο χωριό μας. 
Πέραν όμως από τις δικές μου φιλίες το θέμα της φιλίας γενικότερα είναι που θέλω να αναδείξω μέσα απ’ αυτό το σημείωμα. 
Πόση σημασία έχει η φιλία στις ζωές των ανθρώπων οι αρχαίοι Έλληνες ήσαν αυτοί πάλι πρώτοι που μας το δίδαξαν. 

Αρκεί να ανοίξει κανείς το αναγνωστικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας του Γ. Ζούκη και να διαβάσει το πρώτο κεφάλαιο με τίτλο “Ο πιστός φίλος”.
Την αξία της φιλίας τόνιζε και ο πατέρας μου με την παροιμία “Κάλλιον ένα φίλο παρά χίλια γρόσια” κι αυτήν χρησιμοποιώ εδώ σαν τίτλο. 
Τον φίλο τον διαλέγεις, δεν τον αποκτάς κατά παραγγελίαν. 
Τον έχεις δοκιμάσει μέσα από την παρέα, από τις συναλλαγές του, από την κοινωνική συμπεριφορά του. 

Τον έχεις “πράξει”, όπως έλεγαν παλιά. Αληθινοί φίλοι υπάρχουν μόνο στην πραγματική ζωή, που θενά αλλού. 
Λέει ο ένας “έχω 20 φίλους”, ο άλλος “40”, ο τρίτος “50” και πάει λέγοντας. Κι αν τους ρωτήσεις που βρίσκονται οι φίλοι αυτοί σου απαντούν “στο φέϊσμπουκ”!
Δεν το καταλαβαίνω, ειλικρινά, αυτό το πράγμα. 

Γίνεται να ονομάζεις φίλους, ανθρώπους που δεν ξέρεις από που κρατεί η σκούφια τους, τι μέρος λόγου είναι; 
Υποβάλλεις, λένε, αίτημα φιλίας γι’ αυτό τον σκοπό. Δηλαδή παρακαλείς τον άλλο να δεχθεί τη φιλία σου; Και δεν είναι γελοίο κι αναξιοπρεπές κάτι τέτοιο; 
Δυσκολεύομαι πάρα πολύ να τα καταλάβω όλα αυτά. 
Ίσως επειδή δεν μ’ έχουν μαγέψει τα λεγόμενα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. 
Υπάρχει βεβαίως νόημα χρήσης αυτών των μέσων σε περιπτώσεις που ο φίλος ή οι φίλοι βρίσκονται μακριά. Αλλά την επικοινωνία μαζί τους εξυπηρετούν μια χαρά τόσο το τηλέφωνο όσο και η αλληλογραφία. 
Σημασία πάντως έχει, ότι η πραγματική φιλία δίνει περιεχόμενο και ποιότητα στις ανθρώπινες σχέσεις. 

Κι αυτό συμβαίνει όταν υπάρχει αμοιβαία εμπιστούνη. Όταν συμμετέχουν ο ένας στις χαρές ή στις στεναχώριες του άλλου, όταν τους ενώνει πνεύμα αλληλεγγύης. 
Κι όταν δεν αφήνουν τις όποιες διαφωνίες τους να τραυματίσουν τη φιλική τους σχέση. 
Λέγεται πολλές φορές, ότι η φιλία βρίσκεται πάνω κι από τους συγγενικούς δεσμούς. 
Διότι συχνά συμβαίνει αδέλφια να μη μιλιούνται μεταξύ τους, ή γονείς και παιδιά να έχουν αγεφύρωτες διαφορές. 
Δεν ξέρω, αν στις μέρες μας γονείς και δάσκαλοι καλλιεργούν στα παιδιά την αξία των φιλικών σχέσεων. 

Αν τα παροτρύνουν να είναι κοινωνικά και να μην κλείνονται στον εαυτό τους. 
Γιατί όποιος έχει φίλους δεν ξέρει τι θα πει μοναξιά. 
Πεποίθησή μου είναι, ότι με τη φιλία οι άνθρωποι γίνονται καλύτεροι. 
Μ’ αυτές τις σκέψεις “Πάει ο παλιός ο χρόνος. Ας είναι, τουλάχιστον, καλύτερος ο νέος.