Τα Κατηχητικά Σχολεία στη Ρόδο την περίοδο της Ιταλοκρατίας 1937-1945

«Τα Κατηχητικά Σχολεία στη Ρόδο την περίοδο της Ιταλοκρατίας 1937-1945», εκδόσεις «Τέχνη» Αντώνη Βρατσάλη, του Εκπαιδευτικού/Διδάκτορα Ιστορίας της Εκπαίδευσης και Διευθυντής του Α΄ Δημοτικού Ιαλυσού Σταύρου Ι. Παπαδόπουλου, είναι Ιστορική Μελέτη, που δεν πρέπει να λείπει, κυρίως από τη βιβλιοθήκη κάθε Ροδίτη.

Ως Διευθυντής του Α΄ Δημοτικού Ιαλυσού, έχει αναπτύξει πολλές εξωσχολικές δραστηριότητες, όπως με τη συνεργασία του Καθηγητή Μουσικής Λεωνίδα Σακελλαρίδη, ιδρύθηκε η Σχολική Μπάντα που άφησε άριστες εντυπώσεις και η αίθουσα Μουσικής «Τερψιχόρη», υπογραμμίζοντας τη σημαντικότητα της Μουσικής Παιδείας, κυρίως στην τρυφερή ηλικία των παιδιών του Δημοτικού.

Οι 300 σελίδες του βιβλίου, διαβάζονται απνευστί και τα ιστορικά γεγονότα, όπως και η  αναφορά των εκατοντάδων Ροδιτών που αγωνίστηκαν σε πολλούς τομείς και με πολλούς τρόπους, για την Απελευθέρωση από τον κατακτητή (1937-1945) και την Ενσωμάτωση με την «Μητέρα Ελλάδα», είναι ιδιαίτερα συγκινητική, για όσους είχαν την καλή τύχη, να γνωρίσουν μερικές από αυτές τις μεγάλες προσωπικότητες, όπως από τον Δεκέμβρη του 1959 που ήρθα στο νησί του Απόλλωνα, γνώρισα και συναντούσα μεγάλες προσωπικότητες, π.χ. τους Ακαδημαϊκούς Σωτήρη Αγαπητίδη, Αγαπητό Τσοπανάκη, τους εκπαιδευτικούς Γρηγόρη Κινδυλίδη, Σκεύο Ζερβό, Ι. Καλιοντζή, Εμμ. Μπακίρη, Κανέλλο Ηρακλείδη ο οποίος δίδαξε στο Κατηχητικό της Λίνδου, τους Χριστόδουλο Παπαχριστοδούλου, Ζ. Τσιρπανλή, Ι. Χατζηφώτη, Εμμ. Παπαζαχαρίου κ.α. 

Εντυπωσιάζει η τεράστια βιβλιογραφία, τα Ιστορικά κείμενα από τη «Ροδιακή» εκείνης της περιόδου, τα σημαντικά έγγραφα και σπάνιες φωτογραφίες, π.χ. το εξώφυλλο του Αναγνωστικού του 1930 που είχε τυπωθεί στη Ρόδο, και η δήλωση του συγγραφέα, πως χρειάστηκε δύο ολόκληρα χρόνια συστηματικής ιστορικής έρευνας σε Αρχεία του Κράτους και σε ιδιωτικές συλλογές, για να δώσει την ολοκληρωμένη και αντικειμενική «εικόνα» της περιόδου 1937-1945. Συγκινητική και η αναφορά στους «Στυλοβάτες των Κατηχητικών», που ήταν δάσκαλοι, οι οποίοι με την «κάλυψη» των Κατηχητικών, δίδασκαν και τα ελληνικά γράμματα - πραγματικά «Κρυφά Σχολειά».

Συγκινητική η αναφορά του συγγραφέα στην «μαρτυρία» του Μιχάλη Σάνταλου, στο ενδιαφέρον κεφάλαιο: «Μνήμες και Βιώματα από το Κατηχητικό Σχολείο στον Αρχάγγελο», όπου αναφέρει: «Έκανα δυό χρόνια στο ιταλικό σχολείο, αλλά παράλληλα πήγαινα και Κατηχητικό σχολείο. Το Κατηχητικό σχολείο, γινόταν εδώ στο νάρθηκα της εκκλησίας των Ταξιαρχών Αρχαγγέλου. Το Κατηχητικό ήταν πάντα κάθε Κυριακή, πάντα, αλλά είχε και ενδιάμεσα κρυφά Τετάρτες, Παρασκευή, Σάββατο.

Στην αρχή θυμάμαι το Διμέλη, που έκανε μάθημα επάνω στον γυναικωνίτη. Μετά τον Διμέλη ανέλαβε ο Μιλτιάδης ο Παγκάς, ο οποίος ήταν αδελφός της γιαγιάς μου». «Έρχονταν στο Κατηχητικό περίπου πενήντα παιδιά και λίγο παραπάνω. Στο ιταλικό σχολείο το πρωί, πήγαιναν λιγότερα παιδιά από ό,τι πήγαιναν στο Κατηχητικό». «Το Κατηχητικό Σχολείο μου πρόσφερε τα ελληνικά γράμματα που από πουθενά αλλού δεν μπορούσα να διδαχθώ. Πήραμε γενικές γνώσεις, εγκυκλοπαιδικές, αλλά κυρίως μας μιλούσαν και μας έμαθαν για την πατρίδα μας και την Ιστορία της. Πήραμε το δρόμο μας χάρη στο Κατηχητικό και χρωστάμε πολλά σε αυτό για ό,τι γίναμε στη ζωή μας». 

Αναλύει ο συγγραφέας Σταύρος Παπαδόπουλος, τις ύπουλες μεθόδους για τον αφελληνισμό των παιδιών, από τους εκάστοτε ηγέτες της φασιστικής Ιταλίας, όπως των Mario Lago και Cesare Maria De Vecchi, αναφέρεται ακόμα και στον στρατηγό Ameglio, και στις μεθόδους που χρησιμοποιούσαν για την επίτευξη των απώτερων στόχων τους.

Βαρύνουσας σημασίας, είναι οι θέσεις του συγγραφέα Σταύρου Παπαδόπουλου, για το ρόλο της «Παιδείας», που σήμερα ιδιαίτερα, έχουμε απόλυτη ανάγκη να μελετήσουμε, να θυμόμαστε και να στοχεύουμε, καθώς με σαφήνεια στον πρόλογό του, αναφέρει: «Οι κατακτητές των νησιών συνειδητοποίησαν τον σημαντικό ρόλο της εκπαίδευσης στη χάραξη εθνικής συνείδησης και ότι μέσω της εκπαίδευσης παρέχεται η δυνατότητα να χειραγωγούνται οι Έλληνες κάτοικοι των νησιών...», που βέβαια, οι εκάστοτε επίδοξοι κατακτητές, απέτυχαν παταγωδώς.

Υπογραμμίζεται και αποδεικνύεται Ιστορικά, από τον έγκριτο συγγραφέα Σταύρο Παπαδόπουλο, ο άρρηκτος δεσμός Ελληνισμού και Ορθοδοξίας, που πρέπει όλοι να αναγνωρίζομε.

Μαίρη Παπανδρέου