Η θεολόγος με την ολάνθιστη καρδιά!

Είναι κι αυτοί εκεί έξω που είναι δάσκαλοι όχι γιατί συστήνονται έτσι, αλλά γιατί οι μαθητές τους προσδίδουν αυτή την τιμή. Αυτοί που κάνουν το καθήκον τους όχι επειδή είναι η δουλειά τους, αλλά γιατί το λέει η ψυχή τους. Μεγάλο πλούτο έχει η Ιωάννα Κλιάρη, θεολόγος στο Καζούλειο Γυμνάσιο Ρόδου και τον ξοδεύει απλόχερα χρόνια για να ποιήσει ήθος, να φτιάξει καλούς ανθρώπους.
Είναι πολλοί εκεί έξω που κάνουν αυτό τον αγώνα, κι έχουν αυτή την αγωνία, και συχνά δεν είναι εκείνοι που νομίζουμε.


Μια θεολόγος ανοιχτή προς όλα, μια γυναίκα με ενδιαφέρον  που βρίσκεται στα γήπεδα ποδοσφαίρου ως διαιτητής, στις γραμματείες καλαθοσφαίρισης, στις θάλασσες ως δύτης και ψαροντουφεκού, που οδηγούσε μοτοσικλέτα, έκανε χρόνια ραδιόφωνο  και έχει μια παιδικότητα κάποιες στιγμές πιο έντονη κι απ΄ αυτήν των μαθητών της.

Η Ιωάννα Κλιάρη, που διαβάζει, ονειρεύεται και ονειροπολεί, που δεν διστάζει να είναι κατά της πρωινής προσευχής στο σχολείο ως κίνησης «εθιμοτυπίας», που τολμά να πει ότι εδώ είναι ο παράδεισος κι η κόλαση, και μιλάει με στίχους, αγαπάει τον Καββαδία… Μια περήφανη μάνα των παιδιών της και των μαθητών της, αυτό δηλώνει και μπροστά τους υποκλίνεται!

 

Είστε Θεολόγος!
Έτσι λένε τα χαρτιά. Εγώ συστήνομαι Θεο-λίγη διότι η προσέγγιση του Θεού απέχει παρασάγγας από το ίδιο τελικό σκεπτικό του καθενός μας. Θεός για εμένα είναι ο άνθρωπος. Το είπε ξεκάθαρα άλλωστε ο άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ, ορθόδοξος άγιος: «κάθε φορά που λες τη λέξη Θεός, να μην κοιτάς ποτέ τον ουρανό, να κοιτάς τα μάτια των συνανθρώπων σου, εκεί βρίσκεται ο Θεός. Οι ουρανοί είναι άδειοι από Θεό»…

Τα λέτε αυτά και στους μαθητές σας;
Εννοείται ξεκάθαρα, γι αυτό δεν έχω και καμία απαλλαγή από αλλόθρησκους και ετερόθρησκους  μαθητές. Κρατάω μια επιφύλαξη και κρατάω απόσταση για παιδιά που ανήκουν στους Μάρτυρες του Ιεχωβά, σεβόμενη το καταστατικό το οποίο διασφαλίζει τους μαθητές που υπόκεινται στο καθεστώς προσέγγισης του μαθήματος των Θρησκευτικών.

Άλλωστε, δεν πρόκειται για θρησκεία, πρόκειται για θρησκειολογική προσέγγιση του Χριστιανισμού, ενδεδυμένη με το μανδύα της θρησκείας  με οικείους και κατά το δοκούν ιδιοτελείς σκοπούς και στόχους.
Οι μαθητές αυτοί χαίρουν και υποστηρίζονται από τη θεολογική μου υπόσταση, εκτός μαθήματος. Ούτως ή άλλως  το μάθημα δεν γίνεται μόνο μέσα στις τάξεις, γίνεται και κατά τη διάρκεια του διαλείμματος και σε κάθε έκφανση της παιδαγωγικής και διδακτικής προσέγγισης του μαθήματος των θρησκευτικών. Είμαι δασκάλα και εκτός τάξης.

Τι άλλο λέτε στους μαθητές σας; Τι είναι το μάθημα των θρησκευτικών για εσάς;
Είναι η δίοδος που δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα πέραν του γνωστικού αντικειμένου να γίνει η γνώση παιδεία. Δύσκολο, αλλά στοίχημα να μπορείς να κάνεις αυτά που διδάσκεις τρόπο σκέψης, τρόπο ζωής και αίρεση βίου. Αίρεση, σημαίνει επιλέγω ελεύθερα  γι αυτό και δεν είχα ποτέ πρόβλημα με τους αιρετικούς μέσα στο χώρο της Εκκλησίας. Μας επαναπροσδιόρισαν.

Η ελληνική  οικογένεια τα βάζει τα παιδιά της μέσα σ΄ ένα πλαίσιο θρησκευτικό;
Σαφώς και τα βάζει. Παρόλα αυτά εμείς στο Καζούλειο γυμνάσιο, τα βάζουμε σε μια άλλη διάσταση προσέγγισης, σε σχέση μ΄ αυτό το οποίο δίνουν τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, η οικογένεια, το εκπαιδευτικό σύστημα, η κοινωνία. Δεν αλλάζουμε κάτι, απλά το βάζουμε στη διάσταση που του πρέπει.

Λέτε στα παιδιά να πηγαίνουν στην εκκλησία, να κάνουν το σταυρό τους; Τι τους λέτε;
Για εμένα ο σταυρός είναι ένα σύνθετο σχήμα. Αποτελείται από μία κάθετη γραμμή και μία οριζόντια. Η κάθετη γραμμή δηλώνει την προσπάθεια του ανθρώπου να αγγίξει το Θείο,  όπως  κι αν το ονομάζει αυτό ό,τι τον κάνει καλύτερο και τον ξεχωρίζει από τα ζώα. Η οριζόντια γραμμή είναι η πιο δύσκολη. Να συνυπάρξει αρμονικά με το συνάνθρωπό του.

Αυτό προϋποθέτει ισορροπία εσωτερική, αυτοκριτική και να ενάγει το εγώ στο εμείς. Κάτω απ΄ αυτό το σκεπτικό είμαι κατά της προσευχής στην έναρξη της σχολικής ημέρας όπως είμαι και κατά σε οτιδήποτε εθιμοτυπικό το οποίο δεν μπορεί να αποτελέσει ρίζα που θα σκάσει κλαδιά, στο δέντρο του αύριο.

Έλεγε ο Καζαντζάκης: «Να αγαπάς την ευθύνη, να λες αν δεν σωθεί ο άνθρωπος μόνο εγώ φταίω»! Περί προσωπικής ευθύνης ομιλώ. Οτιδήποτε άλλο δεν είναι παιδαγωγική πράξη. Οι μαθητές μου, θα με συγχωρέσουν για τα πράγματα που δεν ξέρω, για τα πράγματα που δεν έκανα σωστά, αλλά όχι για τα πράγματα που ο λόγος μου δεν είναι συνέπεια  της πράξης μου. Με λίγα λόγια οι μαθητές μας συγχωρούν το λάθος, αλλά όχι το καραγκιοζιλίκι.
 
Τα παιδιά σήμερα είναι έξυπνα;
Πολύ. Είναι πανέξυπνα! Αλλά δυστυχώς βρίσκονται στον κυκεώνα μιάς ελληνικής πραγματικότητας. Ποσώς ενός ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος το οποίο στραγγαλίζει κλίσεις και δεξιότητες. Οι σπασμωδικές και εντελώς επιφανειακές προσπάθειες αλλαγής στο χώρο της παιδείας, δημιουργούν περισσότερο σύγχυση παρά λύση του προβλήματος. Ως θεολόγος, ζώντας στο μεταίχμιο των νέων προγραμμάτων σπουδών στα θρησκευτικά μπορώ σαν δασκάλα τάξης να πω ότι το μόνο φως που βλέπουμε στο τούνελ είναι το τρένο που έρχεται καταπάνω μας.

Περάσατε από τη διαιτησία ποδοσφαίρου, από τη γραμματεία καλαθοσφαίρισης, από το ραδιόφωνο, είστε πιστοποιημένη δύτης και απνείστρια (ψαροντουφεκού) είστε θεολόγος. Τι είστε τελικά;
Μάνα. Μάνα στους μαθητές μου με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Οι επιμέρους κλίσεις και δεξιότητές μου, ικανοποίησαν ένα προσωπικό ταξίδι μέσα απ΄ το οποίο έδωσα και πήρα για να μπορώ πλέον απέναντι στα βιολογικά μου παιδιά και στα πνευματικά μου παιδιά, να κρίνομαι μέσα από τις υπερβάσεις  μου και μέσα από τα λάθη μου. Δεν ζητώ ψήφο εμπιστοσύνης, καταθέτω ψυχή, κι αυτό μου φτάνει.

Πιστεύετε στη μοίρα, πιστεύετε ότι τα πράγματα έρχονται, κι εμείς τα δεχόμαστε;
Δεν υπάρχει μοίρα, υπάρχουν μόνο επιλογές, κι αν είσαι ικανός υποστήριξε τις επιλογές σου και φτάσε τες ως το τέλος. Οι «μαγκιές» πληρώνονται, μου έλεγε ένας απλός, αγράμματος, φιλόσοφος ψαράς του χωριού μου.

Τι εννοούσε οι «μαγκιές» πληρώνονται;
Σε ένα χωριό όπως το Τρίκερι του νομού Μαγνησίας απ΄ όπου κατάγομαι, η ναυτοσύνη είναι θέμα DNA. Άντρες και γυναίκες μαθαίνουμε να επιλέγουμε τα τερτίπια του καιρού της ζωής και είμαστε υπόλογοι αν κάτσει η βάρκα ή όχι. Είμαστε καπεταναίοι από κούνια.
Στο χώρο της διαιτησίας αυτό μεταφράζεται «παίρνω τη φάση πάνω μου». Απ΄ τα ωραία που έμαθα στα γήπεδα, κι από εκείνες τις στιγμές που ένιωσα ότι η ναυτοσύνη, η εκπαίδευση και ο αθλητισμός, έχουν το ίδιο λιμάνι: την υπέρβαση και την υπευθυνότητα.
Αν έμαθα να κρατάω την τάξη, αυτό το έμαθα στο γήπεδο ήταν θέμα οφσάιντ. Κι αν έμαθα να κρατώ 22 παίκτες απίκο, με ό,τι συνεπάγεται αυτό ήταν επειδή ήμουνα παιδαγωγός και προέτασα την αξία του αθλητισμού. Εκεί, μου συγχώρεσαν κάθε κόκκινη κάρτα γιατί δεν ήταν τιμωρία ήταν επαναπροσδιορισμός σ΄ αυτό που λέμε Fair Play.  Mε λίγα λόγια «ευ αγωνίζεσθε».

Εδώ είναι ο παράδεισος, κι η κόλαση;
Ναι! Το είπε πολύ ωραία η Βίκυ Μοσχολιού. Δεν θα στερήσω σε κανέναν άνθρωπο που πιστεύει στη μεταθανάτιο  ζωή το δικαίωμά του να υποστηρίζει την ίδια του την πίστη και τα ίδια του τα όνειρα. Γιατί η πίστη στη μεταθανάτιο  ζωή δεν είναι τίποτα άλλο από την ικανοποίηση όλων των απωθημένων, των φόβων, αλλά και των ονείρων που φύονται και ποτίζονται σ΄ αυτό το μεσοδιάστημα μεταξύ γέννας και θανάτου.

Όμως για εμένα ο παράδεισος είναι τρόπος ζωής, δεν είναι τόπος. Ποσώς μετά θάνατον. Παράδεισος είναι να βρίσκεις συμβατούς δότες συναισθημάτων, να συνυπάρχεις με το διαφορετικό, να αγιοποιείς τη φύση και να φέρνεις το Θεό στην αγκαλιά του ανθρώπου.
Αντίθετο δρομολόγιο καταδικάζεται με απαγορευτικό απόπλου. Καμιά σημασία δεν έχει να ψάχνεις ένα Θεό που δεν βλέπεις και να εθελοτυφλείς για το συνάνθρωπό σου που είναι δίπλα σου.
Ανεξαρτήτως  θρησκείας, κοινωνικής  καταγωγής, εθνικής προέλευσης, οικονομικής ευμάρειας γιατί ο άνθρωπος είναι ο Θεός.

Περίτρανα υποστηρίζεται μέσα από την Καινή Διαθήκη, στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο κεφάλαιο 5, στίχος 12, στο κεφάλαιο των Μακαρισμών. Έλεγε ο Μαχάτμα Γκάντι: «Αγαπώ το Χριστιανισμό, αγαπώ το Χριστό, είναι ό,τι ωραιότερο έβγαλε ποτέ ο κόσμος. Τους Χριστιανούς δεν αγαπώ, δεν έχουν καμιά σχέση μ΄ Αυτόν».

Τι έχει σημασία λοιπόν σ΄ αυτή τη ζωή;
Ένα ταξίδι που να έχει προορισμό. Θα αντιπαρέλθω αυτό που έλεγε ο Καβάφης ότι αξία έχει το ταξίδι, κι όχι ο προορισμός και θα προτάξω αυτό που έλεγε ο Σενέκας (φιλόσοφος των Αρχαίων Λατίνων): «όταν στο ταξίδι δεν υπάρχει προορισμός, το ταξίδι είναι καταδικασμένο σε πελαγοδρομία». Να κλείσω, ως γέννημα μιας θαλασσινής οικογένειας, ως ένας άνθρωπος ο οποίος χαλίκωσε τη θάλασσα και πλημμύρισε τη στεριά, με μία προτροπή: «ταξίδι, γένους υποκειμενικού, σθένους αντικειμενικού, ορίζοντα πανανθρώπινου». Κάθε ταξίδι γνώσης οφείλει να υπηρετεί την παιδεία. Ο δρόμος πάντα διαφορετικός, το λιμάνι εκεί.

Ο Νίκος Καββαδίας θα το έλεγε, Αλεξάνδρεια. Ο Καζαντζάκης «Αναφορά στο Γκρέκο». Εγώ το λέω: «αναφορά στους μαθητές μου και υποκλίνομαι σ΄ αυτούς.
Μπορεί να μην είμαι  η μάνα που να ήθελαν οι κόρες μου, η σύντροφος που θα ήθελε κάποιος άντρας, η συνάδελφος που θα ήθελαν κάποιοι άλλοι συνάδελφοι, αλλά είμαι αυτό που θέλω εγώ να είμαι απέναντι στο καθρέφτη μου: αληθινή, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν υπήρχαν λάθος προσεγγίσεις. Καμαρώνω  απλώς που δεν υπήρχαν ιδιοτελή κίνητρα!