Τα εκατοστά του γενέθλια ετοιμάζεται να γιορτάσει το ερχόμενο Σάββατο, ο μεγάλος μας δάσκαλος κ. Φώτης Βαρέλης. Με αφορμή αυτό το γεγονός η μαθήτριά του (εκπαιδευτικός) κ. Δέσποινα Χατζησάββα, αναφέρει σε σχετικό άρθρο της στην «Ροδιακή» με τίτλο «Ένας Αιώνας… μία Ζωή»:

«16 Οκτωβρίου...Πρωινό Κυριακής...Λόφος Φιλερήμου...Δυο νέοι απολαμβάνουν τη φύση...Πιο κει, δυο άνθρωποι, αιχμάλωτοι της ομορφιάς, γνώστες της ζωής, συγκάτοικοι της χαράς και της λύπης...Απόμαχοι, μιας άλλης ενεργής ζωής, μα μάχιμοι της ίδιας επίπονης και εύπορης ζωής.

Μερικές μέρες, πριν τα εκατοστά γενέθλιά του, ο μεγάλος δάσκαλος βρέθηκε απέναντι από δυο νέα παιδιά, που άκουγαν σαν μαγεμένοι και εκστασιασμένοι, μαρτυρίες ζωής και καταθέσεις ψυχής από τη σύντροφο του μεγάλου μας δασκάλου, Φώτη Βαρέλη. Τύχη, σύμπτωση, μοιραίο, ένα μικρό θαύμα που άγγιξε και μάλαξε τις πιο λεπτές χορδές των νέων.

Ορδές θύμησης και νοσταλγίας κατέκλυσαν το νου και εισέβαλαν στο χώρο των αναμνήσεων.
Δάσκαλέ μου, επέτρεψε μου, να θυμηθώ....

Φώτης Βαρέλης. Ο δάσκαλός μου, ο δάσκαλός μας, ο άνθρωπός μας. 100 χρόνια ζωής, ένας αιώνας ζωής με κεφαλαία.

'Ενα κεφάλαιο σημαίνον, μια γλωσσική γη επαγγελίας, ένα μεγάλο κομμάτι στο χώρο της εκπαίδευσης, στο χρόνο της παιδείας, στην ορθογραφία της αγάπης, στην εξέλιξη της γλώσσας, στις σελίδες της ιστορίας, στην ίδια τη ζωή. Χιλιάδες λέξεις του, μυριάδες φράσεις του, αναρίθμητες συζητήσεις του, ρίζωσαν μέσα στα πιο τρυφερά χρόνια της ζωής μας.

1981... Παιδαγωγική Ακαδημία Ρόδου. Καθηγητής, δάσκαλος, μα πάνω απ' όλα, άνθρωπος με μελιστάλαχτα συναισθήματα, με τα πιο ζεστά αποκυήματα καρδιάς και αγάπης. Μια αίθουσα γεμάτη, με ένα ακροατήριο ξέχειλο από δίψα να ακούσει, να δει, να μάθει, να γνωρίσει από το δάσκαλο, όλα εκείνα που παρουσίαζε με ένα δικό του τρόπο, με ένα δικό του στόμφο.

Ρήτορας της αλήθειας, μέντορας της ελευθερίας, μαχητής της γλώσσας. Όπλο και εργαλείο, η δική του γλώσσα, που αν και καθαρότατη ελληνική, είχε μια μαγεία που δεν την έβρισκες ούτε στα πιο ψεύτικα παραμύθια, ούτε στις πιο ρητορικές ομιλίες. Φιλόσοφος μιας άλλης κοσμοθεωρίας με νόμους και ρήτρες ανθρώπινης απλότητας και επιστημονικής αβρότητας.

Συνδυασμός μιας απλής γλώσσας καθομιλουμένης και μιας πετυχημένης προσωπικής συνταγής με λόγο αβρό, γλυκό, άμεσο, ζεστό, δυνατό, στωικό και μοναδικό. Λεξιλόγιο σε πλούσιο καμβά, κέντημα με αριστοτεχνικές βελονιές και ρήσεις υποδειγματικές με ανάσα και αύρα ενός ασύλληπτου μυαλού και σημαντικού ανθρώπου. Ασύνορη πατρίδα λέξεων και ιδεών με συντατεγμένες την αγάπη του για τον άνθρωπο, την προσέγγισή του, στις ψυχές των νέων και των παιδιών, στη μάλαξη των αρετών και των αξιών.

Μια ευγενική μορφή, με διάχυτο χαμόγελο στις παρυές, με ένα χέρι δείχτη και οδόσημο για τις αρετές της ζωής, με μάτια που εξέπεμπαν όλες τις κρυφές αλήθειες και αρετές του εσωτερικού κόσμου, με άνοιγμα μυαλού και δόσιμο ψυχής. Γαλήνια μορφή, απάνεμη έκφραση, έκδηλη ομορφιά, ανίκητο βλέμμα, αξεπέραστο δέος, αλώβητο μένος σε κάθε λεκτική αναμέτρηση και συνομιλία.

Ευγενές προφίλ, χαμηλό ανάστημα, υψηλό φρόνημα. Αμέτρητοι διάλογοι, ατέρμονες κουβέντες με πλαίσια ανθρώπινα, δε δίσταζε να χαρίζει, ξοδεύοντας ώρες και μέρες για να εξυγιάνει το ρύπος της σκεβρωμένης σκέψης και να εμφυσήσει νιογέννητες ελπίδες στην κάθε νεοανερχόμενη διάθεση των σπουδαστών να χαράξουν το δικό τους κόσμο, το δικό τους χάρτη.

Ροβινσώνας της ελληνικής γλωσσικής μαγείας, Γαλιλαίος της ανιδιοτελούς ψυχικής ενόρασης, πλάστης και δημιουργός μιας θερμής θάλασσας ιδεών. Ποιος δεν ταξίδεψε στον ωκεανό του δικού του γλωσσικού πλούτου; Ποιος δε προσκύνησε το μεγαλείο της ψυχής του; Ποιος δε ονειρεύτηκε μια ελεύθερη ζωή περιζωσμένη, όμως, με οράματα, με ιδανικά, με αξίες και αξιώματα ψυχής; Ποιος δεν τον ακολούθησε; Είμαστε οπαδοί του δασκάλου μας, είμαστε φανατικοί οπαδοί της φιλοσοφίας του, είμαστε ερωτευμένοι με τις ιδέες του.

Πλάνος του κάθε σκεπτικού και στοχαστικού νου, λάγνος του κάθε εθισμένου στα ωραία και θαυμαστά που γεννά το μυαλό και η φύση του ανθρώπου. Οδοιπόρος και νομάς όπου υπήρχε κυψέλη να πάρει γύρη και να τη γυρίσει στα μελίσσια της ανθρώπινης ψυχής. Αυτή ήταν η αφετηρία του, αυτό ήταν και ο στόχος του. Εκεί, προσδοκούσε να φτάσει και να τρυγήσει τις ομορφιές και να οσφριστεί μοσχοβολιές. Μιλούσε με την ψυχή, μιλούσε για την ψυχή, άγγιζε την ψυχή. Ψυχολάγνος και ψυχοθεραπευτής. Υγίαινε κάθε νοσηρό και φιλάσθενο κύτταρο με αποδυναμωμένη σκέψη και πίστη. Ξυπνούσε συνειδήσεις και εξέγειρε αφυπνίσεις.

Κολάκευε το νέο που ήθελε να τολμήσει να μπει στα κιτάπια του κόσμου και να οδεύσει για νέες πατρίδες απόψεων. Απόληξή του, να τρυπήσει και να εμβολήσει τα νεογνά ιδεολογικά σκιρτήματα. Φιτίλωνε το νου και απίθωνε την πίστη του και την ευλάβειά του στις αλλότριες γνώμες.

Δάσκαλε....
Πόσοι δε θέλησαν να σε μοιάσουν; Πόσοι δε θέλησαν να σε πλησιάσουν; Πόσοι δεν τόλμησαν να σε αντιγράψουν; Κανείς δεν μπόρεσε να σε απεικονίσει τέλεια, κανείς δεν πέτυχε να σε αντιστοιχίσει ικανά.'Επεσε στο κενό, κάθε προσπάθεια, να βρεθούν μιμητές. Ανορθόγραφοι, οι περισσότεροι στη σπουδή της ανθρωπιάς...

Εσύ, είσαι ένας μοναδικός, χαρισματικός, προικισμένος δάσκαλος, ανθισμένος άνθρωπος, με απύθμενο πλούτο , με αψεγάδιαστο ψυχικό μένος, με ανεκτίμητο παιδαγωγικό ρόλο. Σε ένα μόνο δεν είσαι ικανός. Να μας χαρίσεις το μυστικό, τη συνταγή της αληθινής αξιοπρέπειας, σ' αυτήν που εσύ περπάτησες και ανέδειξες μέσα από ευτυχισμένα αλλά και δυστυχισμένα πεδία της ζωής.

«Να προσέξετε την ελευθερία σας»
«Να προσέξετε τη γλώσσα σας»
Λόγια του μεγάλου στοχαστή, λες και αντιλαμβανόταν πάντα τους επερχόμενους κινδύνους που απειλούν και θα απειλούν τη γλώσσα μας, την παιδεία μας, τα παιδιά μας. Ο αιώνας, κλείνει αιώνια παραδείγματα ζωής και ανθρωπιάς, γνώσης και προσφοράς, αγάπης και ανιδιοτέλειας. Τόσες αρετές, καλλιεργημένες μέσα σε σε εκατό χρόνια, δεμένα με φλογερά κηρύγματα και ζοφερούς αγώνες. Μα, ένας αιώνας δεν είναι αρκετός για να χωρέσει το εύρος και το μέγεθος του δικού σου υπαρξιακού αιώνα. Ζήσε κι άλλο αιώνα, δάσκαλε, για να πάρει τη δική σου υπογραφή, για να' χουν να θυμούνται οι παλαιότεροι, για να ' χουν να μαθαίνουν οι νέοι...

Εγώ, εμείς ένα μόνο, μπορούμε, να σου πούμε, σ' αυτά τα γενέθλια του αιώνα, ένα μικρό, μα αληθινό «Ευχαριστώ».

Είσαι ένας φάρος αιώνιος και άσβεστος..
Και, για να χρησιμοποιήσω δικούς σας στίχους!

*Πάντα πρώτος, στους πρώτους πρώτος....*Παρόντες, όλοι στο “Ευχαριστώ” και με την ευχή να πλεύσουν κι άλλα χρόνια, σε ακύμαντα πελάγη ζωής.

Εμείς, τα παιδιά σου, όπως μας έλεγες, πάντα...
Μεγαλώσαμε με φρόνηση, γιατί υπήρξες σπουδαίος διδάξας, ιδεολογικός ακρίτας, φλογερός δάσκαλος...

Και σε άλλα εκατό χρόνια...

Υ.Γ *Εψές πουρνό....* [Στίχος από το ποίημα του Ευαγόρα Παλληκαρίδη] δάσκαλε, είχε την τιμή να σε συναντήσει και να σε γνωρίσει το δικό μου παιδί, ο γιος μου ο Σταύρος. Ήταν μια καρμική συνάντηση, στο κλείσιμο του δικού σου αιώνα. Θα έχει να θυμάται...

Δέσποινα Χατζησάββα
Δασκάλα και μαθήτριά σου