Εκατοντάδες, χιλιάδες σημειώσεις σε χαρτάκια, σελίδες σημειωματαρίων στην αρχή, μετά στο κομπιούτερ, πιο εύκολα αλλά άψυχα και τέλος στο σημειωτή φωνής για πιο ευκολία.

Εκατοντάδες αποκόμματα από το διεθνή, ελληνικό, παροικιακό και τοπικό Τύπο σε όλες τις εποχές. Όχι μόνο διαβασμένα, αλλά και ακτινογραφημένα, λόγω των φοβερών περιόδων που πέρασε αυτός ο τόπος. Λογοκρισία, πατροναρισμένη ειδησεογραφία, απειλές, κλείσιμο…

Φωτό άλλων εποχών, αρκετές χιλιάδες, χάρις στην ευγενή καλοσύνη συλλεκτών και ιδιωτών που άνοιξαν τα οικογενειακά αρχεία. Πρωτογενείς πηγές, συμπλήρωμα της ιστοριογραφίας, των γεγονότων. Εργασία μερικών δεκαετιών που ξεπερνούν το μισό αιώνα. Όλα αυτά καταχωρισμένα σε σκληρούς δίσκους. Και να σήμερα ένα ελάχιστο δείγμα όλων αυτών.

Δίδονται σε μικρά ψήγματα, βοτσαλάκια, ψειές, πετρίτσες, ρινίσματα στο όλο οικοδόμημα της Δωδεκανησιακής Ιστορίας. Απ’ αυτά βγαίνουν και φοβερές διαπιστώσεις, όπως διαβάζοντας θα αντιληφθεί ο αγαπητός συμπατριώτης.

Προς Θεού όλα αυτά που καταχωρούνται είναι απλώς δειγματοληπτικά.

Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ, το πλοίο που μετέφερε το Ραδιοσταθμό, κατέπλευσε στη Ρόδο στις 20.7.1952 και στις 7.9.1952 άρχισε μεταδόσεις στη Σοβιετική Ένωση και Mid-EAST. Ήταν η εποχή του Ψυχρού Πολέμου. «Μασκώτ» του νησιού ήταν το τεράστιο αερόστατο-κεραία, που ύστερα από λίγα χρόνια, μια Κυριακή απόγευμα, μια σφοδρή παγερή τραμουντάνα, έσπασε το συρματόσκοινο και το παρέσυρε προς την απέναντι μικρασιατική ακτή. Αυτο ήταν το τέλος, και η αρχή για να αρχίσουν οι προεργασίες για τη δημιουργία επίγειου Ραδιοσταθμού, στην περιοχή Κοσκινού και μετέπειτα στ’ Αφάντου.

* Ο Αμενταίο Μαγιούρι, ίσως ο μεγαλύτερος και πιο αξιόλογος Ιταλός αρχαιολόγος του 20ού αιώνα, πρώτος διευθυντής της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας επί ιταλικής κατοχής, πέθανε σε ηλικία 77 ετών, σε ιδιωτικό Γηροκομείο στη Νάπολι στις 7.4.1963.

Στη Ρόδο, δυστυχώς, εκτός από τις ανασκαφές, συνέθεσε το όνομά του, με τις προσπάθειές του για την αλλοίωση της Ιστορίας αυτού του τόπου.

Σε μια διάλεξή του στο Μπάρι στις 10.2.1924-ήθελε να εξάρει την εξωτερική πολιτική του Μουσολίνι «ανδρός της θελήσεως και της δράσεως»-εξιστόρησε τις επανειλημμένες καταλήψεις της Ρόδου για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Νύμφη του Ηλίου, η Ρόδος εθνολογικά και θρησκευτικά ανήκει στο ιταλικό έθνος, στην κατοχή του οποίου επανήλθε από το 1912 και συνέδεσε αυτο το παραλήρημα με το σαβαυδικό ρητό FERT του περιδέραιου της Ανουντσιάτας-σχέση με τους άθλους του κόμητα Αμεδαίου της Σαβοΐας με την ανδρεία του οποίου η Ρόδος εσώθη το 1315 από το μουσουλμανικό αίσχος.

Και το ρητό FERT (Fortitude Ejus Rhodum Tenuit), μεταφράζεται «Η ανδρεία εκείνου, εκράτησε τη Ρόδο». Μάλιστα στην εν λόγω διάλεξη αναφώνησε: «Οι τολμηροί μας ναύτες, οι θαυματουργοί μας φαντάροι, έκπληκτοι συναντούσαν τόσο μεταξύ της άμμου της Λιβύης και στο ελληνικό αρχιπέλαγος τα σημεία του ρωμαϊκού πολιτισμού και μεγαλείου… Η αθάνατη Ρώμη περίμενε τις νέα; Σημαίες των γενναίων παιδιών της. Θρυλικά άθλα!..».

Επίσης ως Γενικός Επιθεωρητής των Σχολείων, όλων των Κοινοτήτων, προσπάθησε, ανεπιτυχώς στα μέσα της δεκαετίας του 1910, να διδάσκεται η ιταλική γλώσσα σε όλες τις βαθμίδες της Εκπαιδεύσεως.

Υπήρξε ο κύριος ανασκαφέας της Πομπηίας και Herculaneum και έφτιαξε-έμπνευση δική του- τη Δάδα των Ολυμπιακών του 1960 που έλαβαν χώρα στη Ρώμη. Υπήρξε, μαζί με τη σύζυγο του Λάγκο, Οτταβία, από τους πρωτεργάτες της ιδρύσεως του συλλόγου «Ένωση Φίλων του Αιγαίου».

* Στις 7.6.1949 Νέος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής εξελέγη ο μητροπολίτης Ρόδου Τιμόθεος Ευαγγελινίδης.

* Σε συνομιλία που είχε ο διοικητής των Νήσων Μάριο Λάγκο με τον Δ. Παππά, πρόξενο της Ελλάδος στη Ρόδο, στις 10 Μαΐου 1930, του είπε ότι έδωσε εντολή στα υπ’ αυτόν διοικητικά όργανα της Κτήσεως, να δίδουν το χαρακτηριστικό τόνο της εγκαρδιότητας στις σχέσεις τους με το Προξενείο και πρόταξε ότι «μιλούμε τώρα σαν φίλοι και όχι σαν διοικητής προς ξένο πρόξενο».

Και συνέχισε ότι η εξάρτηση των Δωδεκανησιακών Μητροπόλεων από τα Πατριαρχεία ήταν γι’ αυτον απαράδεκτη γιατί δημιουργεί κατ’ αυτόν κίνδυνο εφόσον το Πατριαρχείο ανίκανο σήμερα να αμυνθεί βρίσκεται υπό την άμεση τουρκική επιρροή και επιβολή.

Λόγω του κινδύνου τούτου αφ’ ενός και της φοβεράς κωλυσιεργίας ήτις προκύπτει δια της χρονιζούσης παν ζήτημα βραδέας εκκλησιαστικής αλληλογραφίας μεταξύ Μητροπόλεων και Πατριαρχείων αφετέρου, ευρέθη εις την αναπόδραστον ανάγκην να λάβη αυστηρά μέτρα χωρισμού της Ορθοδόξου Εκκλησίας από πάσης λαϊκής μερίμνης και αναμίξεως, θέλει δε αναγκασθή να λάβη και σειράν άλλην αναλόγων μέτρων μέχρις ου επιτευχθή κανονική του ζητήματος διαρρύθμισις, και τούτο διότι επιθυμεί να είναι κύριος και ήσυχος εν τω οίκω του εις τα της διευθύνσεως του οποίου δεν εννοεί να ανακατεύωνται ξένοι και δη κληρικοί, οποιουδήποτε δόγματος και ώσιν… Αριθμ 478/12.5.1930. Κεντρική Υπηρεσία υπουργείου των Εξωτερικών από Προξενείο Ρόδου.

Στο ίδιο ο Παππάς καταλήγει ότι «εγώ, εις τα περί Πατριαρχείου λεχθέντα, ετήρησα απόλυτον σιγήν, παρετήρουν δε πόσον ο κ. Διοικητής αυτοερεθίζετο κατά την ομιλίαν και πόσον τον εστενοχώρει ότι δεν είχεν κατωρθώσει να επιτύχη το Αυτοκέφαλον»…

* 1898-1902 περιοδικό «Πλειάς» ή «Πλειάδα», γράφει τις «Εντυπώσεις ταξιδίου ανά την Μάκρην, Σάμον, Ρόδον, Κύπρον» της Σωτηρίας Αλιμπέρτη.

* Μ. Βολονάκης γεννήθηκε το 1875, τακτικός καθηγητής έγινε το 1925, πέθανε στις 8.3.1950

* Την 1η Φεβρουαρίου 1932 υπήρχαν στην Ελλάδα προσωρινά εγκατεστημένοι 250 Ιταλοί υπήκοοι και 9.311 μόνιμα.

* Ο Πατριάρχης Βενιαμίν, πρώην μητροπολίτης Ρόδου, πέθανε στις 17.2.1946 ημέρα Κυριακή και ώρα 2 μ. μ.. Η κηδεία έγινε στις 19.2.1946 και ώρα 11 π.μ.

* Το υποβρύχιο Delfino 802 τόνων καθελκύστηκε στο Μονφαλκόνε στις 27.4.1931. Το εν λόγω υποβρύχιο βύθισε το «Έλλη», στις 15 Αυγούστου 1940, ύστερα από διαταγή του Διοικητή των Ιταλικών Νήσων του Αιγαίου, Ντε Βέκκι.

* Κατά τη συνεδρίαση της Βουλής, στις 18.11.1931, μίλησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος για το Δωδεκανησιακό.

* Το Μάιο 1894 ο γιός του Αμπετίν πασά, διοικητή του Αρχιπελάγους με έδρα τη Ρόδο, Rassin Bey ήταν μέλος της Διευθύνσεως Τελωνείων του Κράτους, με τον πολιτικό βαθμό Oulen Eveli και τιμημένος με παράσημα Οσμανιέ και Περσικού Γ΄ τάξεως.

* Στις 21.2.1932 ο Μάριο Λάγκο, διοικητής των Νήσων, αναχώρησε για το Κάπρι, του απονεμήθηκε ο ανώτερος ταξιάρχης του τάγματος των Αγίων Μαυρικίου και Λαζάρου.

* Εμμ. Ξάνθος, Εκ των ιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας. Στον τάφο του, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών γράφει: «Το Τεκτονικόν Ίδρυμα τω προμάχω της ελευθερίας Εμμ. Ξάνθω 1930». Πιο κάτω. στη γωνία «Το Τεκτονικόν Ίδρυμα επί τη 150 επετηρίδι της Φιλικής Εταιρείας εις τον εκ των ιδρυτών αυτής αδ. Εμμ. Ξάνθον».

* 1918-1919. Δωδεκανήσιοι στρατιώτες που πέθαναν, υπηρετούντες στον Ελληνικό Στρατό κατά τη διάρκεια και το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου: 18.12.1918 Δούκενας Μιχαήλ εφονεύθη στη Μελίτη (υποπλοίαρχος). Στις 8.12.1919 πέθανε από ελονοσία στο Νοσοκομείο, ο Θεοδωράτος Γεώργιος του Δημητρίου, χωροφύλακας από τα Σιάννα.

* 1896, Καστελλόριζο. Ο Ιούλιος Μπουρέκας, Κασιώτης ναύαρχος, εκ των πρωταγωνιστών του απελευθερωτικού αγώνα της Ελλάδος το 1821, απεβίωσε στο Καστελλόριζο τον Οκτώβριο 1896 και κατέλιπε μικράν περιουσίαν. Εις το Καστελλόριζο ήτο διορισμένος ως Ναυτικός πράκτορας της Ελλάδος.

1896. Τη χρονιά αυτή διέμεναν στη Σύμη 457 Έλληνες υπήκοοι, εκ των οποίων 186 άνδρες, 143 γυναίκες και 128 παιδιά μέχρι 10 ετών, στο Καστελλόριζο 70, στην Κάσο 201 και στην Πάτμο 11. Στη Λέρο οι Έλληνες υπήκοοι είναι λίγοι γιατί οι περισσότεροι άνω των 300 διαμένουν στην Αίγυπτο.

* Το 1896 υποπρόξενος της Ρωσίας στη Ρόδο ήταν ο Β. Γιούκοβιτς.

* Ι. Καζούλλης. Γεννήθηκε 9/21.3.1880 στην Αλεξάνδρεια και πέθανε στις 18.1.1971 στην Αλεξάνδρεια. Πήρε δίπλωμα γεωπόνου το 1909. Διερχόμενος από την πόλη Ρεμς είδε αγώνες αεροπλάνων. Επιστολή προς υπουργό Γεωργίας Μπενάκη για αγορά αεροπλάνων. Ο Βενιζέλος έδωσε τη συγκατάθεσή του.

Ο Καζούλλης έστειλε 5.000 χρυσές λίρες και αγοράστηκαν 4 αεροπλάνα συν ένα για ανταλλακτικά. Η Ελλάδα στους Βαλκανικούς πολέμους είχε 7. Τιμήθηκε με τον αργυρούν Σταυρό του Σωτήρος, χρυσούν Σταυρόν Γεωργίου Α’ για τη δράση του 1918-1923 και τον ανώτατο Ταξιάρχη του Φοίνικος μετά ξιφών για τη δράση του για το Δωδεκανησιακό.

* Ο Φόλκε Μπερναντοτε, μεσολαβητής του ΟΗΕ για το Παλαιστινιακό, ήρθε στη Ρόδο στις 13.6.1948 στις 5μ.μ. με 12μελή αντιπροσωπεία.

* Συντάκτης της εφημερίδας «Αιγαίον» ήταν κάποιος Μαργαρίτης από την Κάλυμνο και μετά ο δικηγόρος Στ. Θωμαΐδης. Ο Ιζέτ Ισκιού ήταν από το 1896 αποθηκάριος της εφημερίδας είναι Καυκάσιος και συντάκτης της εφημερίδας Σελάμ

* Κατά πληροφορίες από τη Σμύρνη από τη Ρόδο αναχώρησαν μέχρι τις 13.9.1944, 2.500 Γερμανοί, της υπολοίπου δυνάμεως ευρισκομένης υπό ατμόν στην Κάλυμνον και Λέρον. ʼρχισε προετοιμασία εκκενώσεως. Αριθμ. 2031 Γενικό Προξενείο Σμύρνης/ Αργυρόπουλος.

* Στις 3.8.1946 Συνέλευση Πανδωδεκανησιακή στο «Πουτσίνι». Μίλησε ο Γενικός Διοικητής της Βρετανικής Στρατιωτικής Διοικήσεως Δωδεκανήσου Ακλαντ και ο διευθυντής Γεωργίας και υπεδείχθησαν οι αντιπρόσωποι της Ρόδου οι Αθανάσιος Καζούλλης, Κ.Ν. Χατζηκωνσταντής, Στ. Κωτιάδης, Αχιλλέας Κωνσταντινίδης για την πόλη και Β. Χατζηανδρέου Απόλλωνα, Εμμ. Παπαβασιλείου Λάρδο, Αντ. Καραγιάννης Θολό και Ευστ. Διακογεωργίου Σιάννα για την υπαιθρο χώρα. Ο Ακλαντ έγινε επίτιμος δημότης Ρόδου στις 9.10.1946.

* Γράφει ο Κώστας Τσαλαχούρης
Δημοσιογράφος και ιστορικός ερευνητής