Η κατεδάφιση του  «PHYLAX» και η κατάπτωση της εικαστικής παιδείας

Γράφει ο αρχιτέκτονας Αγαπητός Ξάνθης

Στη θέαση του έργου του εικαστικού Κωστή Γεωργίου να κείτεται κατάχαμα ένοιωσα τον προβληματισμό του επιπέδου της κουλτούρας μας, όπως ο καθένας δικαιούται να την αντιλαμβάνεται.   

Ένα έργο στηριγμένο σε ένα μεταλλικό κύλινδρο 8,ο μ. αποδίδοντας με κόκκινο χρώμα ένα ανθρωπόμορφο φτερωτό μόρφωμα σε στάση ετοιμότητας από ίνοξ, με  αφαιρετικά στοιχεία με κατεύθυνση προς τα εμπρός στη θέση του αδιαμόρφωτου κεφαλιού του.

Ένα έργο ασυμβίβαστο, ένα κατασκεύασμα πρόκληση.

Το κόκκινο χρώμα απέδωσε ένα χαρακτήρα προσβλητικό και ταυτίστηκε από μερίδα με τον Εωσφόρο.

Ενορίτες του Ιερού Ναού Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης πραγματοποίησαν πορεία με επικεφαλής τοπικό ιερέα και ράντισαν το άγαλμα με αγιασμό, με σκοπό να ξορκιστεί ο δαίμονας. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, άγνωστοι βανδάλισαν το άγαλμα με άσπρη μπογιά, με τελικό αποτέλεσμα την κατεδάφιση του από ομάδα εύρωστων κουκουλοφόρων (όπως καταγγέλθηκε από τον Δήμαρχο το Παλαιού Φαλήρου) με ιμάντες δεμένους σε ένα ημιφορτηγό.  

Ο καλλιτέχνης σε δηλώσεις του ανέφερε την απροθυμία του να ξαναστηθεί, σ΄ ένα αφιλόξενο τελικά μέρος παρά την σημερινή επιμονή του Δήμαρχου Διονύση Χατζηδάκη για την ανακατασκευή και την επανατοποθέτησή του.

---Η τέχνη εκτεθειμένη στο φανατισμό και στο σκοτάδι.

Τους τελευταίους αρχαιολογικούς θησαυρούς της Παλμύρας που είχαν μείνει «όρθιοι» κατέστρεψαν οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, πριν από ένα χρόνο περίπου. Οι μαχητές του ISIS, που τον Δεκέμβριο του 2016 ανακατέλαβαν την πόλη της κεντρικής Συρίας, κατέστρεψαν το περίφημο Τετράπυλον, ένα μνημείο με 16 κολώνες που έστεκε περήφανο στην είσοδο του Ρωμαϊκού Θεάτρου του 1ου αιώνα, ενώ από την μανία τους δεν γλίτωσε ούτε η πρόσοψη του αρχαίου Θεάτρου.

Οι εικόνες είναι ακόμη στα μάτια μου, όπου με βαριοπούλες και κασμάδες οι φανατικοί κατεδάφιζαν ότι πολυτιμότερο αρχιτεκτονικά υπήρχε την περιοχή. Και δεν ήταν το μόνο επεισόδιο πολιτιστικής βαρβαρότητας, αλλά αυτό έρχεται άμεσα στην σκέψη μου.  

Αλλά και τα βέβηλα graffiti στην είσοδο του ιστορικού Πολυτεχνείου στο ΕΜΠ που είδαν πρόσφατα την δημοσιότητα δεν είναι μακριά από το μένος ενός αντιαισθητικού εγωισμού, ενός οξέως φανατισμού, ενός υποανάπτυκτου τύπου που αρέσκεται στο σκοτάδι και στην εχθρότητα.

---Η τέχνη γονατίζουσα στον καλλιτεχνικό φονταμενταλισμό και στη θρησκοληψία.   
Στην πρόσφατη έκθεση υψηλής τέχνης του Poggiali στο Milano, ο δημιουργός Fabio Viale, εξέθεσε ένα διάσιμο μαρμάρινο γλυπτό του 1499 του Michelangelo την «PIETA» γνωστό ως «Αποκαθήλωση» με το Χριστό την αγκαλιά της Παναγίας, σε χρώμα μελαψό, χωρίς να είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται αυτό το «χρώμα» στην ρωμαιοκαθολική εκκλησία.   

---Η τέχνη κοντά στην ετερότητα με σεβασμό στην εικαστική απόδοση.
Και οι τρείς περιπτώσεις δείχνουν τη δύναμη της τέχνης να προκαλεί και να προβληματίζει. Είναι η κουλτούρα του άτομου να την αποδέχεται ή να την απορρίπτει.

Όταν το έργο γίνεται αντικείμενο διαχείρισης και εργαλειακής αξίας, τότε μπαίνει στην κρίση του ανθρώπου με τα δικά του δεδομένα και τις δικές του θεωρήσεις. Όλες οι μεγάλες επαναστάσεις  αλλαγών είχαν συνοδό την τέχνη.

Όπου η τέχνη αφήνεται στην συμβατότητα και πραγμοποίηση καθίσταται αδύναμη να αντιληφθεί τις προκλήσεις της διαφορετικότητας.  

Όπως και στον  «PHYLAX» η ετσιθελική επιβολή μερίδας ατόμων να εξαφανιστεί το έργο προκαλεί την εξουσία της μειονότητας έναντι των πολλών.

Η Διαφωτισμός  σημαίνει φως, ελευθερία έκφρασης και εξισωτισμός.

Οφείλουμε να εκτιμήσουμε την ταυτότητα μας ως παρακαταθήκη του Διαφωτισμού και όχι ως γομολάστιχα των ιδεών του.  

Ο πολιτισμός καταγράφεται ως  το σύνολο των ανθρωπίνων επιτευγμάτων στο χωροχρόνο,  όμως η κουλτούρα είναι το άθροισμα των αξίων που αναπτύσσονται τις προκλήσεις των καιρών.  Και αυτή η κουλτούρα διαμορφώνεται από την Παιδεία και την Αγωγή.

Δεν μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι για την κουλτούρα τον μονοδιάστατης επιλογής, αλλά από την αρμονική αποδοχή των έργων της ανθρώπινης προσπάθειας.

Ένα έργο καταξιώνεται από τη δημοκρατική πειστικότητα και όχι από την μυστικοπάθεια για την αποφυγή.
Malcolm Forbes, έλεγε: «Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να αντικαταστήσει ένα άδειο μυαλό με ένα ανοιχτό μυαλό».

Αυτό το μυαλό επιζητούμε…και όχι της ατεχνίας και της αποστέρησης της διαφορετικότητας.