Ισότιμες σχέσεις; Υπάρχουν;

Γράφει η ψυχολόγος, Msc
Μαρία Καρίκη

Όπου και αν θες να πας, αγωνίζεσαι να μπορείς να παραμείνεις ο εαυτός σου. Παλεύεις να μη χάσεις την ταυτότητά σου, την αυθεντικότητά σου. Διψάς για αποδοχή, για κατανόηση, για σεβασμό. Και ενώ αρχικά νομίζεις ότι μπορείς να τα βρεις, στην πορεία συνειδητοποιείς πόσο δύσκολο είναι να διεκδικείς το «αυτονόητο» για σένα. Διαπιστώνεις ότι θα πρέπει να εξηγήσεις, να αναλύσεις, να διαπραγματευτείς, να συγκρουστείς… Πόσο κουραστικό τελικά είναι να υπερασπίζεσαι τη φωνή σου απέναντι σε κάποιον που φοράει «παρωπίδες»…

Κάνεις απολογισμό των σχέσεών σου και καταλήγεις στο εξής συμπέρασμα: δεν είμαστε μαθημένοι να ακούμε πραγματικά τον άλλο. Προβάλλουμε τη δική μας νοοτροπία και κοσμοθεωρία και προσπαθούμε να επιβάλλουμε αυτό που σε εμάς φαίνεται «σωστό», «λογικό». Κι έτσι αρχίζει μια ατέρμονη πάλη. Ποιος θα επιβληθεί σε ποιον… Ποιος θα αποδείξει ότι έχει δίκιο! Ποιος θα δικαιωθεί… Και η διαμάχη συνεχίζεται ανάλογα με τα συμπλέγματα, τις προβολές, τις ανασφάλειες, τα απωθημένα του καθενός… Μέχρι που να μην αντέχεις άλλο. Μέχρι που να θες να παραιτηθείς από τη σχέση…

Γιατί να μην έχουμε και οι δύο πλευρές δίκιο; Ο καθένας από τη δική του θέση και προσωπική διαδρομή. Γιατί να μη σεβόμαστε ο ένας τη διαφορετικότητα του άλλου αντί να προσπαθούμε απεγνωσμένα και εξαναγκαστικά να συμπλεύσουμε; Γιατί να πιέζουμε ο ένας τον άλλο να αποδεχτούμε κάτι που δεν μας εκφράζει, που δεν μας ταιριάζει; Τι πειράζει να διαφωνούμε; Γιατί τόσος ζήλος να κυριαρχήσει ο «ισχυρός», ο επίμονος; Γιατί τόση κριτική για τα πάντα; Για το παραμικρό;

Η ισότιμη σχέση ρέει με μια φυσικότητα. Βασίζεται στο σεβασμό, στην ενεργητική ακρόαση, στην αποδοχή ακόμα και αυτού που δεν καταλαβαίνω ή δεν συμφωνώ. Δεν αποζητά κυριαρχία, εξουσία, επιβεβαίωση. Επιδιώκει την ισορροπία, τη γαλήνη, την ελευθερία να μπορείς να είσαι ο εαυτός σου. Χωρίς κακεντρεχή σχόλια, χωρίς ειρωνία, χωρίς επίκριση και απαξίωση.

Είμαστε άραγε εκπαιδευμένοι για ισότιμες σχέσεις; Αφήνουμε χώρο στον άλλο να υπάρχει χωρίς να πρέπει να συμφωνεί απαραίτητα με τους δικούς μας όρους, με τη δική μας συλλογιστική; Έχουμε μάθει να κοιτάμε πέρα και πάνω από τις διαφορές μας; Μπορούμε να συνυπάρξουμε χωρίς την ανάγκη να γίνει το δικό μας; Γίνεται να μη μας τρομάζει το διαφορετικό από εμάς; Μπορούμε να τιθασεύσουμε τον εγωισμό που ζητά συνεχώς ικανοποίηση και καταδικάζει όσους και όσα μοιάζουν να είναι «εναντίον» του;

Η αναγνώριση, η παραδοχή μιας σχέσης που λειτουργεί χωρίς το αίσθημα της ισοτιμίας αποτελεί το πρώτο βήμα για αναστοχασμό και επαναπροσδιορισμό. Γιατί να θέλουμε να μείνουμε δίπλα σε κάποιον που συνεχώς μας κρίνει, μας αμφισβητεί και μας κάνει να νιώθουμε ανεπαρκείς; Γιατί να παραμείνουμε κάπου όπου φοβόμαστε να είμαστε ο εαυτός μας; Γιατί να μπαίνουμε συνεχώς στη θέση να εξηγούμε τι εννοούμε για να αποφεύγουμε τυχόν παρανοήσεις και παρεξηγήσεις; Έρχεται κάποια στιγμή που νιώθεις τόσο κουρασμένος, τόσο εξαντλημένος… Αναρωτιέσαι το όφελος που μπορεί να έχει μια τέτοια σχέση και δεν μπορείς να βρεις απάντηση…

Η αυθεντική έκφραση του εαυτού μας δεν καταπιέζεται και δεν απολογείται. Αναζητάει τρόπους να βγει στην επιφάνεια και να υπερασπιστεί την αλήθεια που την αντιπροσωπεύει. Δεν υπάρχει ανάγκη για τόση φασαρία, για τόσους τσακωμούς, για τόσο θυμό. Στο τέλος, άλλωστε οι άνθρωποι μένουν εκεί όπου νιώθουν πραγματικά ελεύθεροι.

Τείνουν να φεύγουν από την επιθετική, την καυστική κριτική, όχι γιατί δεν την αντέχουν, αλλά γιατί φθείρονται, πιέζονται, αγχώνονται, αλλοτριώνονται. Δεν έχουν ανάγκη από επικριτές, αλλά από κάποιους που θα τους αποδεχτούν και θα τους αγαπήσουν πρώτα για τις ατέλειές τους, τα ελαττωματά τους, τη διαφορετικότητά τους… Έτσι, δεν θα χρειάζεται να βρίσκονται συνεχώς σε άμυνα, δεν θα χρειάζεται να εξηγούν συνεχώς αυτό που είναι... Πόσο ξεκούραστες θα ήταν αυτές οι σχέσεις… Πόσο καλύτεροι άνθρωποι θα γίνόμασταν μέσα από αυτές…!