Οι Τελευταίες Ημέρες  του Αρχιεπισκόπου Σμύρνης Χρυσόστομου

Γράφει η Μαίρη Παπανδρέου

Ο έγκριτος Αμερικανός Διπλωμάτης και Συγγραφέας  George Horton, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως Πρόξενος, στη Θεσσαλονίκη, στην Αθήνα και δύο αιματηρές περιόδους στη Σμύρνη – τη γενοκτονία των Αρμενίων το 1915 και την καταστροφή της Σμύρνης το 1922 - με τις εκατοντάδες χιλιάδες Χριστιανών Ελλήνων, που σφαγιάστηκαν με τον πιο βάρβαρο και φρικαλέο τρόπο . Στο ιστορικό βιβλίο του: «Αναφορικά με την Τουρκία – η κατάρα της Ασίας – Προξενικά ντοκουμέντα των ΗΠΑ», δημοσιεύει τα επίσημα έγγραφα που έστελνε στο State Department και καταθέσεις  αυτοπτών μαρτύρων, των τραγικών γεγονότων.

Είχε την ευκαιρία να συναντήσει γνωστές προσωπικότητες, τόσο στο Προξενείο των ΗΠΑ, όσο και από τις Φιλανθρωπικές δραστηριότητες των Αμερικανικής Ιεραποστολής. Συγκλονιστικές αφηγήσεις, έγκριτων προσωπικοτήτων, που κατέγραψαν και τη σύγχρονη Ιστορία της Ορθόδοξης Ελλάδας, όπως ήταν και η συνάντησή του με τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Σμύρνης, τον οποίο με ειδεχθή βαρβαρότητα σκότωσαν οι Τούρκοι.
Στο προαναφερόμενο βιβλίο του, στις σελίδες 154-155, στο κεφάλαιο «Έρχονται οι Τούρκοι», γράφει:

«Ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος έτυχε να  με επισκεφθεί στο προξενείο (των ΗΠΑ), λίγη ώρα προτού τον σκοτώσουν. Μαζί του ήταν και ο Αρμένιος Αρχιεπίσκοπος. Ο Χρυσόστομος φορούσε το μαύρο ράσο του και το πρόσωπό του ήταν κατάχλομο. Ήταν η τελευταία φορά που είδα αυτό τον Άγιο άνθρωπο ζωντανό». «Έκανε τα πάντα για να στηρίξει τα αμερικανικά μορφωτικά ιδρύματα στη Σμύρνη. Αμφιβάλλω αν υπάρχει έστω και ένα μέλος των ξένων ιεραποστολών ή των εκπαιδευτικών και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, που να μπορεί να αμφισβητήσει τα λόγια μου. Επισκεπτόταν συχνά όλα αυτά τα κέντρα και ασχολούνταν με τα προβλήματα των μελών τους».

«Όταν κάθισε στο γραφείο μου, είχα την εντύπωση ότι στα χαρακτηριστικά του, έπεφτε ήδη η σκιά του επερχομένου θανάτου του. Μερικοί από εκείνους που θα διαβάσουν αυτές τις αράδες – ίσως ελάχιστοι – θα καταλάβουν σίγουρα τι εννοώ. Έχω δει τουλάχιστον δύο φορές στη ζωή μου αυτή τη σκιά σε πρόσωπα ανθρώπων και ήμουν βέβαιος και τις δύο φορές ότι σύντομα θα πεθάνουν».

«Ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος πίστευε στην ένωση των Εκκλησιών. Ήξερε ότι έτσι θα κήρυτταν πιο αποτελεσματικά το λόγο του Κυρίου και θα φρόντιζαν για ένα καλύτερο μορφωτικό υπόβαθρο των κληρικών της Ανατολής. Οι δύο ιερωμένοι ούτε που έθεσαν προς συζήτηση το προσωπικό πρόβλημα που αντιμετώπιζαν. Ήρθαν να με δυο για να μου ζητήσουν να κάνω ό,τι μπορώ για να σώσω τους κατοίκους της Σμύρνης».

«Έχουν ακουστεί διάφορες εκδοχές για το θάνατο του Χρυσόστομου. Το βέβαιο είναι – σε αυτό το σημείο συμφωνούν όλες οι μαρτυρίες – πως τον σκότωσε ο όχλος των Οθωμανών. Από τα γραφεία της Αρχιεπισκοπής, τον πήραν ένας Τούρκος αξιωματικός και δύο στρατιώτες. Του είπαν ότι ήθελε να τον δει ο Νουρεντίν Πασάς. Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτός ήταν και ο εμπνευστής του σχεδίου εξόντωσης του μητροπολίτη .Ουσιαστικά παρέδωσε τον Αρχιεπίσκοπο στο φανατισμένο όχλο για να τον ξεφορτωθεί ρίχνοντας τις ευθύνες στους «αγανακτισμένους Τούρκους». «Γεγονός παραμένει ότι ο Χρυσόστομος βρήκε το θάνατο στα χέρια του όχλου.

Τον έφτυναν, του ξερίζωσαν τη γενειάδα, του έσκισαν τα ρούχα, τον μαχαίρωσαν και στο τέλος άρχισαν να τον σέρνουν στους δρόμους».
«Τα μοναδικά αμαρτήματα του Χρυσόστομου ήταν ο πατριωτισμός και η ικανότητά του. Πίστευε στην εξάπλωση της φυλής του, στόχο τον οποίο υπηρέτησε πιστά. Ο Γάλλος πρόξενος του πρόσφερε άσυλο και του συνέστησε να δεχτεί μερικούς Γάλλους ναύτες σαν συνοδεία για την ασφάλειά του, αλλά ο Χρυσόστομος αρνήθηκε λέγοντας ότι ήταν καθήκον του να παραμείνει με το ποίμνιό του μέχρι τέλους. Μου είχε πει, θυμάμαι, τα εξής: «Είμαι σαν τον ποιμένα. Δεν μπορώ να αφήσω το ποίμνιό μου».

Ο Αρχιεπίσκοπος βρήκε μαρτυρικό θάνατο και του αξίζουν ύψιστες τιμές για την προσφορά του στην Ελληνική Εκκλησία και στην κυβέρνηση της πατρίδας του. Του αξίζει ο θαυμασμός όλων των ανθρώπων,  οι οποίοι είναι σε θέση να εκτιμήσουν το θάρρος στη στιγμή που βρίσκεσαι αντιμέτωπος με ένα φρικτό θάνατο».

«Ο Πολύκαρπος, ο πολιούχος άγιος της Σμύρνης, είχε καεί ζωντανός στο στάδιο που βρίσκεται πάνω από την πόλη και ο Χρυσόστομος δίκαια τοποθετείται δίπλα του. Οι Τούρκοι περιδιαβαίνουν ανενόχλητοι τη χώρα των Επτά Πόλεων, χωρίς να διαμαρτύρεται καμιά Χριστιανική Κυβέρνηση. Να όμως που έσωσε την τιμή των όπλων, ο ίδιος ο Χρυσόστομος. Η τελευταία πράξη του δράματος, που σήμανε την εξάλειψη της Χριστιανοσύνης, φωτίστηκε από τον ηρωικό θάνατο και τη σθεναρή μέχρι τέλους, άμυνα του τελευταίου Χριστιανού Μητροπολίτη».

Αυτή η Ιστορική γραπτή μαρτυρία του Διπλωμάτη George Horton, έχει ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς ο G.Horton, δεν ήταν Έλληνας, αλλά Αμερικανός πιστός Χριστιανός, ο οποίος όμως, δεν ανήκε στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Ιδιαίτερα, αυτή την κατάθεση Ψυχής, του Αμερικανού Διπλωμάτη, θα έπρεπε να την μελετήσουν προσεκτικά, οι όποιοι σημερινοί «διώκτες» της επίσημης και αναγνωρισμένης Θρησκείας των Ελλήνων, όπως δηλώνεται στο 3ο Άρθρο του Συντάγματός μας, που είναι η Ορθοδοξία, καθώς από το 54 μ.Χ. με την επίσκεψη του Απόστολου Παύλου πρώτα στη Ρόδο (Λίνδο) και μετά στην υπόλοιπη Ελλάδα, η Ορθοδοξία είναι συνυφασμένη με τη «Ρωμιοσύνη».