Τότε που συναντήθηκα με την ιστορία

Της Ισμήνης Φραντζέσκου

Πότε πέρασε ένας ολόκληρος χρόνος που πραγματικά με σημάδεψε; Πότε πέρασε ένας σταθμός ζωής που θα κτυπάει δυνατά μέσα μου  μέχρι το τέλος…

Όλα ξεκίνησαν με ένα  τηλεφώνημα αρχές του 2017 όπου ένας άγνωστος  ονόματι Αλέξης Ντετοράκης  με γύρισε πίσω στον χρόνο.

Από τις ανθρώπινες στιγμές στην ζωή μας που δένουν οι αναμνήσεις  με την ιστορία   από τις στιγμές

που έρχονται γεγονότα που αφορούν τους γονείς μας  και που ξέραμε μεν αλλά όχι το μέγεθος… Με έψαχνε πολύ καιρό και ένα δημοσίευμα της ΡΟΔΙΑΚΗΣ πριν κάποια χρόνια που αναφερόταν στον πατέρα μου Χάρη Φραντζέσκο,  Δημοσιογράφο. Με την δύναμη του διαδικτύου με βρήκε όλα πήραν τον δρόμο τους αφιέρωσα μέρες και νύχτες στο να ψάχνω μαζί με τα στοιχεία που είχε ο Αλέξης.

Έτσι βρέθηκα  στο Βερολίνο και στο Βραδεμβούργο και θα ήθελα να συστήσω σε όλους σας  να διαβάσετε  και να μάθετε.

Να έρθετε όλοι σας κοντά στην ιστορία μέσα από δικούς μας ανθρώπους σε μια ιστορία που δεν θα ξεχαστεί ποτέ. Μετά από 72 χρόνια… θα μάθετε για την πρωτοφανή φρίκη, την συστηματικότητα την άψογη οργάνωση των μεθόδων εξόντωσης μέσα στα στρατόπεδα..    

Ευχαριστώ για μια ακόμη φορά τον Δήμαρχο Ρόδου Φώτη Χατζηδιάκο, τον Δημήτρη Γάκη, τον Μάνο Κόνσολα, τον Μιχάλη Κόκκινο, την Ροδιακή, τον Κώστα Σαμιωτάκη το Notos news, όλους  τους φίλους μου δημοσιογράφους  που με παρότρυναν να τιμήσουμε αυτούς τους ανθρώπους και κυρίως να φέρουμε στην δημοσιότητα όσα περισσότερα μπορούμε..

To μεγάλο ευχαριστώ  είναι για τον ιστορικό Αλέξη Ντετοράκη και για την έρευνα που έκανε. Χωρίς αυτόν,  αυτή η εκδήλωση δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί,   διότι η απόφαση Τελετής-μνήμης παίρνεται από το μνημείο και δεν έχει καμιά σχέση με την κυβέρνηση, απλά  καλείται εκπρόσωπος καθώς είναι κρατικό ίδρυμα. Η απόφαση πάρθηκε επειδή κατάφερε και  εντόπισε  επιζώντες κρατούμενους  καθώς και συγγενείς.

Σκέφτηκε ότι άξιζε να το κάνει αφού από τέλος του 2017 έφυγε από το ίδρυμα (και από ό,τι ξέρω δεν τέλειωσε την έρευνα)  και δε θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί η Τελετή. Στόχος του είναι η μνήμη των ανθρώπων που φυλακίστηκαν και όχι πολιτικοί λόγοι.

Τέλος ευχαριστώ όλη μου την οικογένεια που για τρείς μήνες με βοηθήσανε τόσο ουσιαστικά… με ανεκτήκανε όταν έψαχνα..δεν ήμουνα καθόλου ευχάριστη..νευρική και εξουθενωμένη.Θέλω να ξέρετε ότι δεν μου ήταν καθόλου εύκολο αυτό το ταξίδι…αλλά το έκανα και για τους συγγενείς που δεν μπόρεσαν να έλθουν και για όλη εκείνη την γενιά που πολέμησε για εμάς το πήραμε άραγε το μήνυμα;

Προσωπικά γυρίζοντας πίσω κοίταξα  ψηλά στον ουρανό της Ρόδου είμαι σίγουρη ότι οι γονείς μου το κατάλάβαν…όπως και όλοι οι άνθρωποι που πέρασαν από τέτοια δύσβατα μονοπάτια…

Το 2017 η έμφαση δόθηκε  στη μνήμη των Ελλήνων κρατουμένων.

Από το 1944 απελάθηκαν στον Γερμανικό Ράιχ για καταναγκαστική εργασία Έλληνες από όλη την Ελλάδα.. Ειδικά στο αποκαλούμενο Griechenlager  της φυλακής Βραδεμβούργου εργάστηκαν κατά κύριο λόγο στην εξοπλιστική παραγωγή κάτω από απάνθρωπες συνθήκες κράτησης.

Στις φυλακές της πόλης του Βραδεμβούργου, στο ομώνυμο γερμανικό κρατίδιο, πραγματοποιήθηκε η  εορταστική εκδήλωση για την απελευθέρωση των πάνω από 3.000 κρατουμένων στις 27 Απριλίου 1945 από τα σοβιετικά στρατεύματα. Οι μισοί από τους έγκλειστους ήταν Γερμανοί, κυρίως πολιτικοί κρατούμενοι, ενώ οι άλλοι μισοί καταγόταν από χώρες που βρίσκονταν υπό γερμανική κατοχή – ανάμεσά τους και 282 Έλληνες. Σε αυτούς ήταν αφιερωμένη η   περσινή τελετή στο μνημείο που βρίσκεται εντός των φυλακών, όπου μάλιστα ετοιμάζεται Μουσείο με πολλές φωτογραφίες και ντοκουμέντα… άρα με ξαναβλέπω να πηγαίνω…

Η εκδήλωση είχε Κυβερνητική εκπροσώπηση από την Υπουργό Δικαιοσύνης,   ομιλία από κάποιους επίσημους, από την  Σύλβια ντε Πασκουάλε επικεφαλής του παραρτήματος του δημόσιου οργανισμού «Μνημεία Βραδεμβούργου»,   και απο  εκπρόσωπο  της ελληνικής πρεσβείας στο Βερολίνο. Μιλώντας στη Deutsche Welle η Σύλβια ντε Πασκουάλε επικεφαλής του παραρτήματος του δημόσιου οργανισμού «Μνημεία Βραδεμβούργου», εξήγησε τους λόγους για τους οποίους μνημονεύθηκαν ειδικά οι Έλληνες: «Κάθε χρόνο επιλέγουμε ένα κεντρικό θέμα. Το 2017 ήταν οι Έλληνες κρατούμενοι.

Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούσαν ήταν ιδιαίτερα άσχημες. Από μαρτυρίες Γερμανών κρατουμένων γνωρίζουμε ότι κατά την απελευθέρωσή τους οι Έλληνες ήταν πετσί και κόκκαλο, πεινασμένοι, γεμάτοι ψείρες – βρισκόταν σε πολύ άσχημη κατάσταση. Και αυτός ήταν ένας από τους λόγους που μας οδήγησε στην απόφασή μας να μνημονεύσουμε τους Έλληνες».

Ένας κρατούμενος  ήταν ο τότε 18χρονος Αποστόλης Σταυρόπουλος από τα Φιλιατρά Μεσσηνίας.   Στην συγκλονιστική ομιλία της, στην τελετή, η κόρη του Νάντια περιέγραψε τη ζωή του νεαρού ΕΠΟΝίτη στις φυλακές του Βραδεμβούργου.Η Νάντια μίλησε εκ μέρους όλων  των συγγενών.

Αυτό που πραγματικά με συγκίνησε ήταν η παρουσία των Ελλήνων από την Ελληνική κοινότητα Βερολίνου, του Επιτετραμένου τηςΕλληνικής Πρεσβείας και του υπεύθυνου Τύπου, αντιπροσωπείας από Ελληνες που διεκδικούν αποζημιώσεις από το Δίστομο με τον Βουλευτή Γιάννη Σταθά. Γενικά δεν περίμενα τόσους Ελληνες με λουλούδια στα χιέρια για να μας τιμήσουν. Είχαν μάλιστα τυπώσει και πρόσκληση για την Τελετή Μνήμης.

Είχαμε καλεστεί συγγενείς κρατουμένων που βρεθήκαμε…μετά από ετήσια έρευνα. Οι λίστες  κρατουμένων που ήταν στα Γερμανικά αρχεία  έφεραν στο φως   πολλούς  Έλληνες .. πόσο λίγοι βρεθήκαμε..πόσο λίγοι  μπορέσαμε να πάμε… υπήρχαν  3-4 επιζώντες δεν μπορούσαν να ταξιδέψουν άραγε πώς  νιώθουν; Ζούν; ευτυχώς μέσω skype υπάρχει επιζών ο Απόστολος Παπαευαγγέλου που μιλάει με τον Αλέξη και θα τοποθετηθεί στο Μουσείο…

Εκτός από την ψυχική φόρτιση το κέρδος μου  ήταν οι νέοι μου φίλοι ο Αλέξης, ο Γιάννης, η Ελευθερία,η Μαίρη, η Μελπομένη, η Πηνελόπη, η Ντιάνα, η Ηλέκτρα, ο Νικόλας, ο Γιώργος μας ένωσαν τα στρατόπεδα αλλά κυρίως η δύναμη των πατεράδων μας...των παππούδων....μας και η ιστορία μας.

Προσωπικά ευχαριστώ από καρδιάς την Ελευθερία και  Μαίρη Κουγιού που ήλθαν μαζί μου....απο την Ρόδο.Οι φίλοι που σας ανέφερα είναι οι καθημερινοι μου  διαδυκτιακοί..

 Στην έρευνα που έκανε ο Αλέξης Ντετοράκης εδώ στις εγκληματικές φυλακές του Βραδεμβούργου βρήκε στα αρχεία των Γερμανών 286 Έλληνες από όλη την χώρα μας που βρέθηκαν μετά από καταδίκες από τα Γερμανικά στρατοδικεία της Ελλάδος στα Γερμανικά στρατόπεδα στην Γερμανία σε αποστολές 90 ατόμων την κάθε φορά που μετά από μύριες περιπέτειες... κατέληγαν σε ανάλογες φυλακές.
Ανάμεσά τους ο Χαρίδημος Φραντζέσκος ο πατέρα μου.

Ο πατέρας μου στην Κατοχή ως ενεργό μέλος της Αντίστασης  συλλαμβάνεται  από τα στρατεύματα κατοχής τον Οκτώβριο 1942 κατηγορούμενος για κατασκοπία και δολιοφθορά προς όφελος των Συμμάχων Μέσης Ανατολής. Ήταν μέλος του ΜΗΔΑ 16 με αρχηγό τον αείμνηστο Ιωάννη Τσιγάντε. Ο Τσιγάντες φονεύθηκε στην οδό Πατησίων ενώ οι υπόλοιποι συνελήφθησαν. Δύο από τους συλληφθέντες ( Γιάνναρος και Ιβάνωφ )εκτελέστηκαν, ενώ οι Φραντζέσκος και Διονύσιος Μπότσης( εκδότης των εφημερίδων Ακρόπολης & Απογευματινή ) καταδικάστηκαν σε ισόβια στο έκτακτο Γερμανικό Στρατοδικείο που βρισκόταν μέσα στις φυλακές Αβέρωφ.

Από εκεί οδηγήθηκαν στην Αίγινα. Από την Αίγινα στο Χαϊδάρι, στο Τατόϊ( εκεί γνώρισε τον Κάρολο Μερντώχ)  και μέσα Μαίου 1944 στις Γερμανικές φυλακές παραπηγμάτων Βουλιαγμένης. Εκεί συναντάει και τον Αριστομένη Αντωνακέα,..ο Στρατηγός μας όπως πάντα τον έλεγε..τον Σταυρόπουλο…(αυτή η μικρή ομάδα επέζησε και ενώθηκε μέχρι τέλους ζωής) από εκεί και μετά από πολυήμερο ταξίδι μαζί με άλλους 88 Ελληνες κατάδικους στίς 6 Ιουνίου 1944 μετέβηκαν σιδηροδρομικώς στις Γερμανικές εγκληματικές φυλακές Γκέρντεν-Χάβελ  Μπράντεμπουργκ τότε Ανατολικής Γερμανίας.

Η έκπληξη ήλθε από τον Αλέξη Ντετοράκη όπου μου αναφέρει ότι ανάμεσα στις λίστες των αρχείων εισόδου των 286 Ελλήνων που ήταν στο Μπράντεμπουργκ την ίδια περίοδο βρέθηκαν και άλλοι από την Ρόδο..Η συγκίνηση μου μεγάλη και άρχισα να ψάχνω να βρω συγγενείς μετά από 72 χρόνια…δύσκολο αλλα τα κατάφερα..
Αισθάνομαι την ανάγκη να δημοσιοποιήσω ότι στην καρτέλα του πατέρα μου που βρέθηκε στα αρχεία των Γερμανών και μου έστειλε ο Αλέξης αναφερόταν ότι είχε αποκτήσει ένα παιδί μέσα στον πόλεμο και πριν συλληφθεί από τους Γερμανούς.
...Καταλαβαίνετε ότι μετά από τόσα χρόνια ανακάλυψα ότι είχα αδελφό που δυστυχώς δεν είναι πια στην ζωή έχω όμως ανιψιό και όλη αυτή η ιστορική έρευνα και το προσκύνημα μου χάρισαν έναν υπέροχο ανιψιό. Πως να το εκφράσω;  
Εμαθα και για ένα ημερολόγιο γραμμένο από τον Θεόδωρο Κορυφίδη ήταν μαζί με όλους αυτή την περίοδο στις φυλακές του Βραδεμβούργου το βρήκα το διάβασα μέσα σε μια νύκτα και βρέθηκα ανάμεσα στην φρίκη και την απόγνωση.. Πώς επέζησαν αλήθεια;

 ΑΝΑΦΕΡΩ ΠΟΙΟΙ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΡΟΔΟ!
1)Ο Χάρης Φραντζέσκος (πατέρας του Σωτήρη ,της Ισμήνης και του Τάσου Φραντζεσκου. Εγγόνια; Λία και Φίλιππος Τσαλαχούρης,Γιάννης Σωτηρίου Φραντζέσκου, Αναστασία, Χάρης και Γιάννης Τάσου Φραντζέσκου. Δισέγγονα; Σωτήρης Φραντζέσκος και Κωνσταντής και Μίμης Τσαλαχούρης.  

Η αποστολή του Χαρίδημου Φραντζέσκου ξεκίνησε στις 6/6/1944 και έφθασε στο Βραδεμβούργο στις 20/6/1944

2) Ο  Θεόφιλος Μιαούλης γεννημένος το 1915 στην Κάλυμνο ο οποίος ζούσε στην Αγία Αναστασία στη Ρόδο (δεν βρέθηκε κάποιος συγγενής)

3) Ο Εμμανουήλ Κρητικός γεννημένος το 1904 στην Θολό ζούσε στο χωριό Θολός-Θεολόγος στη Ρόδο (εν ζωή  η κόρη του Ολγα Γεωργία με εγγονές την Αικατερίνη Ζερβού και Ευαγγελία Μακρή) .
Η αποστολή του Εμμανουήλ Κρητικού έφτασε στις 9/4/1944

3 ) Ο Νικόλαος Διακίδης, γεννημένος το 1902 στην Σύμη  (εν ζωή τα παιδιά του Αντώνης, Θεώνη, Δημήτρης και Μιχαήλ με παιδιά και εγγόνια)     
Η αποστολή του Νικολάου Διακίδη έφτασε στις 9/4/1944

4) Ο Παντελής Κουγιού (πατέρας του Βασίλη Κουγιού ΒΑΠ και παππούς του Παντελή Κουγιού).
Η αποστολή του Παντελή Κουγιού έφτασε στις 29/8/1944.

Όπως προκύπτει από τον Ερυθρό Σταυρό απελευθερώθηκαν όλοι και οι 286 Έλληνες που επέζησαν στις 17 Απρίλη 1945 και έφτασαν διάσπαρτοι στην Ελλάδα μετά από πολλές περιπέτειες, πολεμικές συμπλοκές, ασθένειες, χωρίς μεταφορικά μέσα....

Ο φάκελος του Νικόλαου Διακίδη ηταν πλήρης…Μόνο 30 τέτοιοι έχουν διασωθεί, σχεδόν όλοι από την πρώτη μεταφορά στις 9 Απριλίου 1944. Οι περισσότεροι από αυτούς όπως ο Νικόλαος Διακίδης είχαν μικρές ποινές και στάλθηκαν εκτός φυλακής σε στρατόπεδο της Αράντο, στις 29 Απριλίου 1944, με αφορμή τα γενέθλια του Χίτλερ στις 20 Απρίλη ΄΄απελευθερώθηκαν΄΄, όπως γράφει και ο Κορυφίδης στο βιβλίο του.  Εκεί είναι δύσκολο να ξέρουμε πόσοι ακριβώς επέζησαν γιατί δε διατηρούσε η φυλακή αρχεία για αυτούς, πρέπει να ήταν οι συνθήκες χειρότερες από ότι εντός της ίδιας της φυλακής.

Ο Νικόλαος Διακίδης πρέπει να συνελήφθη στην Ρόδο γιατί μετά την παράδοση των Ιταλών είχε βρεθεί στην κατοχή του μέσω ενός Γερμανού στρατιώτη εξοπλισμός του ιταλικού στρατού, μάλλον προδοσια..  

Φεύγοντας από το Βρανδεμβούργο με εκκλησιαστική ευλάβεια από τους χώρους των φυλακών μεταφέρεται κανείς σίγουρα σε μια άλλη διάσταση εξωπραγματική, ασύλληπτη. Σκέφτεται πως σε κάθε σπιθαμή γης που πατά, κάποιος μαρτύρησε. Όλα στέκουν εκεί, απίστευτα και στοιχειωμένα - μάρτυρες αδιάψευστοι σε πείσμα όσων προσπαθούν να το αμφισβητήσουν . Κι η φαντασία γυρίζει πίσω στο χρόνο...

... Ο επισκέπτης ακούει το κλάμα και τις σπαρακτικές κραυγές των δύστυχων ανθρώπων. Ανατριχιάζει στο άκουσμα των κραυγών των άτυχων που επιλέχτηκαν για εκτέλεση για όσους ήταν ανίκανοι για εργασία. Βλέπει τους ένστολους σαδιστές – τους κατ’ επίφαση εκείνους ανθρώπους - να εκτελούν για ασήμαντη αιτία.

Στ’ αυτιά του αντηχούν τα πολυβόλα που σπέρνουν το θάνατο. Παρακολουθεί τους ανθρώπινους σκελετούς με τις ριγέ στολές – τα ανθρώπινα υπολείμματα – να σέρνονται κάτισχνοι και αποστεωμένοι, αναζητώντας ψιχία ελπίδας και παρηγοριάς. Εκεί η ανθρωπότητα και η ελπίδα είναι πολυτέλεια κι η παράταση της ζωής κατάρα.

Είμαι ήρεμη τώρα που με το να βρεθώ εκεί ευχαριστώ τον Θεό που ο πατέρας μου επέζησε...
Κι όμως, τόσα χρόνια μετά ο ναζισμός προβάλλει πάλι μπροστά μας απειλητικός, σαν τη Λερναία Ύδρα, που μόλις της κόψεις ένα κεφάλι, δύο ξεπετάγονται στη θέση του. Ας μην επαναπαυόμαστε.

Ας μην αφήσουμε την επέτειο αυτή να περάσει στα ψιλά των εφημερίδων. Ας διαβάζουμε την Ιστορία. Ας μιλήσουμε στα παιδιά μας.. Ας πλατύνουμε τη σκέψη τους Γιατί το Άουσβιτς, το Μπέλσεν, το Μπράντεμπουργκ το Μαουτχάουζεν  μπορούν πολύ εύκολα να αναβιώσουν οπουδήποτε και με οποιαδήποτε θύματα. Ας γίνει η «γνώση» ένας ελάχιστος φόρος τιμής σ’ εκείνους που πλήρωσαν με το αθώο αίμα τους την εμπάθεια, το σοβινισμό και τη μισαλλοδοξία των «τυράννων».