Παπα-Στέργος Μανώλακας,  το πορτρέτο ενός ταπεινού και χαρισματικού λευίτη

Του Δημήτρη Ν. Θεοδοσάκη, συγγραφέα

Τιμή και χαρά ένιωσα, όταν, πριν από λίγες ημέρες έλαβα από τον φίλο μου, τον οφθαλμίατρο Γιάννη Μανώλακα, από τη Ρόδο, ένα απρόσμενο πνευματικό δώρο. Ήταν ένα βιβλίο, μια τιμητική αναφορά στον βίο και την πολιτεία του παπά Στέργου Μανώλακα, του σεβαστού πατέρα του.


Το βιβλίο είναι καλογραμμένο. Με συνεπήρε. Το διάβασα μέσα σε λίγες ώρες. Θερμά συγχαρητήρια στον συγγραφέα του βιβλίου Κώστα Σκανδαλίδη που με μαεστρία χειρίστηκε το θέμα. Μέσα σε 182 σελίδες του βιβλίου μας παρουσίασε τον σεβαστό παπά Στέργο.

Μας γνώρισε ένα ταπεινό ιερέα που πορεύτηκε στη ζωή του με το μεγαλείο της απλότητας. Μας γνώρισε ένα ολιγογράμματο παπά που γεννήθηκε και μεγάλωσε σε μια ταραγμένη εποχή, με πολέμους, κατοχές και εμφυλίους, στήθηκε όρθιος και υπηρέτησε τη Ρωμιοσύνη. Μας περιγράφει ένα παπά-αγωνιστή της ζωής, που έζησε πολύ φτωχικά, αλλά με πολύ αξιοπρέπεια.

Ο βιογραφούμενος παπά-Στέργος νομίζεις πως είναι ένας πρωταγωνιστής βγαλμένος από τα κείμενα του ποιητή της πεζογραφίας μας, του ανεπανάληπτου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Πολλές δεκαετίες ιερουργούσε σε διάφορες ενορίες της Ρόδου.

Δόξαζε το Θεό, εμψύχωνε τους ενορίτες, δίδασκε με το ήθος του. Πολιτεύτηκε ως ένας καλός οικογενειάρχης, κράτησε δεμένη την οικογένεια του. 

Ήταν ένας λαϊκός αγωνιστής και ένας σπουδαίος διαλαλητής του Θεού, βαθύτατα επικοινωνιακός, μια εμβληματική μορφή στις Καλυθιές της Ρόδου.

Άξια και δίκαια γράφτηκε αυτό το βιβλίο και επαίνεσε τον ταπεινό μας λευίτη. Εκείνον τον λαϊκό παπά που είναι από το ζυμάρι των παλαιών ανθρώπων που είχαν ένα άλλο ήθος. Σε όλους τους παλιούς ανθρώπους του τόπου μας χρωστούμε πολλά, και όποτε μας δίδεται η ευκαιρία ας επιστρέψομε έστω λίγα, ως ένδειξη αγάπης και αναγνώρισης.

Στον παπά Στέργο, που πολιτεύτηκε με περισσή απλότητα και βαθιά ευθύνη, πολλά «εύγε» του πρέπουν. Άξια και δίκαια του πρέπουν οι έπαινοι. Αν και έτυχε σε δύσκολους καιρούς, κράτησε τις  παραδόσεις μας, τήρησε τα ήθη και τα έθιμά μας, μίλησε τη γλώσσα του Ομήρου, δόξαζε για δεκαετίες τη μεγάλη του Χριστού εκκλησία. Δεν έχει πανεπιστημιακά πτυχία, αλλά και δεν τα χρειαζόταν. Πολιτεύτηκε με ένα σπάνιο ήθος και κράτησε κοντά στην εκκλησία τους ενορίτες. Με τον βίο και την πολιτεία του στάθηκε πολύ υψηλά.

Πολλά σεβάσματα πρέπουν και στον χαρισματικό Κρητικό Ιεράρχη, τον σεβασμιότατο Μητροπολίτη Ρόδου κ.κ Κύριλλο που πολύ εύστοχα και με γλαφυρότητα στον πρόλογο του βιβλίου, γράφει για τον σεβάσμιο γέροντα, τον παπά-Στέργο Μανώλακα. «Έδωσε την καλή μαρτυρία της πίστεως και των παραδόσεων της  ορθοδόξου εκκλησίας με υπερέχουσα συναίσθηση της κλήσεώς του. Παιδί της λαϊκής ευσέβειας, υπηρέτησε την θεοπαράδοτη ιεροσύνη».

Αλλά και ο λόγος της καθηγήτριας, της κυρίας Δώρας Παρδάλη, με συγκίνησε. Ψυχογράφησε τον παπά-Στέργο Μανώλακα ως ένα πολύ αγαπητό άνθρωπο και ως ένα πολύ σπουδαίο αφηγητή, ψηλό, αδύνατο, λιτό, παπαδιαμάντιας κοπής.

Επίσης με συγκίνησαν οι τρεις θυγατέρες του παπά Στέργου, η Σταματία, η Μαριέττα, η Άννα και ο καταξιωμένος επιστήμονας, ο μοναχογιός του, ο οφθαλμίατρος Γιάννης Μανώλακας, που έδειξαν ένα μεγαλείο ψυχής. Στο οικογενειακό συμβούλιο όλοι μαζί, «τα παιδιά, η νυφοθυγατέρα η Αναστασία, ο γαμπρός του Κώστας και τα καλά του εγγόνια, όλοι μαζί αποφάσισαν με χαρά, να τιμήσουν τις ρίζες των ριζών τους. Ετίμησαν τον πατέρα και την μητέρα τους πέρα από τα στενά όρια της οικογένειας.

Ετύπωσαν το βιβλίο και το διανέμουν δωρεάν. Δεν είπαν, όπως πολλοί πιθανόν θα έλεγαν: «Εμείς έχομε ένα σωρό βάσανα, για τον πατέρα μας θα γράφομε βιβλίο που είναι τώρα 98 χρόνων και είναι πολύ γέρος;» Απεναντίας ετίμησαν τον πατέρα και τη μάνα, τους έκαναν το πιο ωραίο δώρο.

Χίλια «εύγε» σου πρέπουνε και για τα καλά παιδιά σου παπά- Στέργο. Δίδαξαν μέσα στους χαλεπούς καιρούς που διαβαίνομε, ότι κρατάνε άμυνες, από ένα παλιό αξιακό κώδικα, που μας κρατάει να μη σβηστούμε από το χάρτη του μέλλοντος.